05/09/2026
EM TRAI MẤT LIÊN LẠC 7 NĂM, CHIA THỪA KẾ THẾ NÀO?
Cha mẹ tôi có một căn nhà đứng tên cả hai người. Cha mất năm 2018, mẹ mất hai năm sau, đều không để lại di chúc.
Cha mẹ có ba người con gồm anh cả, tôi và em trai út. Anh cả đã định cư ở nước ngoài hơn 20 năm và đồng ý phân chia di sản của cha mẹ theo pháp luật.
Riêng em trai tôi đi làm ăn xa từ 7 năm trước rồi mất liên lạc với gia đình. Chúng tôi đã nhờ nhiều người cùng quê từng đi làm ăn với em tìm kiếm nhưng đến nay vẫn không có thông tin, cũng không biết em còn sống hay đã mất.
Sau khi cha mẹ qua đời, tôi quản lý, sử dụng căn nhà đến nay. Gia đình vẫn giữ giấy khai sinh của ba anh em cùng giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở đứng tên cha mẹ. Trước khi mất, cha mẹ không để lại giấy tờ thể hiện đã cho, tặng hoặc chuyển quyền căn nhà cho bất kỳ ai.
Hiện tôi muốn làm thủ tục phân chia di sản để xác định quyền sở hữu của các anh em, sau đó sang tên, xây dựng lại nhà và tránh tranh chấp về sau.
Xin luật sư cho biết, việc em trai mất liên lạc suốt 7 năm có làm mất quyền hưởng thừa kế hay không?
Khi không xác định được em còn sống hay đã mất, tôi và anh cả có thể phân chia di sản của cha mẹ không?
Gia đình cần thực hiện những thủ tục gì để giải quyết căn nhà này?
LUẬT SƯ TƯ VẤN!
Người mất liên lạc nhiều năm không mặc nhiên bị coi là đã chết và cũng không đương nhiên mất quyền thừa kế.
Theo Điều 613 Bộ luật Dân sự 2015, việc xác định người thừa kế phải căn cứ vào tình trạng của họ tại thời điểm mở thừa kế. Do đó, nếu chưa có căn cứ pháp lý xác định người em mất tích nhiều năm đã chết thì không thể tự ý loại người này khỏi hàng thừa kế.
Trường hợp người em biệt tích từ hai năm liên tục trở lên, gia đình đã áp dụng đầy đủ các biện pháp thông báo, tìm kiếm theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự nhưng vẫn không có tin tức xác thực về việc người này còn sống hay đã chết, người có quyền, lợi ích liên quan có thể yêu cầu tòa án tuyên bố mất tích theo Điều 68 Bộ luật Dân sự 2015.
Tuy nhiên, việc tòa án tuyên bố một người mất tích chưa làm phát sinh quan hệ thừa kế đối với tài sản của người đó. Tài sản của người mất tích vẫn được quản lý theo quy định pháp luật.
Nếu muốn giải quyết quan hệ tài sản của người này như trường hợp đã chết, gia đình phải có quyết định của tòa án tuyên bố chết theo Điều 71 Bộ luật Dân sự 2015.
Một trong các căn cứ để yêu cầu tòa án tuyên bố chết là người đó đã biệt tích 5 năm liền trở lên và không có tin tức xác thực là còn sống. Ngoài ra, pháp luật còn quy định thời hạn riêng đối với các trường hợp như chiến tranh, tai nạn, thảm họa, thiên tai...
Trường hợp em trai đã biết tích 7 năm, thuộc trường hợp có thể yêu cầu tòa tuyên bố đã chết theo quy định.
Ngày chết quyết định ai được hưởng phần di sản
Ngoài ra, trong trường hợp này, điểm quan trọng nhất là ngày chết pháp lý do tòa án xác định, bởi thời điểm này quyết định cách xử lý phần di sản mà người em có thể được hưởng từ cha mẹ.
Nếu tòa án xác định người em đã chết trước hoặc cùng thời điểm với cha mẹ, cần xem xét quy định về thừa kế thế vị tại Điều 652 Bộ luật Dân sự 2015, nếu người em có con.
Ngược lại, nếu ngày chết được tòa xác định sau thời điểm cha mẹ qua đời, tức tại thời điểm mở thừa kế, người em vẫn còn sống và đã phát sinh quyền hưởng phần di sản của cha mẹ. Phần tài sản này sau đó trở thành di sản của chính người em và được giải quyết theo quan hệ thừa kế của người em. Tức cần xác định ai là người được hưởng phần di sản của người em để lại để giải quyết theo quy định của pháp luật.
Do đó, hai người còn lại không thể chỉ căn cứ vào việc em đã mất liên lạc nhiều năm để tự chia toàn bộ nhà, đất cho mình.
Muốn chia căn nhà phải giải quyết tình trạng pháp lý của người mất liên lạc như nêu trên. Sau khi tình trạng pháp lý của người em được giải quyết và những người thừa kế được xác định đầy đủ, nếu các bên thống nhất về việc phân chia tài sản, có thể lập văn bản phân chia di sản tại tổ chức hành nghề công chứng theo Luật Công chứng 2024.
Trường hợp phát sinh tranh chấp, các bên có thể kiện ra tòa án có thẩm quyền để giải quyết theo quy định.
Luật sư lưu ý, gia đình không nên bắt đầu bằng việc tìm cách sang tên căn nhà mà cần xác định ai thực sự có quyền thừa kế trước. Việc tự ý loại một người khỏi hồ sơ thừa kế có thể khiến việc phân chia tài sản phát sinh tranh chấp về sau.
Đặc biệt, không được giả chữ ký của người thừa kế ở nước ngoài, tự lập văn bản từ chối nhận di sản thay họ hoặc tự khai người mất liên lạc là đã chết khi chưa có căn cứ pháp lý.
Một hồ sơ có thể đầy đủ về mặt hình thức nhưng nếu bỏ sót người có quyền thừa kế thì việc phân chia tài sản vẫn có nguy cơ bị tranh chấp về sau.
Luật sư Thủy Nguyễn
⚖️ LUẬT TÂN CẢNG – Thành công của bạn là uy tín của chúng tôi
🏢Công ty Luật TNHH MTV Tân Cảng
📍Địa chỉ: Tầng 2, số 85, đường số 13, Khu dân cư Vạn Phúc 1, phường Hiệp Bình, TP. Hồ Chí Minh
📞Điện thoại: 0965 921 058
📩Email: [email protected]
📰Website: luattancang.com
