12/05/2021
Bàn luận về Quan điểm của TANDTC đối với phần tài sản trong vụ án ly hôn giữa vợ chồng cà phê Trung Nguyên!
----------
Ngày 11/3/2021, TAND Tối cao (TATC) đã ban hành Quyết định Giám đốc thẩm (GĐT) về quan hệ hôn nhân, phân chia tài sản của vợ chồng Đặng Lê Nguyên Vũ và Lê Hoàng Diệp Thảo do có kháng nghị yêu cầu TATC hủy án sơ thẩm và phúc thẩm, giao cho Tòa án TP. HCM xử sơ thẩm lại. của Viện trưởng VKSNDTC.
Cũng từ Quyết định GĐT nói trên, rất nhiều các thông tin pháp lý "thú vị" liên quan đến nội dung vụ án đã xuất hiện, qua đó ít nhiều giúp ta cân nhắc, vận dụng cho trường hợp/ cuộc sống của mình, cụ thể như sau:
📍 Về việc chia tài sản ly hôn là cổ phần trong vụ án:
Trong Quyết định GĐT trên, TATC quyết định:
1) Cổ phần của vợ chồng ông Vũ - Thảo tại Tập đoàn Trung Nguyên là tài sản chung. Tuy nhiên, công ty này do gia đình ông Vũ thành lập, ông Vũ luôn đứng tên Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc và giữ phần lớn cổ phần. Theo tòa, tài sản của 2 vợ chồng về nguyên tắc là tương đương nhưng xét các yếu tố trên cho thấy ông Vũ có đóng góp nhiều hơn nên các tòa sơ thẩm và phúc thẩm đã chia theo tỷ lệ 60/40 cho ông Vũ/bà Thảo là phù hợp nguyên tắc chia tài sản được quy định tại Điều 59(2b) Luật Hôn nhân gia đình (HNGĐ) hiện hành.
2) Tòa án cho rằng, tất cả cổ phần 40% của bà Thảo nêu trên cần chuyển cho ông Vũ sở hữu và ông Vũ thanh toán lại tiền theo định giá đã có với lập luận sau:
- Mâu thuẫn vợ chồng xuất phát từ điều hành hoạt động kinh doanh, đã có tới 18 vụ kiện dân sự và kinh doanh thương mại và tòa đã áp dụng 11 quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời. Không những thế, còn phát sinh mâu thuẫn giữa bà Thảo và các cổ đông khác. Do đó, nếu để cho bà Thảo làm cổ đông sẽ "dẫn đến những khó khăn cho sự tồn tại, ổn định và phát triển của Tập đoàn Trung Nguyên, ảnh hưởng lớn tới sự ổn định, việc làm cho hàng ngàn công nhân đang sản xuất" (trích từ Quyết định GĐT).
- Việc giao cho ông Vũ toàn bộ cổ phần tại các công ty thuộc Tập đoàn Trung Nguyên sẽ không hạn chế đến quyền kinh doanh của bà Thảo. Tại phiên tòa phúc thẩm, ông Vũ đã đồng ý giao Công ty Trung Nguyên International Pte LTD cho bà Thảo toàn quyền sở hữu là bảo đảm quyền kinh doanh của bà Thảo. Hơn nữa, "trong vụ án cụ thể này, việc bảo vệ thương hiệu quốc gia cà phê Trung Nguyên là cần thiết" (trích từ Quyết định GĐT).
Do đó, Tòa cấp sơ thẩm và Tòa cấp phúc thẩm đã giao cho ông Vũ được sở hữu toàn bộ cổ phần tại 7 công ty thuộc Tập đoàn Trung Nguyên và thanh toán lại cho bà Thảo là hoàn toàn có căn cứ theo Luật HNGĐ và Thông tư liên tịch số 01/2016 của TATC, VKSNDTC và Bộ tư pháp hướng dẫn thi hành Luật HNGĐ. Từ đó, TATC cho rằng Kháng nghị của Viện KSTC là "không cần thiết".
📍 Lời bình:
Đây là vụ việc vô tiền khoáng hậu "ngốn" không ít giấy mực của truyền thông cũng như sự quan tâm của cộng đồng mạng. Có thể nói, với quyết định này thì vụ án xem như đã được khép lại, không còn cơ hội lật lại và các bên từ đây sẽ tập trung công việc kinh doanh của mỗi người. Và dù là vụ án lớn nhưng hoàn toàn mang tính đặc thù nên Quyết định GĐT nói trên có lẽ không được công nhận là án lệ, mang tính tiêu biểu để áp dụng trong hoạt động xét xử.
Dẫu vậy, nhiều lập luận của nó vẫn có thể được ứng dụng khi cần thiết. Ví dụ, nếu cho rằng, Trung Nguyên do gia đình ông Vũ thành lập, bà Thảo tham gia sau thì việc phân chia 60/40 là hợp lý. Các luật sư và vợ chồng đang muốn ly hôn có thể sử dụng lập luận này của TATC để được giành phần hơn 60%, nếu không sẽ được chia đôi 50/50.
Riêng phần lập luận chuyển toàn bộ quyền sở hữu cổ phần tại các công ty con của Trung Nguyên cho ông Vũ tại Quyết định GĐT có lẽ chưa được thuyết phục. Bởi lẽ, cổ phần là tài sản chia được nên Tòa án phải tiến hành chia cho bà Thảo theo tỷ lệ như đã nêu trên, trường hợp ông Vũ muốn sở hữu toàn bộ công ty thì phải mua theo thỏa thuận.
Do vậy, đối với các lập luận của TATC trong việc chuyển sở hữu cổ phần sang cho ông Vũ ắt sẽ ít được áp dụng trong các bản án về sau của tòa án, vốn thiếu các tình tiết đặc thù như thương hiệu quốc gia. Tuy nhiên, trong trường hợp vụ việc ly hôn giữa đôi bên xảy ra nhiều bất đồng, tranh chấp triền miên ảnh hưởng đến hoạt động công ty thì tòa vẫn có thể tham chiếu, sử dụng các lập luận tại Quyết định GĐT này để giao cho một bên sở hữu toàn bộ công ty nói trên.
------
Theo Luật sư Trần Duy Cảnh
