06/08/2026
🌸 Đề xuất PHƯƠNG ÁN vụ gian lận thi ở TUYÊN QUANG! (*)
Hôm qua, tôi có bài viết đưa ra một số thắc mắc về tính pháp lý, sự công bằng khi Bộ Giáo dục quyết định huỷ kết quả và cho toàn bộ 328 học sinh thi lại (bao gồm học sinh vi phạm và học sinh không vi phạm, chưa phát hiện vi phạm) dưới góc nhìn, quan điểm cá nhân của tôi là cần xem xét lại vì nhiều lý do khác nhau.
Bài viết này là phương án tôi đề xuất, như là một kiến nghị vì mục đích chung theo hướng “hậu quả đã xảy ra thì lựa chọn phương án phù hợp pháp luật và tình nhất”, đó là:
1) Đối với những học sinh đã có đủ căn cứ, chứng cứ chứng minh VI PHẠM quy chế thi thì huỷ bỏ ngay kết quả thi và công bố rộng rãi cho dư luận, cơ quan báo chí biết nhằm mục đích cảnh báo răn đe chung. Ngoài việc huỷ bỏ kết quả thì những học sinh này cũng phải có trách nhiệm thành khẩn cung cấp thông tin những học sinh, cán bộ nào vi phạm (nếu biết) và sẽ được xem xét xử lý nhẹ về sau. Những học sinh này ngoài việc bị huỷ bỏ kết quả thì cũng phải đợi kết luận cuối cùng từ Cơ quan điều tra (CQĐT) xem xét có hay không dấu hiệu tội phạm để xử lý theo quy định. Có như vậy mới giúp cảnh báo và làm trong sạch, tiệm cận sự trong sạch đối với các kỳ thi lần sau. Sẽ có người hỏi chứng cứ nào chứng minh những học sinh này chắc chắn vi phạm? Không khó, chưa nói là đơn giản đối với các anh chị điều tra viên dày dạn kinh nghiệm của Việt Nam, đó là căn cứ vào lời khai của những cán bộ, giáo viên đã bị khởi tố, bắt giam. Đối chiếu với lời khai phụ huynh của những học sinh này và kiểm tra điểm học bạ, lấy lời khai của các giáo viên đã dạy học, kiểm tra chéo lời khai, đối chất trực tiếp….vv là có ngay. Đã vi phạm là huỷ bỏ kết quả chứ không thể cho thi lại rồi sau khi có kết quả vi phạm cũng sẽ bị huỷ bỏ như ý kiến của Bộ Giáo dục lý giải là thừa và mục đích vì sao phải làm vậy? Bởi nếu lần thi sau những học sinh này không vi phạm đạt kết quả cao thì phải công nhận chứ không thể căn cứ hay lấy lý do cho rằng do những học sinh này lần thi trước vi phạm nên sẽ phải huỷ bỏ kết quả thi sau là không phù hợp bởi hai vấn đề hoàn toàn khác nhau. Cho học sinh vi phạm thi lại đạt kết quả cao và cơ quan chức năng xác định lần trước vi phạm nên huỷ bỏ kết quả cả hai lần thì học sinh sẽ hỏi căn cứ vào đâu? Bộ Giáo dục cho thi lại và em thi lại lần 2 tuân thủ quy chế thì phải công nhận chứ sao lại huỷ của em, lần trước vi phạm thì xử lý lần trước chứ sao lại hồi tố thì trả lời thế nào?
Có thể có ý kiến lấn cấn lấy gì đảm bảo việc xác định những học sinh vi phạm 100% là đúng thời điểm này. Đây là trách nhiệm của cơ quan pháp luật, ngoài ra việc xác định những em vi phạm là căn cứ vào lời khai thừa nhận, chứng cứ chứng minh từ lời khai của giáo viên…vv. Thử hỏi, nếu học sinh cho rằng không vi phạm, không gian lận thì có tự thừa nhận vi phạm không hoặc học sinh đó không được giáo viên chỉ bài thì giáo viên đó có chỉ bừa, đổ thừa cho học sinh không? Vấn đề này mọi người tự cho mình câu trả lời vậy.
