20/02/2013
@ VỤ KIỆN XUÂN BẮC, TỰ LONG VỀ QUYỀN TÁC GIẢ
Đầu xuân Quý Tỵ xin gửi lời chúc tới quý khách hàng một năm mới đầy may mắn – an khang – thịnh vượng.
Trong thời gian vừa qua, trên nhiều trang thông tin điện tử, quý khách đã đón nhận thông tin vụ kiện giữa các nghệ sĩ hài Xuân Bắc, Tự Long vì xâm phạm bản quyền tác giả. Vụ việc này vẫn đang được các cơ quan chức năng điều tra, xử lý. Thông qua những tin tức, tài liệu thu thập được, DKA Việt Nam xin cung cấp tới Quý khách hàng những thông tin liên quan đến vụ việc và quy định của pháp luật điều chỉnh về vấn đề này.
@ Tóm tắt vụ việc:
Cuối tháng 01 năm 2013, hai nghệ sĩ hài Xuân Bắc và Tự Long đã gửi đơn kiện tới Cục Nghệ thuật biểu diễn, Sở VH-TT&DL Hà Nội, Cục An Ninh chính trị nội bộ…đối với Công ty cổ phần Hãng phim DMC vì có hành vi xâm phạm quyền tác giả, lợi dụng tên tuổi của họ trong nhiều đĩa phát hành trong dịp tết năm 2013. Cụ thể, trong đơn kiện, các nghệ sĩ đã tố cáo công ty cổ phần hãng phim DMC vì đã phát hành ấn phẩm DVD - VCD mang tên: Hài Xuân 2013 “Nụ cười vàng 2 – Cười mười thương” trong đó tự ý sử dụng tiểu phẩm do nhóm Xuân Bắc dàn dựng, biểu diễn mà không hề có sự đồng ý hoặc xin ý kiến của Xuân Bắc và các nghệ sĩ khác. Trên các tờ rơi quảng cáo cho đĩa hài Tết “Nụ cười vàng - Cười mười thương” còn sử dụng hình ảnh các nghệ sĩ trong khi giữa các nghệ sĩ và đơn vị phát hành không có thỏa thuận hợp tác nào về việc quảng cáo cho chương trình hài nêu trên.
Theo ý kiến của nghệ sĩ Xuân Bắc, đơn vị phát hành đã tự ý sử dụng tiểu phẩm do các nghệ sĩ dàn dựng và biểu diễn tự mấy năm trước có tên là “Dậy yêu vợ” mà không xin phép các nghệ sĩ cho đĩa hài “Nụ cười vàng 2 – Cười mười thương” đồng thời đổi tên tiểu phẩm thành “Ai sợ vợ hơn ai” để biến tác phẩm của người khác thành tác phẩm của mình nhằm lừa dối khách hàng. Về chất lượng tiểu phẩm trong đĩa hài, nghệ sĩ Xuân Bắc cho biết, tiểu phẩm trong đĩa do đơn vị phát hành quay trộm, hình ảnh nhòe nhoẹt, kém chất lượng, biên tập cẩu thả. Điều này làm ảnh hưởng đến uy tín của bản thân các nghệ sĩ.
Ngoài ra, các nghệ sĩ còn cung cấp tài liệu cho thấy ấn phẩm trên được dán nhiều loại tem khác nhau do Cục Nghệ thuật biểu diễn cấp với những nội dung: Cười cái sự đời – Hãng sản xuất: NXB Âm nhạc – Số GP: 03/QĐXB-ÂN/10; Cười với sự đời Vol 1 – Hãng sản xuất: Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam – Số GP: 02/QĐ-CNTBD; Bệnh trần gian – Cục nghệ thuật biểu diễn cấp phép.
