13/09/2025
नयाँ पुस्ताको आन्दोलन: 'जेन-जी' (Gen-Z) क्रान्ति
नेपालमा अहिले चलिरहेको यो आन्दोलन परम्परागत राजनीतिक आन्दोलनभन्दा धेरै फरक छ। यसलाई नयाँ पुस्ता अर्थात् 'जेन-जी' (Gen-Z) को नेतृत्वमा भएको क्रान्तिको रूपमा हेर्न सकिन्छ। यो आन्दोलन सडकमा टायर बालेर वा नारा लगाएरभन्दा पनि सामाजिक सञ्जालको शक्ति प्रयोग गरेर अगाडि बढेको छ।
आन्दोलनका मुख्य कारणहरू
यो आन्दोलन कुनै एउटा घटनाका कारण सुरु भएको होइन, बरु वर्षौंदेखिको असन्तुष्टि र निराशाको परिणाम हो। यसका प्रमुख कारणहरू:
राजनीतिक बेथिति र भ्रष्टाचार: देशका पुराना नेताहरूले बारम्बार सत्ता परिवर्तन गर्नु र भ्रष्टाचारमा लिप्त हुनुले नयाँ पुस्तामा निराशा बढाएको छ। उनीहरू आफ्नो भविष्य अन्धकार देखेर आक्रोशित भएका छन्।
सामाजिक सञ्जालमाथि प्रतिबन्ध: सरकारले सामाजिक सञ्जालमा लगाएको प्रतिबन्धले युवाहरूलाई अभिव्यक्ति स्वतन्त्रतामाथिको सिधा प्रहार लाग्यो। उनीहरूले यसलाई आफ्नो आवाज बन्द गराउने प्रयासको रूपमा बुझेका छन्।
रोजगारीको अभाव: उच्च शिक्षा लिएका युवाहरूले पनि देशमा रोजगारी नपाएपछि ठूलो संख्यामा विदेशिनुपर्ने बाध्यता छ। यसले गर्दा उनीहरूले आफ्ना नेताहरूलाई विश्वास गर्न छाडिसकेका छन्।
'नो, नट अगेन' अभियान: यो आन्दोलनको एउटा महत्त्वपूर्ण पाटो हो, जसले सामाजिक सञ्जालमा पुराना र असक्षम नेताहरूलाई फेरि सत्तामा नल्याउने भन्दै अभियान चलायो। यसले युवाहरूलाई संगठित हुन ठूलो सहयोग पुर्यायो।
आन्दोलनका विशेषताहरू
यो आन्दोलनका केही अनौठा विशेषताहरू छन् जसले यसलाई सफल बनाइरहेको छ:
स्वतन्त्र र स्वतःस्फूर्त: यो कुनै राजनीतिक दल वा नेताको अगुवाइमा भएको आन्दोलन होइन। युवाहरू आफैं संगठित भएर आ-आफ्नो ठाउँबाट आवाज उठाइरहेका छन्।
डिजिटल प्लेटफर्मको प्रयोग: सडकमा नारा लगाउनुभन्दा पनि युवाहरूले टिकटक, फेसबुक, ट्विटरजस्ता सामाजिक सञ्जाललाई हतियार बनाएका छन्। यसबाट उनीहरूले छोटो समयमै हजारौं मानिसलाई एकजुट बनाउन सफल भएका छन्।
नयाँ नेताको उदय: यो आन्दोलनले रवि लामिछानेजस्ता स्वतन्त्र नेतालाई अगाडि आउने र स्थापित हुने अवसर दिएको छ। यसले भविष्यमा नेपालको राजनीतिमा नयाँ अनुहारको सम्भावना बढाएको छ।