2) Những học sinh đang đứng giữa lằn ranh có dấu hiệu VI PHẠM và KHÔNG VI PHẠM thì chưa huỷ bỏ kết quả, vẫn để các em nộp hồ sơ điểm cạnh tranh vào Đại học và quá trình này gia đình và các em có nghĩa vụ tuân thủ, phối hợp với CQĐT khi được mời/triệu tập để làm rõ còn CQĐT có trách nhiệm chứng minh các em vi phạm hoặc không vi phạm. Sau thời gian điều tra xác minh em nào vi phạm thì kết quả thi sẽ bị huỷ, trúng tuyển Đại học thì cũng bị huỷ và đình chỉ học rồi công bố rộng rãi minh bạch cho dư luận biết, nếu có dấu hiệu vi phạm pháp luật khác thì sẽ xử lý theo quy định.
3) Đối với các em học sinh đến thời điểm này không có căn cứ hoặc chưa có dấu hiệu vi phạm thì phải bảo vệ các em vì các em không có lỗi, 12 năm đèn sách, niềm hạnh phúc tự hào của gia đình phải được pháp luật bảo vệ vì nếu các em không vi phạm nhưng buộc phải thi lại xảy ra trường hợp kết quả thấp vì lý do đề thi, tâm lý…vv kéo theo hệ quả các em không trúng tuyển Đại học là thiệt hại vô cùng lớn, hệ quả có em tiêu cực thì thế nào. Xét về góc độ pháp luật và đạo đức các em không vi phạm, không có căn cứ dấu hiệu vi phạm sao buộc các em phải thi lại mà không công nhận kết quả chưa nói đến việc buộc các em phải cùng ngồi thi với chính những bạn bè đã vi phạm trước đó thì có hợp lý không? Nếu cho rằng địa điểm thi có dấu hiệu không minh bạch, tiêu cực toàn bộ nên những em này cũng phải thi lại là chưa phù hợp vì nhận định này là cảm tính, tất cả mọi việc phải dựa vào chứng cứ khách quan và trách nhiệm này thuộc về các cá nhân, cơ quan quản lý nhà nước. Cá nhân nào sai sẽ bị xử lý (sai đến đâu xử lý đến đó) vì cụm thi này tiêu cực không phải do lỗi do các em. Pháp luật phải bảo vệ các em vì giữa mớ hỗn độn, thủ đoạn gian lận nhưng các em vẫn trung thực nỗ lực làm bài để đạt kết quả tốt. Điều này giúp các em có niềm tin vào sự công bằng.
Tuy nhiên, CQĐT vẫn thực hiện các biện pháp mời/ triệu tập những học sinh và phụ huynh của những học sinh này để lấy lời khai, tiếp tục xác minh để khi có kết quả điều tra cuối cùng sẽ công bố vi phạm hoặc không. CQĐT sẽ đề nghị các em học sinh viết cam kết đã tuân thủ trung thực, không có bất kỳ vi phạm gì trong kỳ thi vừa rồi, cam kết sẽ bị xử lý nghiêm minh trước pháp luật nếu có lời khai gian dối, không trung thực khi CQĐT phát hiện hoặc chứng minh ngược là có vi phạm thì ngoài việc huỷ bỏ kết quả thi thì có trúng tuyển vào trường Đại học cũng sẽ bị huỷ, công bố công khai để răn đe và sẽ bị xử lý tiếp tuỳ vào tính chất, mức độ hậu quả của hành vi.
🌱 Tiếp theo, đối với những học sinh thuộc nhóm (1) (2) và (3) trên đây cơ quan chức năng cũng sẽ thực hiện thêm biện pháp xác minh xem những em này có biết rõ những học sinh vi phạm do được sự trợ giúp của giáo viên, cán bộ hay không. Nếu biết mà không chủ động trình báo thì xem xét là có dấu hiệu vi phạm vì thấy sai mà không tố cáo. Có người hỏi những em này sợ nhưng đó không phải lý do vì các em đã đủ 18 tuổi - độ tuổi chịu mọi trách nhiệm trước quy định của pháp luật. Đất nước cần và khuyến khích nêu gương những công dân trẻ đủ trí thức và có dũng khí chứ không phải là hèn nhát, nhu nhược.
