29/10/2026
NGƯỜI THUÊ NHÀ TỰ Ý CHẤM DỨT HỢP ĐỒNG TRƯỚC HẠN: CHỦ NHÀ CÓ QUYỀN GIỮ TIỀN CỌC VÀ YÊU CẦU BỒI THƯỜNG KHÔNG?
Trong hợp đồng thuê nhà, bên thuê thường nộp một khoản tiền đặt cọc để bảo đảm thực hiện hợp đồng. Khi bên thuê tự ý chấm dứt hợp đồng trước hạn, chủ nhà thường giữ lại tiền cọc và đòi bồi thường, còn bên thuê cho rằng chủ nhà phải hoàn trả. Vậy quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng thuê nhà ở của bên thuê và hậu quả pháp lý của việc chấm dứt không có căn cứ được quy định như thế nào?
1. Quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng thuê nhà của bên thuê
Theo khoản 3 Điều 172 Luật Nhà ở năm 2023, bên thuê nhà ở được đơn phương chấm dứt hợp đồng thuê trong các trường hợp: (i) bên cho thuê không sửa chữa nhà ở khi có hư hỏng nặng; (ii) bên cho thuê tăng giá thuê nhà ở bất hợp lý hoặc tăng giá mà không thông báo trước theo thỏa thuận trong hợp đồng; (iii) quyền sử dụng nhà ở bị hạn chế do lợi ích của người thứ ba.
Theo khoản 4 Điều 172, bên đơn phương chấm dứt phải thông báo bằng văn bản hoặc hình thức khác theo thỏa thuận cho bên kia biết trước ít nhất 30 ngày, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác; bên vi phạm nghĩa vụ này mà gây thiệt hại thì phải bồi thường.
Điều 428 Bộ luật Dân sự năm 2015 cũng cho phép một bên đơn phương chấm dứt hợp đồng khi bên kia vi phạm nghiêm trọng hoặc khi các bên có thỏa thuận hoặc luật quy định. Hợp đồng chấm dứt kể từ thời điểm bên kia nhận được thông báo (khoản 3 Điều 428).
Như vậy, bên thuê chỉ được chấm dứt trước hạn khi thuộc các trường hợp luật định hoặc được thỏa thuận trong hợp đồng và phải báo trước. Ngoài các trường hợp này, việc tự ý rời đi, trả nhà trước hạn là hành vi vi phạm hợp đồng.
2. Chủ nhà có được giữ tiền đặt cọc không?
Theo khoản 2 Điều 328 Bộ luật Dân sự năm 2015, đặt cọc là việc một bên giao cho bên kia một khoản tiền hoặc tài sản có giá trị để bảo đảm giao kết hoặc thực hiện hợp đồng. Nếu hợp đồng được thực hiện thì tài sản đặt cọc được trả lại hoặc trừ vào nghĩa vụ trả tiền; nếu bên đặt cọc từ chối giao kết, thực hiện hợp đồng thì tài sản đặt cọc thuộc về bên nhận đặt cọc; nếu bên nhận đặt cọc từ chối thì phải trả lại tài sản đặt cọc và một khoản tiền tương đương giá trị tài sản đặt cọc, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
Áp dụng vào quan hệ thuê nhà, có hai trường hợp:
Thứ nhất, bên thuê chấm dứt hợp đồng không có căn cứ pháp luật hoặc thỏa thuận, tức từ chối thực hiện hợp đồng: chủ nhà có quyền giữ tiền cọc theo khoản 2 Điều 328, trừ khi hợp đồng có thỏa thuận khác về xử lý tiền cọc.
Thứ hai, bên thuê chấm dứt đúng căn cứ khoản 3 Điều 172 Luật Nhà ở năm 2023 (do chủ nhà vi phạm) và đã báo trước 30 ngày: chủ nhà không có cơ sở giữ tiền cọc, phải hoàn trả, trừ phần trừ vào tiền thuê, tiền điện nước hoặc thiệt hại do bên thuê gây ra, và bên thuê có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại do vi phạm của chủ nhà.
3. Chủ nhà có quyền yêu cầu bồi thường ngoài việc giữ cọc không?
Theo Điều 418 Bộ luật Dân sự năm 2015, các bên có thể thỏa thuận phạt vi phạm; theo Điều 419, bên vi phạm phải bồi thường thiệt hại thực tế. Do đó:
- Nếu hợp đồng có điều khoản phạt vi phạm khi bên thuê chấm dứt trước hạn thì chủ nhà được yêu cầu bên thuê nộp phạt theo thỏa thuận.
- Nếu có thiệt hại thực tế (như tiền thuê còn lại trong thời gian chưa tìm được người thuê mới, chi phí sửa chữa hư hỏng do bên thuê gây ra), chủ nhà phải chứng minh thiệt hại và mối quan hệ nhân quả với hành vi vi phạm để yêu cầu bồi thường.
