08/02/2019
XUÂN VỀ TRÊN LÀNG NGHỀ
GÁO DỪA SƠN MÀI Ở BÌNH DƯƠNG
Khi những tia nắng ấm áp đầu xuân len lõi qua những vườn cây xum xuê trái ngọt cũng là lúc các làng nghề truyền thống ở Tân An (thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương) nhộn nhịp hơn bao giờ hết. mọi người đang tất bật chung tay để tạo ra những sản phẩm chất lượng kịp thời cung cấp cho thị trường cả nước vào dịp xuân về, làm đẹp thêm cho một mùa xuân mới.
Trong sắc xuân tươi thắm của những ngày giáp Tết, chúng tôi có dịp đến thăm Cơ sở gáo dừa sơn mài của anh Lê Thanh Hoàng. Từ chợ Bến Thế, chúng tôi chạy dọc theo con đường láng nhựa phẳng tấp, hai bên đường cây trái xum xuê. Vào khoảng 1 km, chúng tôi đến Cơ sở gáo dừa của anh Hoàng. Đây là một vùng ven trung tâm thành phố nên khung cảnh thật êm ả hữu tình, tiếng máy mài gáo dừa rí rắc như hoà cùng không khí xuân thật rộn ràng.
Anh Hoàng có dáng người thanh mảnh có giọng nói chất phác của người miền Tây Nam Bộ, với nụ cười rất hoà nhã ngồi tiếp chuyện chúng tôi trong ở xưởng sản xuất gáo dừa. Anh vui vẻ cho biết, anh vừa tiếp một phái đoàn của TP.HCM đến tham quan học tập kinh nghiệm để sản xuất gáo dừa. Gần đây, một Công ty nước ngoài đến đặt vấn đề xuất khẩu sản phẩm sơn mài gáo dừa của anh đưa ra thị trường thế giới. Phía Công ty nước ngoài đánh giá rất cao chất lượng gáo dừa mỹ nghệ của anh. Trong nét mặt anh rất hân hoan với những thành công mà cơ sở Thanh Hoàng đạt được, anh tâm sự: xuất thân từ một người nông dân ở miền Tây, cuộc sống cơ cực vất vả, không có một đồng tiền vốn trong tay. Anh lên Bình Dương “tha phương để cầu thực”, rồi xin vào cơ sở sản xuất sơn mài làm thí công để học nghề. Vào một dịp tình cờ về quê, anh thấy ở Bến Tre, Vĩnh Long người ta thường lấy gáo dừa để chụm củi, anh nhìn thấy tiếc và ấp ủ ước mơ sau này sẽ dùng gáo dừa kết hợp với nghề sơn mài anh đã học ở Bình Dương để tạo nên tác phẩm nghệ thuật. Sau 25 năm lăn lộn với nghề anh đã phát triển nghề sơn mài theo một trường phái mới đó sơn mài trên chất liệu gáo dừa.Vừa sử dụng được những phế phẩm nông nghiệp đồng thời nâng tầm sản phẩm sơn mài lên thành một tác phẩm nghệ thuật với giá rẽ để mọi người đều có thể sở hữu một sản phẩm ưng ý nhất. Giá bán một sản phẩm gáo dửa sơn mài từ 30-80 ngàn đồng, nhưng khi chế tác một sản phẩm đơn giản nhất phải trãi qua 15 công đoạn, còn sản phẩm cao cấp phải trãi qua 18 công đoạn. Mỗi công đoạn đều tuân thủ một qui trình nghiêm ngặt. Trong đó, công đoạn vẽ tranh lên tác phẩm giữ vai trò quan trọng nhất. Người Nghệ nhân lâu năm phải am hiểu về sơn mài, có hoa tay để dùng cọ vẽ lên từng sản phẩm, mỗi sản phẩm đều có kích cỡ khác nhau nên không thể in ấn công nghiệp mà người thợ phải thổi hồn mình vào từng tác phẩm. Qui trình vẽ tranh lên sản phẩm là công đoạn khó nhất, nếu không đạt thì các công đoạn trước đều huỷ hoại. Sản phẩm sơn mài anh làm hoàn toàn bằng thủ công, mỗi tác phẩm đều khác nhau, không có một tác phẩm nào trùng lặp do hình thể của từng gáo dừa khác nhau nên tạo ra mỗi tác phẩm đều khác nhau hoàn toàn.
