31/10/2026
ĐẾN TUỔI NGHỈ HƯU VẪN THIẾU THỜI GIAN ĐÓNG BHXH, PHẢI LÀM SAO?
Không ít người lao động khi đến tuổi nghỉ hưu mới nhận ra mình chưa đủ thời gian đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) để hưởng lương hưu, do làm việc không ổn định, gián đoạn đóng hoặc tham gia muộn. Đây là tình huống khá phổ biến và dễ gây lo lắng, vì lương hưu là nguồn thu nhập quan trọng khi hết tuổi lao động. Vậy khi đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng còn thiếu thời gian đóng BHXH, pháp luật hiện hành cho phép người lao động xử lý như thế nào?
1. Điều kiện để hưởng lương hưu hiện nay
Căn cứ Điều 64 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người tham gia BHXH được hưởng lương hưu khi đủ tuổi nghỉ hưu theo Điều 169 Bộ luật Lao động 2019 và có thời gian đóng BHXH từ đủ 15 năm trở lên. Như vậy, pháp luật đặt ra hai điều kiện phải đáp ứng cùng lúc là tuổi và thời gian đóng. Chỉ đủ một trong hai thì chưa được hưởng lương hưu.
Về tuổi nghỉ hưu, đến năm 2026, trong điều kiện lao động bình thường, tuổi nghỉ hưu của nữ là 57 tuổi và của nam là 61 tuổi 6 tháng.
Về thời gian đóng BHXH, đây là điểm thay đổi có lợi cho người lao động. Luật mới đã giảm mức tối thiểu từ 20 năm xuống còn 15 năm nên cơ hội hưởng lương hưu của người lao động đã mở rộng hơn trước, nhất là với những người tham gia BHXH không liên tục hoặc có thời gian đóng ngắn.
Tuy nhiên, việc giảm thời gian đóng tối thiểu không đồng nghĩa với việc tất cả người đã đến tuổi nghỉ hưu đều được nhận lương hưu. Người chưa đủ 15 năm đóng BHXH cần căn cứ vào quá trình tham gia thực tế để lựa chọn phương án phù hợp.
2. Thiếu thời gian đóng, người tham gia BHXH có được đóng một lần không?
Người lao động đến tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ thời gian tham gia BHXH vẫn có cơ hội hưởng lương hưu theo hình thức đóng một lần cho những năm còn thiếu. Tuy nhiên không phải trường hợp nào cũng được phép đóng bù
Đối với người tham gia BHXH bắt buộc mà còn thiếu tối đa 6 tháng
Căn cứ Khoản 7 Điều 33 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Khoản 2 Điều 12 Thông tư số 12/2025/TT/BNV, người lao động đủ điều kiện về tuổi hưởng lương hưu mà thời gian đóng BHXH bắt buộc còn thiếu tối đa 6 tháng (để đủ 15 năm) thì được đóng tiếp một lần cho số tháng còn thiếu để hưởng lương hưu.
Điều kiện về số năm đóng BHXH bắt buộc được chia thành 2 nhóm :
Thứ nhất, đối tượng đủ điều kiện về tuổi hưởng lương hưu theo quy định tại Điều 65 của Luật Bảo hiểm xã hội 2024 thì phải có thời gian đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc từ đủ 19 năm 6 tháng đến dưới 20 năm;
Thứ hai, đối tượng đủ điều kiện về tuổi hưởng lương hưu trong các trường hợp còn lại thì phải có thời gian đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc từ đủ 14 năm 6 tháng đến dưới 15 năm;
Về mức đóng cho phần còn thiếu bằng tổng mức đóng của người lao động và người sử dụng lao động trước khi nghỉ việc vào quỹ hưu trí và tử tuất, thời điểm đóng sớm nhất là tháng trước liền kề tháng đủ điều kiện hưởng lương hưu. Tức là thời điểm hưởng lương hưu được tính từ tháng liền kề sau tháng đóng đủ số tiền cho số tháng còn thiếu, khi đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định.
Trường hợp người lao động chấm dứt đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc mà thời gian đóng bảo hiểm xã hội còn thiếu trên 06 tháng để đủ điều kiện hưởng lương hưu thì có quyền đóng tiếp bảo hiểm xã hội tự nguyện.
Đối với người tham gia BHXH tự nguyện mà thiếu không quá 5 năm (60 tháng)
Căn cứ Khoản 1 Điều 7 Nghị định 159/2025/NĐ-CP, người tham gia BHXH tự nguyện đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng thời gian đóng còn thiếu không quá 5 năm tương đương 60 tháng thì được đóng một lần cho những năm còn thiếu để đủ 15 năm để hưởng lương hưu.
Mức tiền đóng được tính bằng tổng mức đóng của các tháng còn thiếu, có áp dụng lãi gộp theo lãi suất đầu tư quỹ BHXH bình quân tháng của năm trước liền kề. Người tham gia được hưởng lương hưu ngay tháng liền kề sau tháng đóng đủ số tiền cho thời gian còn thiếu.
