11/01/2024
CÓ BỊ TRUY CỨU TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ KHI BỊ HẠI CÓ ĐƠN XIN BÃI NẠI?
☑ "Bãi nại” không được quy định trực tiếp trong nội dung của Bộ luật tố tụng hình sự và các văn bản pháp luật có liên quan, mà được hiểu là hành vi của người bị hại hay đại diện của họ rút lại yêu cầu khởi tố (nghĩa là người bị hại yêu cầu không xử lý hình sự), yêu cầu Cơ quan tiến hành tố tụng đình chỉ việc điều tra, truy tố, xét xử vụ án.
☑ Theo Điều 155 Bộ luật tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2021) quy định về các trường hợp khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu của bị hại như sau: “1. Chỉ được khởi tố vụ án hình sự về tội phạm quy định tại khoản 1 các điều 134, 135, 136, 138, 139, 141, 143, 155 và 156 của Bộ luật hình sự khi có yêu cầu của bị hại hoặc người đại diện của bị hại là người dưới 18 tuổi, người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất hoặc đã chết”.
☑ Như vậy, khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu của bị hại là một quy định cho phép bị hại hoặc người đại diện hợp pháp của bị hại được quyết định “thực hiện” hoặc “không thực hiện” quyền của mình trong quá trình tố tụng hình sự đối với một số trường hợp luật định. Cơ quan có thẩm quyền sẽ không khởi tố vụ án hình sự nếu không có yêu cầu của bị hạị trong những trường hợp nêu trên.
☑ Trường hợp người đã yêu cầu khởi tố rút yêu cầu thì vụ án phải được đình chỉ giải quyết, trừ trường hợp có căn cứ xác định người đã yêu cầu rút yêu cầu khởi tố trái với ý muốn của họ do bị ép buộc, cưỡng bức thì tuy người có yêu cầu khởi tố rút yêu cầu, Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án vẫn tiếp tục tiến hành tố tụng đối với vụ án và khi bị hại hoặc người đại diện của bị hại đã rút yêu cầu khởi tố thì không có quyền yêu cầu lại, trừ trường hợp rút yêu cầu do bị ép buộc, cưỡng bức (Khoản 2,3 Điều 155 Bộ luật tố tụng hình sự 2015).
☑ Theo đó, việc rút yêu cầu khởi tố vụ án hình sự một cách hoàn toàn tự nguyện, không có dấu hiệu của sự ép buộc hay cưỡng bức và đúng với ý chí, nguyện vọng của bị hại sẽ dẫn đến việc đình chỉ vụ án ở các giai đoạn trong quá trình tố tụng của một vụ án hình sự (người đang bị tạm giam, tạm giữ, bị can, bị cáo hoặc những người có liên quan khác trong vụ án) sẽ không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
☑ Tuy nhiên, theo quy định việc bãi nại chỉ có thể dẫn đến việc đình chỉ những vụ án được khởi tố dựa trên yêu cầu của người bị hại. Cụ thể, danh sách những tội danh chỉ được khởi tố theo yêu cầu của người bị hại hoặc người đại diện của họ, bao gồm:
- Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác (Khoản 1 Điều 134 BLHS).
- Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh (Khoản 1 Điều 135 BLHS).
- Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng hoặc do vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội (Khoản 1 Điều 136 BLHS).
- Tội vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác (Khoản 1 Điều 138 BLHS).
- Tội vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính (Khoản 1, Điều 139 BLHS).
- Tội hiếp dâm (Khoản 1 Điều 141 BLHS).
- Tội cưỡng dâm (Khoản 1 Điều 143 BLHS).
- Tội làm nhục người khác (Khoản 1 Điều 155 BLHS).
- Tội vu khống (Khoản 1 Điều 156 BLHS).
☑ Cũng cần lưu ý rằng, nếu hành vi phạm tội rơi vào Khoản 1 các Điều luật liệt kê ở trên thì mới khởi tố theo yêu cầu của người bị hại, còn nếu hành vi thuộc các điều khoản khác (có tính chất, mức độ phạm tội nguy hiểm hơn) thì vụ án vẫn bị khởi tố mà không phụ thuộc vào việc người bị hại có yêu cầu khởi tố vụ án hay không.
🔸 ️Như vậy, không phải mọi trường hợp có đơn bãi nại đều được miễn trách nhiệm hình sự mà còn phải căn cứ quy định tại Điều 155 Bộ luật tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung tại khoản 3 Điều 1 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật tố tụng hình sự 2021) trường hợp bị hại rút đơn yêu cầu khởi tố thuộc các tội danh quy định tại khoản 1 Điều này để xem xét.
☑ Đối với các trường hợp không thuộc các điều khoản nêu trên thì việc làm đơn bãi nại của người bị hại có thể được xem xét làm tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự trong vụ án.
▪️Trên đây là một số nội dung liên quan đến vấn đề trên. Trường hợp cần giải đáp thắc mắc về vấn đề có liên quan hoặc ý kiến pháp lý cho vụ việc cụ thể, vui lòng liên hệ:
💼 Luật sư Văn Tiện.
☎️ Điện thoại: 0938 666 131.