Đến nay, anh Hoàng đã tạo được một nguồn nguyên liệu gáo dừa ổn định ở ngay trong tỉnh Bình Dương từ những trái dừa đã qua sử dụng, tận dụng nguồn nguyên liệu rẽ, sẵng có để hạ giá thành sản phẩm. Bụi của gáo dừa mài ra anh cung cấp cho những cơ sở trồng hoa lan ở Tân An, đây nguồn phân hữu cơ sạch, tinh chất và có giá trị dinh dưỡng cao cho cây hoa lan. Anh đã tận dụng triệt để những phế phẩm trong quá trình sản xuất.
Sắp tới đây, sản phẩm sơn mài gáo dừa của anh Hoàng được xuất khẩu qua các nước lân cận như Lào, Campuchia, Thái Lan...để bán sản phẩm cho khách du lịch. Ngoài ra, anh còn nhận vẽ như các tác phẩm hội hoạ trên chất liệu sơn mài lên gáo dừa cho khách hàng. Các tác phẩm này là bản độc quyền để khách hàng có được những sản phẩm đẹp nhất của riêng mình.
Anh chia sẽ thêm những ngày đầu lên Bình Dương, anh chủ yếu làm gia công cho những xưởng sản xuất sơn mài ở Tân An. Rồi anh đã tìm ra một hướng đi mới táo bạo bằng cách đột phá cho ra đời sản phẩm Gáo dừa sơn mài. Từ đồng vốn có vỏn vẹn 10 triệu đồng, anh thuê cơ sở, mua máy móc thiết bị, dụng cụ để mở ra cơ sở riêng. Lúc đầu gặp rất nhiều khó khăn, sản phẩm chưa được thị trường chấp nhận. Khi đó, anh Nguyễn Hoàng Minh, Phó Bí thư phường Tân An tận tình giúp đỡ về mọi mặt như mặt bằng, cho vay thêm vốn, giới thiệu thợ đến làm việc...Anh đã giúp tôi một chỗ đứng vững trên thương trường từ khi chập chững bước vào đời.
Anh Minh có một câu nói mà tôi nhớ mãi: “Hãy sáng tạo trong từng tác phẩm, nó là cốt lỏi của sự sống!”. Kể từ đó tôi vững tin hơn trong tất cả công việc. Đến nay, tôi đã tạo lập được một cơ sở qui mô, giúp hơn chục người có việc làm ổn định, tạo nguồn thu nhập cho gia đình và xã hội.
Chị Nguyễn Thị Diễm Sương, 22 tuổi ở Tân An cho biết, chị làm ở cơ sở của anh Hoàng hơn 2 năm nay. Công việc rất ổn định lại gần nhà, nên có thời gian chăm sóc gia đình. Qui trình tạo ra một sản phẩm thì công phu nhưng từng công đoạn nhỏ thì có những việc làm phù hợp cho giới nữ. Trước đây, em chỉ nghĩ là làm việc vì thu nhập nhưng qua thời gian em mới hiểu ra rằng đây là một nghề nghệ thuật đem lại cái đẹp cho cuộc đời!
Uống một ngụm trà trong sắc xuân ấm áp, tạm chia tay anh Hoàng nhưng trông tôi vẫn nhớ về anh với một câu nói "nghề gì cũng phải có quyết tâm mới làm được!". Chúc anh vẫn mãi là người tiên phong trong Làng nghề Gáo dừa sơn mài ở Bình Dương.
HOÀNG VŨ
Chú thích ảnh:
01-02-03-04-05-06-07-8-09-11-12: NHững người thơ đang chế tác gáo dừa thành những sản phẩm vẽ tranh.
10-12-13-13-15-16-17-18-19-20: Các sản phẩm đã hoành thành đang được đóng gói cung cấp cho thị trường.
21-22: Anh Hoàng đang giới thiệu tác phẩm gáo dừa sơn mài mới dùng làm giá đỡ điện thoại di động.
23-24-25-26-27: Các tác phẩm nổi bật được bày bán ở Cửa hàng đồ lưu niệm ở phường Tân an, TP. Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương.