- Việc vừa giữ cọc vừa yêu cầu bồi thường hoặc phạt vi phạm phụ thuộc vào thỏa thuận trong hợp đồng; nếu không có thỏa thuận cho phép áp dụng đồng thời thì phần thiệt hại đã được bù đắp bằng tiền cọc không được yêu cầu bồi thường lại. Chủ nhà cũng phải áp dụng các biện pháp hạn chế thiệt hại, như tìm người thuê mới.
4. Kết luận
Bên thuê nhà chấm dứt hợp đồng trước hạn mà không thuộc các trường hợp tại khoản 3 Điều 172 Luật Nhà ở năm 2023 hoặc không có thỏa thuận cho phép thì vi phạm hợp đồng; chủ nhà có quyền giữ tiền đặt cọc theo khoản 2 Điều 328 Bộ luật Dân sự năm 2015 và yêu cầu phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại theo Điều 418, Điều 419 nếu có thỏa thuận hoặc chứng minh được thiệt hại. Ngược lại, bên thuê chấm dứt đúng căn cứ luật định và báo trước ít nhất 30 ngày thì được đòi lại tiền cọc. Các bên nên quy định rõ trong hợp đồng về điều kiện chấm dứt, xử lý tiền cọc và mức phạt vi phạm.
3S LAW: Doanh nghiệp hoạt động chính trong 2 lĩnh vực: Dịch vụ pháp lý và Đại lý Thuế. 3S LAW cung cấp các dịch vụ trọng tâm cho cá nhân và doanh nghiệp như: Thành lập Doanh nghiệp (vốn Việt Nam và Nước ngoài); Dịch vụ kế toán Thuế; Dịch vụ xây dựng Hệ thống quản trị và tuân thủ pháp lý cho doanh nghiệp SME; Dịch vụ tư vấn luật thường xuyên (Phòng pháp chế thuê ngoài); Tư vấn theo giờ/sự vụ; Tư vấn Sở hữu trí tuệ; Hợp đồng; M&A; Luật sư tư vấn, giải quyết tranh chấp và tham gia tố tụng tại Toà án các cấp; Đào tạo pháp lý (kỹ năng cho người hành nghề luật và Pháp lý cho Ceo, cấp quản lý) …
__________________________
𝐋𝐔𝐀̣̂𝐓 𝟑𝐒 | 𝗡𝗼 𝗺𝗼𝗿𝗲 𝗟𝗲𝗴𝗮𝗹 𝗪𝗼𝗿𝗿𝗶𝗲
Dịch vụ Luật sư & Kế toán Thuế
𝗛𝗼𝘁𝗹𝗶𝗻𝗲: 0363383438 (Call/Zalo)
𝗘𝗺𝗮𝗶𝗹: [email protected]
𝗪𝗲𝗯: http://luat3s.com/
Fanpage: https://www.facebook.com/share/1DmYNisWsu/?mibextid=wwXIfr
Một số Dịch vụ trọng tâm:
✅ Thành lập Doanh nghiệp, Hộ kinh doanh (toàn quốc), Thay đổi Giấy phép kinh doanh…
✅ Thành lập Công ty có vốn đầu tư nước ngoài (FDI); Giấy phép đầu tư; xin cấp Visa; Thẻ Tạm trú; Thẻ thường trú; Giấy phép lao động cho Người nước ngoài …
✅ Dịch vụ Kế toán Thuế (toàn quốc)
✅ Dịch vụ Tư vấn quản trị và tuân thủ pháp lý Doanh nghiệp, Thuế, Lao động, Nhân sự, Bảo hiểm, Dữ liệu cá nhân ...
✅ Dịch vụ xin Giấy phép đủ điều kiện kinh doanh các loại; Đại diện ngoài tố tụng
✅ Tư vấn, soạn thảo, soát xét Hợp đồng và Đơn từ các loại
✅ Tư vấn bảo hộ Nhãn hiệu; Bản quyền; Sáng chế ...
✅ Dịch vụ tư vấn luật thường xuyên cho Doanh nghiệp và Cá nhân; Dịch vụ Luật sư Riêng; Xây dựng khung quản trị và tuân thủ cho SME.
✅ Luật sư tư vấn, đại diện, tham gia tố tụng (bảo vệ quyền & lợi ích hợp pháp; Bào chữa) tại Toà án các cấp
✅ Dịch vụ đào tạo kỹ năng quản trị Pháp lý cho Ceo, người hành nghề Luật, Kế toán Thuế.
✅ Và nhiều Dịch vụ pháp lý khác ....
Đăng ký tư vấn và nhận Báo phí Dịch vụ ưu đãi tại đây: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSezgTZa-n8qqpyaJtN1KPrjPAxfVFZNwv4OoQgSNmNlV6G3iQ/viewform
📍 Luật 3S - Luật sư Riêng của bạn | Giúp các Doanh nghiệp và Cá nhân chủ động Phòng ngừa rủi ro pháp lý ngay từ đầu | Người Quản lý rủi ro & bảo vệ Tài sản, Thời gian, sự Bình an và Tự do của bạn.