Đối với người tham gia BHXH tự nguyện nếu còn thiếu trên 5 năm
Căn cứ Khoản 2 Điều 36 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người tham gia BHXH đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng có thiếu trên 5 năm để đủ 15 năm đóng BHXH cần tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện. Các phương thức gồm: đóng hằng tháng, 3 tháng, 6 tháng, 12 tháng hoặc đóng một lần cho những năm về sau (tối đa 5 năm), sau đó đóng một lần cho 5 năm còn thiếu để được hưởng lương hưu.
Cách này đòi hỏi người tham gia BHXH đóng thêm một thời gian để rút ngắn khoảng cách xuống còn không quá 5 năm, rồi mới đóng một lần cho phần còn lại. Vì vậy, người lao động rơi vào trường hợp này nên lập kế hoạch đóng sớm để không tốn thêm chi phí và thời gian chờ.
3. Những lựa chọn khác để đảm bảo quyền lợi cho tham gia BHXH
Trường hợp nếu chưa muốn nhận BHXH một lần và cũng chưa đóng bù ngay, người lao động có thể cân nhắc bảo lưu thời gian đã đóng BHXH theo Điều 71 Luật Bảo hiểm xã hội 2024. Sau đó, khi có điều kiện người lao động có thể tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện hoặc BHXH bắt buộc để cộng nối với thời gian đã đóng trước đó để tính điều kiện hưởng lương hưu.
Trường hợp đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu và cũng chwua đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, Luật còn có cơ chế đóng một lần cho phần còn thiếu để hưởng trợ cấp hằng tahsng cho đến khi đủ 75 tuổi theo Điều 23 Luật Bảo hiểm xã hội 2024.
Bên cạnh đó, người lao động có thể đề nghị hưởng BHXH một lần theo Điều 70 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 nếu thuộc trường hợp được hưởng. Tuy nhiên, cơ quan BHXH khuyến cáo người dân cân nhắc kỹ trước khi rút BHXH một lần, vì có thể làm mất cơ hội hưởng lương hưu và các quyền lợi an sinh lâu dài.
Trường hợp ông Nam năm nay 61 tuổi 6 tháng, đã nghỉ việc ở công ty. Trong thời gian làm việc, ông đóng BHXH bắt buộc được 8 năm. Để đủ 15 năm hưởng lương hưu, ông còn thiếu 7 năm.
Ông Nam đã đủ tuổi nghỉ hưu, nhưng thời gian còn thiếu 7 năm vượt quá 5 năm nên ông chưa thể đóng một lần ngay. Ông có hai hướng lựa chọn như sau:
Hướng 1: Tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện
Ông Nam đăng ký tham gia BHXH tự nguyện và đóng thêm 2 năm. Thời gian này được cộng với 8 năm đã đóng BHXH bắt buộc, nên tổng thời gian đóng của ông là 10 năm và phần còn thiếu giảm xuống còn 5 năm. Khi đó ông thuộc trường hợp còn thiếu không quá 5 năm, nên có thể đóng một lần cho 5 năm còn lại để đủ 15 năm, rồi nộp hồ sơ đề nghị hưởng lương hưu hằng tháng.
Hướng 2: Bảo lưu thời gian đã đóng
Giả sử ông Nam hiện chưa có điều kiện tài chính để đóng thêm. Ông có thể làm thủ tục bảo lưu 8 năm đã đóng thay vì nhận BHXH một lần. Khi hoàn cảnh thuận lợi hơn, ông tham gia BHXH tự nguyện trở lại, 8 năm cũ vẫn được cộng vào thời gian đóng mới.
Còn nếu ông chọn nhận BHXH một lần, ông sẽ nhận một khoản tiền một lần nhưng không còn thời gian đóng để tiếp tục tính hưởng lương hưu hằng tháng.
Như vậy, với cả hai hướng, thời gian 8 năm đã đóng của ông Nam không bị mất. Tùy khả năng tài chính và nhu cầu, ông chọn đóng thêm ngay để sớm có lương hưu, hoặc bảo lưu để đóng tiếp khi có điều kiện.
Nhìn chung, thiếu thời gian đóng BHXH khi đến tuổi nghỉ hưu chưa phải là hết cách. Tùy vào số năm còn thiếu và loại hình đang tham gia, người lao động có thể đóng một lần cho phần còn thiếu, tiếp tục đóng BHXH tự nguyện, hưởng BHXH một lần hoặc bảo lưu thời gian đóng. Tuy nhiên, để tránh thiệt thòi khi đến tuổi nghỉ hưu, người lao động nên thường xuyên kiểm tra quá trình đóng của mình trên ứng dụng VssID hoặc tại cơ quan BHXH để xác định mình thuộc trường hợp nào để lựa chọn phương án phù hợp dựa trên điều kiện cụ thể của từng người, khả năng tài chính và mục tiêu hưởng chế độ BHXH lâu dài. Từ đó, đảm bảo được quyền lợi an sinh xã hội của người lao động khi về hưu.
____________________________________
VĂN PHÒNG LUẬT SƯ CELAW
Trao niềm tin, nhận hài lòng
Trụ sở: Lầu 4, Phòng phía trước, số 112 đường Lý Phục Man, phường Tân Thuận, TP.HCM
Email: [email protected]
Hotline: 0938.320332
Website: https://celaw.vn