Trước đơn tố cáo của các nghệ sĩ về hành vi xâm phạm quyền tác giả, ngày 6-2 Phòng cảnh sát hình sự Thành phố Hà Nội đã triệu tập ông Hoàng Hà – Giám đốc công ty cổ phần hãng phim DMC lên làm việc. Trả lời phía cơ quan điều tra, ông Hoàng Hà đã thừa nhận những việc là sai trái như: Vi phạm bản quyền không xin phép nghệ sĩ, đánh tráo tên một số ấn phẩm văn hóa để chuyển sang ấn phẩm của mình, qua mặt cơ quan chức năng để dán tem trá hình…
Giải thích cho hành vi của mình, ông Hoàng Hà có trình bày: công ty DMC từng mời Xuân Bắc và Tự Long biểu diễn tiểu phẩm “Dạy vợ yêu” trong chương trình sân khấu “Nụ cười vàng” đêm 2/1/2012 tại Cung Văn hóa Hữu nghị Việt Xô và đã trả caste. Vì nghĩ rằng đã trả tiền caste cho các nghệ sĩ nên Công ty DMC có quyền quay lại tiểu phẩm và phát hành ra thị trường. Do đó, Công ty DMC đã sử dụng tiểu phẩm hài trong đĩa “Hài xuân 2013: Nụ cười vàng - Cười mười thương” dưới tên mới “Ai sợ vợ hơn”.
Về việc dán tem trá hình, ông Hoàng Hà cho biết cách đây mấy năm công ty của nghệ sĩ Vượng Râu không có kho dự trữ ấn phẩm đĩa hài nên đã nhờ kho và thuê nhân viên công ty DMC (do Hoàng Hà làm giám đốc) dám tem. Đĩa "Cười cái sự đời" công ty của Vượng Râu xin 3 vạn tem nhưng công ty DMC đã không dán hết số lượng đó và bớt lại để dán dán vào ấn phẩm Hài Xuân 2013 "Nụ cười vàng 2".
Liên quan đến vụ việc này, Ông Nguyễn Đăng Chương – Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn đã có ý kiến khẳng định Cục chưa bao giờ cấp phép cho chương trình “Cười mười thương” với nội dung mà các nghệ sĩ đã nêu trên. Do đó ấn phẩm DVD – CD Hài Xuân 2013 “Nụ cười vàng 2” – Cười mười thương do Hãng phim DMC và Công ty Nghệ thuật và sự kiện Việt là đơn vị tổ chức và phát hành có bốn sai phạm liên tiếp. Đó là vi phạm bản quyền; đánh tráo tên ấn phẩm, qua mặt cơ quan chức năng để dán tem trá hình và quảng cáo hàng hóa vi phạm quyền tác giả, quyền liên quan.
@ Giải quyết vụ việc:
Căn cứ các quy định của pháp luật về bảo hộ quyền tác giả và quyền liên quan đến quyền tác giả, Công ty cổ phần Hãng phim DMC có những hành vi vi phạm sau:
* Thứ nhất: hành vi sử dụng tác phẩm của người khác mà không hỏi ý kiến tác giả.
Công ty DMC đã tự ý quay lại và sử dụng tiểu phẩm “Dạy yêu vợ” do các nghệ sĩ hài dàn dựng, biểu diễn cho đĩa hài của mình đồng thời phát hành đĩa hài với số lượng lớn mà không thực hiện xin phép, hỏi ý kiến các nghệ sĩ. Hành vi này đã xâm phạm quyền định hình cuộc biểu diễn trực tiếp trên bản ghi âm, ghi hình của người biểu diễn; quyền phân phối đến công chúng bản gốc, bản sao cuộc biểu diễn của các nghệ sĩ theo quy định tại Điều 29 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005.
Mặc dù công ty DMC đã từng mời các nghệ sĩ biểu diễn tiểu phẩm hài này và trả tiền caste nhưng đây không phải là hợp đồng chuyển quyền sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan. Do vậy, căn cứ Điều 35 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005, Công ty cổ phần Hãng phim DMC đã có các hành vi xâm phạm:
- Chiếm đoạt quyền của người biểu diễn, nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình, tổ chức phát sóng.
