28/11/2023
TRANH CHẤP THƯƠNG HIỆU PHỞ THÌN: BÀI HỌC ĐẮT GIÁ CHO CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM
Trong câu chuyện về tranh chấp thương hiệu Phở Thìn, điểm cốt lõi của những tranh chấp là vấn đề quyền sở hữu nhãn hiệu. Đây cũng là bài học đắt giá cho nhiều thương hiệu ở Việt Nam trong việc chậm trễ đăng ký bảo hộ nhãn hiệu sản phẩm.
Sự tranh cãi giữa ông Nguyễn Trọng Thìn, người được coi là "cha đẻ" của Phở Thìn 13 Lò Đúc, và "người kế nhiệm" xung quanh thương hiệu này đã thu hút sự chú ý lớn từ dư luận. Ông Thìn đã tuyên bố rằng ông không triển khai mô hình nhượng quyền kinh doanh và cũng không sở hữu bất kỳ công ty nào trong lĩnh vực này. Ông Đoàn Hải Trung, người được ông Thìn cho phép sử dụng thương hiệu Phở Thìn 13 Lò Đúc để mở chi nhánh tại Hải Dương.
Ngoài tranh cãi xoay quanh thương hiệu, một vấn đề khác thu hút sự quan tâm dư luận là việc thương hiệu Phở Thìn Lò Đúc chưa nhận được sự bảo hộ từ Cục Sở hữu trí tuệ. Trong khi đó, nhãn hiệu "Phở Thìn" đã được đăng ký bảo hộ từ năm 2003 dưới tên chủ đơn của ông Bùi Chí Đạt. Tuy nhiên, đến năm 2013, đăng ký bảo hộ cho nhãn hiệu này đã hết hạn. Sau đó, vào năm 2014, ông Bùi Chí Đạt tiếp tục đăng ký lại nhãn hiệu Phở Thìn và đã nhận được văn bằng bảo hộ cho đến năm 2024.
Theo thông tin từ trang web của Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam, Phở Thìn 13 Lò Đúc đã nộp đơn đăng ký bảo hộ nhãn hiệu với một bộ nhận diện mới, bao gồm chữ số và hình ảnh, nhưng vẫn đang ở tình trạng "đang giải quyết".
Do nhãn hiệu "Phở Thìn" đã thành công trong việc đăng ký bảo hộ trước đó, việc cấp quyền sở hữu nhãn hiệu khác cho "Phở Thìn 13 Lò Đúc" sẽ trở nên phức tạp hơn rất nhiều. Đối với nhãn hiệu "Phở Thìn 13 Lò Đúc" chưa có đăng ký bảo hộ, việc nhượng quyền thương mại là không khả thi.
Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ, Nguyễn Văn Bảy đã đưa ra quan điểm rằng vấn đề chính trong cuộc tranh cãi xoay quanh thương hiệu phở trong những ngày gần đây là vấn đề quyền sở hữu nhãn hiệu. Ông nhấn mạnh rằng chỉ khi đăng ký bảo hộ nhãn hiệu sản phẩm, người kinh doanh mới có thể thực hiện việc nhượng quyền, mở rộng chuỗi cửa hàng và ngăn chặn các hành vi lợi dụng thương hiệu.
Theo ông Nguyễn Văn Bảy, việc bảo vệ danh tiếng của sản phẩm và dịch vụ trước những hành vi đạo, nhái, và trục lợi là một vấn đề quan trọng cần được xem xét và thực hiện một cách nghiêm túc. Trên thế giới, có nhiều ví dụ về việc cá nhân và doanh nghiệp mất thương hiệu của họ do không đăng ký bảo hộ kịp thời. Như trường hợp của Netfix - "cha đẻ" của Squid Game cũng không tránh khỏi tình trạng này khi người đầu tiên đăng ký bảo hộ nhãn hiệu Squid Game là các cá nhân và doanh nghiệp từ Trung Quốc, một ví dụ điển hình là công ty sản xuất quần áo Yiwu Mingluo, đã đăng ký thương hiệu Squid Game tại Mỹ chỉ sau 12 ngày kể từ khi phim được phát sóng lần đầu tiên và trước chính chủ 10 ngày.
Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ Nguyễn Văn Bảy cho biết, quyền sở hữu đối với nhãn hiệu được xác lập dựa trên quyết định cấp văn bằng bảo hộ của Cục Sở hữu trí tuệ. Để bảo vệ quyền của mình, chủ sở hữu nhãn hiệu cần thực hiện thủ tục đăng ký bảo hộ nhãn hiệu theo quy định.
Vấn đề sở hữu trí tuệ là một lĩnh vực quan trọng được nhiều doanh nghiệp quan tâm, với mỗi ý tưởng, sản phẩm, thương hiệu đều được bảo hộ độc quyền trước khi ra mắt trên thị trường. Tuy nhiên, việc đăng ký bảo hộ vẫn còn hạn chế, đặc biệt là đối với các đối tượng có giá trị lớn như sáng chế, giải pháp hữu ích. Doanh nghiệp Việt Nam chưa đặt quá nhiều tập trung vào vấn đề này.
Nguyên nhân chủ yếu là do hầu hết doanh nghiệp chỉ tập trung vào phát triển sản phẩm, huy động vốn, lập kế hoạch tiếp thị và bán hàng, mà quên mất vấn đề sở hữu trí tuệ, bảo vệ ý tưởng và thương hiệu - quyền pháp lý quan trọng đối với các doanh nhân khởi nghiệp. Nhận thức và nguồn thông tin về sở hữu trí tuệ ở Việt Nam hiện vẫn chưa đầy đủ, đặc biệt quan trọng đối với các doanh nghiệp khởi nghiệp - một nhóm cần quan tâm đặc biệt đến vấn đề này. Giá trị của quyền sở hữu trí tuệ thường không được đánh giá đầy đủ và tiềm năng của nó cũng chưa được doanh nghiệp nhận thức đúng mức.
Bất kể là doanh nghiệp cung cấp sản phẩm hay dịch vụ gì, có chắc chắn rằng doanh nghiệp đã tạo ra nhiều tài sản trí tuệ và cần thiết phải xem xét một cách có hệ thống các biện pháp để bảo vệ, quản lý và thực hiện quyền sở hữu trí tuệ nhằm đạt được hiệu quả kinh doanh tối đa từ quyền này.
Hiện nay, việc đăng ký bảo hộ nhãn hiệu ở Việt Nam tuân theo nguyên tắc ai đăng ký trước sẽ giành được quyền trước. Do đó, không nên chờ đến khi thương hiệu phát triển mạnh mẽ mới nghĩ đến việc đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, vì có thể đã có người khác đăng ký trước và chiếm đoạt quyền của bạn.
Đối với các doanh nghiệp đã xây dựng và phát triển thương hiệu lâu dài, đã được bảo hộ pháp lý cho thương hiệu của mình, vẫn cần tiếp tục bảo vệ thương hiệu, giám sát và ngăn chặn các hành vi sử dụng trái phép có thể khiến nhãn hiệu mất đi tính phân biệt, trở thành tên gọi thông thường của hàng hóa hoặc dịch vụ mang nhãn hiệu (ví dụ như việc gọi món phở bò Hà Nội truyền thống là Phở Thìn). Trong tình huống này, chủ sở hữu nhãn hiệu có thể mất đi hàng rào bảo hộ pháp lý cho thương hiệu của mình.
Để tránh tình trạng như trường hợp của Phở Thìn, các doanh nghiệp cần đăng ký nhãn hiệu càng sớm càng tốt, thậm chí từ khi có ý tưởng. Mặc dù việc đăng ký sớm sẽ tăng cơ hội thành công, nhưng cũng cần cân nhắc kỹ lưỡng để đảm bảo rằng việc đăng ký sớm là phù hợp với kế hoạch kinh doanh sau này của doanh nghiệp. Nói cách khác, khi đã xác định rõ kế hoạch kinh doanh tại một thị trường cụ thể, thì lúc đó việc đăng ký nhãn hiệu sẽ là phương án hợp lý nhất. Doanh nghiệp cũng cần thực hiện nghiên cứu thị trường đối với nhãn hiệu đó để tránh tình trạng đăng ký nhưng không được chấp nhận, gây ảnh hưởng đến chiến lược kinh doanh.
Nguồn: Kinh tế và Đô thị