Từ các phương án đề xuất trên sẽ có người chưa thoả mãn và thắc mắc rằng với cụm thi có sự bất thường và dấu hiệu tiêu cực có tổ chức chặt chẻ mà kết luận cho rằng không vi phạm lấy gì đảm bảo đó là ĐÚNG. Thắc mắc này là hợp lý nhưng đang là cảm tính như đã chia sẻ ở mục (3) bởi pháp luật quy định nguyên tắc chứng minh một người có hành vi vi phạm hay không thuộc về cơ quan chức năng chứ không phải của các em học sinh, khi cơ quan chức năng không chứng minh được hoặc không có chứng cứ thì về góc độ lý tình là các em không vi phạm, và pháp luật phải bảo vệ cho các em học sinh này.
🍀 Hôm qua báo chí có đưa tin lãnh đạo của Bộ Công an có nêu những khó khăn, đó là đối tượng đông, vi phạm có tổ chức, học sinh trong độ tuổi gần 18 đã đủ năng lực nhận thức hành vi pháp luật nhưng thực tế thì nhận thức về pháp luật của các em còn hạn chế.
❤️ Trước hết, xin chân thành chia sẻ với các anh chị điều tra viên và lãnh đạo BCA về những khó khăn, vất vả trong vụ việc này và hết sức đồng cảm, cảm ơn về tính nhân văn, thấu hiểu dành cho các em học sinh tuổi 18. Tuy nhiên, theo quy định pháp luật 18 tuổi là phải chịu trách nhiệm mọi hành vi và khi xử lý thì sẽ xem xét đến yếu tố nhân văn nhưng đó là vấn đề sau. Dù đây là tội phạm có tổ chức, đối tượng đông nhưng với góc nhìn của tôi lực lượng điều tra viên dày dạn kinh nghiệm của BCA sẽ xử lý nhanh chóng, đúng pháp luật và cả tình trong vụ việc này bằng các biện pháp nghiệp vụ nên không chỉ cá nhân tôi mà nhân dân cả nước đặt hoàn toàn sự tin tưởng vào kết luận chính xác cuối cùng từ BCA.
⚖️ CUỐI CÙNG, tôi cho rằng vụ việc gian lận kỳ thi lần này ở Tuyên Quang hay Quảng Trị là vết ung nhọt đặc biệt nghiêm trọng và đây là “hoạ” nhưng cũng là “phúc” cho nền giáo dục. Vì sao, vì từ vụ việc vi phạm này CQĐT, Bộ giáo dục sẽ nhìn thấy rõ và xác định nguyên nhân vết ung nhọt để xử lý nghiêm minh, cắt bỏ tận gốc để tạo tiền đề tốt hơn trong lương cho nền giáo dục Việt Nam. Những cá nhân giáo viên, lãnh đạo và học sinh vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm minh theo quy định và công bố rộng rãi cho nhân dân cả nước biết nhằm mục đích cảnh báo, răn đe cho giáo viên, cán bộ hoặc học sinh khác trong tương lai nếu có ý định vi phạm biết.
Cũng từ vụ việc đặc biệt nghiêm trọng này và trước đó đã từng xảy ra ở Hà Giang năm 2018 thì đây là cơ hội tốt hơn lúc nào để có biện pháp ngăn chặn, phòng ngừa vi phạm có thể xảy ra trong lương lai. Trách nhiệm này thuộc về những cá nhân lãnh đạo đứng đầu ngành giáo dục, các bộ ngành khác và tiếng nói trách nhiệm của mỗi chúng ta.
⭐️ Bài viết là góc nhìn cá nhân có thể sẽ có nhiều quan điểm khác rất mong nhận được ý kiến phản biện, góp ý. Một lần nữa, kính chúc các anh chị điều tra viên BCA, lãnh đạo Bộ Giáo dục mạnh khoẻ để sớm có kết quả vụ việc này.
Tây Nguyên, 06/8/2026
LS Lê Ngọc Luân ❤️🌹
(*) Nguồn: Facebook LS Lê Ngọc Luân - thành viên GOLD KEY
