25/09/2025
Việt Nam cần sớm hoàn thiện khung pháp luật về trí tuệ nhân tạo
Tại cuộc tọa đàm với Tập đoàn công nghệ NVIDIA ngày 23/9, nhiều ý kiến từ cơ quan quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp đã nhấn mạnh: Việt Nam cần khẩn trương xây dựng một Luật Trí tuệ nhân tạo (AI) để bắt kịp xu hướng toàn cầu. Đây không chỉ là yêu cầu quản lý, mà còn là chìa khóa để phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.
Cơ hội và rủi ro song hành
AI đang dần trở thành nền tảng trong nhiều lĩnh vực, từ sản xuất, giáo dục, y tế, giao thông đến quản lý nhà nước. Nếu tận dụng tốt, công nghệ này có thể giúp Việt Nam bứt phá trong chuyển đổi số.
Tuy nhiên, đi kèm với đó là hàng loạt thách thức: nguy cơ xâm phạm quyền riêng tư, mất an toàn dữ liệu, thiên kiến thuật toán, khó khăn trong xác định trách nhiệm pháp lý khi AI gây ra sai sót. Đặc biệt, trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh hơn khung pháp luật, việc chậm ban hành quy định có thể khiến Việt Nam rơi vào thế bị động.
Khoảng trống pháp lý
Hiện nay, Việt Nam đã có nhiều chiến lược, nghị quyết, định hướng phát triển AI. Tuy nhiên, như các chuyên gia chỉ ra, chưa có một văn bản luật chuyên biệt điều chỉnh trực tiếp hoạt động nghiên cứu, phát triển, ứng dụng và quản lý AI.
Điều này dẫn đến những lỗ hổng trong thực tiễn:
Việc thu thập, sử dụng dữ liệu cá nhân để huấn luyện AI chưa có quy định đầy đủ.
Trách nhiệm của nhà phát triển, nhà cung cấp và người dùng AI chưa được phân định rõ ràng.
Cơ chế kiểm định, giám sát các hệ thống AI – đặc biệt trong lĩnh vực y tế, tài chính, tư pháp – còn thiếu.
Học gì từ thế giới?
Liên minh châu Âu (EU) đã tiên phong xây dựng AI Act, dựa trên nguyên tắc phân loại rủi ro. Những hệ thống AI “rủi ro cao” như y tế, pháp lý phải tuân thủ chuẩn mực an toàn nghiêm ngặt.
Tại Mỹ, dù chưa có luật liên bang riêng về AI, các quy định về bảo vệ dữ liệu, an toàn sản phẩm và trách nhiệm pháp lý vẫn được áp dụng để quản lý gián tiếp.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy: quản lý AI cần vừa linh hoạt, vừa nghiêm ngặt ở những lĩnh vực nhạy cảm.
Hướng đi cho Việt Nam
Theo các chuyên gia, Luật AI của Việt Nam cần tập trung vào một số trụ cột:
Định nghĩa và phân loại AI theo mức độ rủi ro, thay vì cấm đoán chung.
Bảo vệ dữ liệu cá nhân và quyền riêng tư, cho phép người dân biết khi nào họ đang tương tác với AI.
Quy định trách nhiệm pháp lý rõ ràng, tránh tình trạng “trách nhiệm chung chung” khi có sự cố.
Thiết lập cơ chế kiểm định, chứng nhận độc lập cho những hệ thống AI quan trọng.
Khuyến khích sáng tạo và đổi mới, thông qua cơ chế sandbox (thử nghiệm trong phạm vi kiểm soát) và ưu đãi đầu tư.
Đào tạo nhân lực AI, kết hợp phổ cập kiến thức để toàn xã hội hiểu và sử dụng AI an toàn.
Lời kết
Trí tuệ nhân tạo là con dao hai lưỡi: vừa mở ra cơ hội phát triển, vừa tiềm ẩn rủi ro khó lường. Một khung pháp luật đầy đủ, hiện đại và nhân văn sẽ là tấm lá chắn bảo vệ quyền con người, đồng thời là đòn bẩy để doanh nghiệp Việt Nam vươn lên cạnh tranh toàn cầu.
Như nhận định tại tọa đàm với NVIDIA, nếu không hành động nhanh, Việt Nam sẽ bị bỏ lại phía sau trong cuộc đua AI toàn cầu.