- Công bố, sản xuất và phân phối cuộc biểu diễn đã được định hình, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng mà không được phép của người biểu diễn, nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình, tổ chức phát sóng. Bởivì mặc dù tiểu phẩm đã được biểu diễn nhưng các nghệ sĩ vẫn chưa thu hình và phát hành tiểu phẩm đến công chúng
- Sao chép, lắp ghép tiểu phẩm của các nghệ sĩ hài vào trong DVD và tự ý phát hành ra công chúng
Ngoài ra, về chất lượng tiểu phẩm trong đĩa hài, cần tiến hành thủ tục giám định chất lượng tiểu phẩm được phát hành. Nếu kết quả giám định cho thấy tiểu phẩm không đạt chất lượng thì hành vi của công ty DMC còn ảnh hưởng đến hình tượng biểu diễn, gây phương hại đến danh dự và uy tín của các nghệ sĩ.
* Thứ hai: Hành vi thay đổi tên gọi của tiểu phẩm
Hành vi tự ý đổi tên tiểu phẩm từ “Dạy yêu vợ” thành “Ai sợ vợ hơn ai” nhằm chiếm đoạt quyền đối với tác phẩm của các nghệ sĩ. Hành vi này xâm phạm quyền đặt tên tác phẩm của tác giả theo quy định tại Điều 19 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005.
* Thứ ba: hành vi dán tem chương trình khác lên chương trình của mình.
Công ty DMC tự ý phát hành DVD chưa qua thẩm định, chưa được cấp phép phê duyệt nội dung ra thị trường đồng thời qua mặt cơ quan chức năng bằng việc dán tem chương trình khác lên chương trình phát hành. Điều này vi phạm quy định về trách nhiệm của tổ chức, cá nhân lưu hành, kinh doanh bản ghi âm, ghi hình buổi biểu diễn quy định tại khoản 4 Điều 7 Nghị định 79/2012/NĐ-CP:“ Chỉ được nhân bản bản ghi âm, ghi hình đã được cấp giấy phép phê duyệt nội dung; Chỉ được bán, cho thuê bản ghi âm, ghi hình có dán nhãn kiểm soát theo quy định”.
@ Ý kiến về vụ việc:
Theo chúng tôi, Công ty cổ phẩn Hãng phim DMC đã có những hành vi vi phạm nghiêm trọng pháp luật sở hữu trí tuệ, xâm phạm đến các quyền của tác giả và quyền liên quan đồng thời vi phạm các quy định về quản lý các chương trình biểu diễn. Đây là một vụ việc tiêu biểu cho rất nhiều hành vi vi phạm đã và đang diễn ra trên thực tế. Điều này cho thấy thực trạng áp dụng pháp luật bảo hộ quyền tác giả ở nước ta còn nhiều hạn chế. Việc công ty GMC ăn cắp tác phẩm bằng việc quay lén rồi đổi tên tác phẩm; sau đó dán tem của các chương trình đã được cấp phép để phát hành ra thị trường. Điều đáng nói là cũng một tác phẩm nhưng được dán tới 03 loại tem. Trong khi chương trình “Cười mười thương” vẫn chưa được cấp phép lưu hành nhưng lại được cấp giấy phép quảng cáo. Các hành vi vi phạm nêu trên không hề được các cơ quan thanh tra, kiểm tra phát hiện, xử lý và chỉ đến khi có đơn khiếu nại từ phía người bị xâm phạm thì vụ việc mới được đưa ra xem xét. Như vậy, thông qua vụ việc này cần nhìn nhận lại thực tế áp dụng pháp luật ở nước ta, cơ chế thực thi pháp luật, phối hợp giữa các cơ quan quản lý để đưa ra giải pháp hoàn thiện.
Thực hiện: Chuyên viên tư vấn - Phòng tư vấn luật kinh tế
CÔNG TY TNHH DKA VIỆT NAM
DKA Việt Nam - tư vấn đầu tư, đăng ký kinh doanh, thủ tục giải thể doanh nghiệp, đăng ký nhãn hiệu,đăng ký bản quyền tác giả, tư vấn xin thẻ Apec.