09/08/2026
ĐƯƠNG SỰ CÓ ĐƯỢC CÙNG LÚC ỦY QUYỀN VÀ YÊU CẦU MỘT NGƯỜI BẢO VỆ QUYỀN LỢI TRONG TỐ TỤNG HÀNH CHÍNH?
1. Vấn đề pháp lý đặt ra
Trong một vụ án tố tụng hành chính, một đương sự có thể vừa ủy quyền cho một cá nhân làm Người đại diện theo ủy quyền, vừa yêu cầu chính cá nhân đó tham gia với tư cách Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho mình hay không?
2. Cơ sở pháp lý
Luật Tố tụng hành chính năm 2015 (Điều 60 và Điều 61).
Công văn số 207/TANDTC-PC ngày 30/10/2024 của Tòa án nhân dân tối cao (Giải đáp vướng mắc trong xét xử vụ án hành chính).
3. Phân tích
Theo tinh thần giải đáp của TAND Tối cao, pháp luật hiện hành không cấm việc kiêm nhiệm hai tư cách tố tụng này. Tuy nhiên, khả năng áp dụng trên thực tế được phân loại nghiêm ngặt theo tư cách của đương sự trong vụ án:
- Trường hợp 1: Đối với Người bị kiện (Cơ quan, tổ chức hoặc Người đứng đầu)
+ Quy định: Theo Khoản 3 Điều 60 Luật Tố tụng hành chính, nếu người bị kiện là cơ quan/tổ chức/người đứng đầu, họ chỉ được ủy quyền cho cấp phó của mình tham gia tố tụng.
+ Kết luận: Cơ quan, tổ chức hoặc người đứng đầu chỉ có thể chỉ định cấp phó vừa làm người đại diện theo ủy quyền, vừa kiêm nhiệm làm người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho mình. Không thể ủy quyền cho người ngoài cơ quan (ví dụ: luật sư độc lập) làm người đại diện, dù người ngoài vẫn có thể tham gia với tư cách người bảo vệ quyền lợi.
- Trường hợp 2: Đối với Người khởi kiện và Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan
+ Quy định: Pháp luật hoàn toàn không hạn chế việc một cá nhân song trùng đảm nhận hai vai trò (đại diện và bảo vệ quyền lợi) đối với cùng một đương sự.
+ Checklist điều kiện áp dụng: Cá nhân được lựa chọn phải đồng thời thỏa mãn hai nhóm điều kiện pháp lý sau:
> Đủ điều kiện làm người bảo vệ quyền lợi: Thuộc các đối tượng được quy định tại Khoản 2 Điều 61 Luật Tố tụng hành chính (ví dụ: Luật sư, Trợ giúp viên pháp lý, hoặc Công dân có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, chưa có án tích/đã được xóa án tích...).
> Không thuộc trường hợp cấm làm đại diện: Không vi phạm các điều cấm tại Khoản 6 và Khoản 7 Điều 60 Luật Tố tụng hành chính (ví dụ: Không phải là đương sự khác trong cùng vụ án có quyền lợi đối lập; không phải là cán bộ, công chức ngành Tòa án, Kiểm sát, Công an...).
4. Đánh giá thực tiễn
Việc một người (đặc biệt là các Luật sư) mang cơ chế song trùng hai tư cách tố tụng đối với nhóm người khởi kiện hoặc người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là hoàn toàn khả thi và hợp pháp.
Trên thực tế, giải pháp này giúp khách hàng tối ưu hóa quy trình làm việc và đảm bảo tính thống nhất, linh hoạt cao nhất trong chiến lược tố tụng, khi người có quyền quyết định, định đoạt (Người đại diện) và người có chuyên môn pháp lý sâu rộng (Người bảo vệ) hòa làm một. Riêng đối với khối cơ quan nhà nước, rào cản chỉ được ủy quyền cho "cấp phó" tiếp tục là điểm giới hạn quyền lực chặt chẽ cần đặc biệt lưu ý khi tham gia tố tụng.