24/08/2026
GEN Z ƠI, HÃY TỈNH TÁO - ĐỪNG ĐỂ THÔNG TIN XẤU, ĐỘC DẮT MŨI, KÍCH ĐỘNG
Những ngày qua, trên mạng xã hội xuất hiện một số nội dung khơi lại vụ tai nạn giao thông xảy ra cách đây hơn một năm trên đường Nguyễn Huy Tự. Từ một sự việc đau lòng, một số tài khoản liên tục đặt nghi vấn về “khuất tất”, “chưa thỏa đáng”, gợi liên tưởng đến cá nhân này, người kia rồi kêu gọi cộng đồng “đòi lại công lý”. Đáng chú ý, câu chuyện nhanh chóng được chia sẻ trên nhiều nền tảng, kéo theo những bình luận phẫn nộ và những lời kêu gọi hành động. Đây không chỉ là một vụ việc cụ thể, mà là cách một câu chuyện có thể được dẫn dắt từ thông tin sang cảm xúc, từ cảm xúc sang nghi ngờ và từ nghi ngờ sang kích động.
Thủ pháp này đặc biệt dễ tác động đến người trẻ. Những cụm từ như “hãy lên tiếng vì nạn nhân”, “đừng im lặng trước bất công”, “người trẻ phải đấu tranh cho công lý” đánh trúng tâm lý Gen Z - thế hệ năng động, đề cao công bằng, sự thật và khát vọng khẳng định mình. Nhưng nếu thông tin ban đầu chưa được kiểm chứng, lòng tốt rất dễ bị biến thành phẫn nộ; phẫn nộ rất dễ bị biến thành hành động; và người trẻ có thể vô tình trở thành công cụ cho một mục đích mà mình không hề biết.
Đáng chú ý hơn, hình ảnh những bó hoa được đặt tại nơi xảy ra tai nạn được chụp lại và tiếp tục lan truyền trên mạng. Từ một hành động tưởng niệm, một số nội dung lại gắn thêm những diễn giải như “người dân bị ngăn cản đặt hoa”, “chính quyền che giấu sự thật”... Sau đó, hình ảnh và câu chuyện tiếp tục xuất hiện trên một số trang, kênh có nội dung chống đối. Đây là lúc người dùng mạng cần đặc biệt tỉnh táo: một hình ảnh có thật không đồng nghĩa với mọi lời giải thích đi kèm hình ảnh đó đều là sự thật.Cần phân biệt rõ: nghi vấn không phải chứng cứ; suy diễn không phải kết luận; bình luận trên mạng không phải phán quyết của pháp luật.Nếu có dấu hiệu sai phạm, công dân có quyền phản ánh, khiếu nại, tố cáo và yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xác minh. Nếu có vi phạm, pháp luật phải xử lý. Nhưng không thể lấy cảm xúc của đám đông, số lượt chia sẻ hay một “phiên tòa mạng” để thay thế quy trình pháp lý.
Trước mỗi thông tin gây sốc, hãy dừng lại trước khi chia sẻ: Nguồn từ đâu? Ai đưa tin? Có chứng cứ không? Có nguồn độc lập xác nhận không? Cơ quan chức năng nói gì? Người đăng đang cung cấp thông tin hay đang cố kích thích mình tức giận, thương cảm, sợ hãi để hành động?Nếu chưa có câu trả lời, đừng vội tin, càng đừng vội lan truyền.Đừng để một cú “share” biến mình thành mắt xích của thông tin sai lệch. Đừng để lòng thương cảm bị lợi dụng. Đừng để sự phẫn nộ bị điều khiển.Chúng ta có quyền phản biện, có quyền đặt câu hỏi, có quyền lên tiếng. Nhưng hãy phản biện bằng hiểu biết, lên tiếng bằng trách nhiệm và bảo vệ công lý bằng sự thật, chứng cứ và pháp luật.