14/03/2026
THÔNG TƯ 01/2026 – 7 ĐIỀU LUẬT SƯ NÊN BIẾT KHI THAM GIA VỤ ÁN HÌNH SỰ
Thông tư liên tịch 01/2026/TTLT-VKSNDTC-BCA-BQP (28/01/2026) có một số điều cần chú ý:
Thông tư liên tịch 01/2026 mới ban hành chủ yếu nói về cách Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát phối hợp với nhau trong quá trình điều tra vụ án.
Nghe thì có vẻ là chuyện nội bộ giữa các cơ quan. Nhưng thực ra, đọc kỹ thì luật sư có thể rút ra vài điểm rất đáng chú ý khi tham gia bào chữa.
Tôi tóm lại 7 điều dễ hiểu nhất.
⸻
1. Công an cấp xã giờ có thể tham gia điều tra
Thông tư cho phép Trưởng hoặc Phó Công an xã nếu là điều tra viên được tham gia một số hoạt động điều tra khi được cấp trên phân công. 
Nhưng điều quan trọng là:
Việc này phải có quyết định phân công rõ ràng.
Nếu hồ sơ không có quyết định đó mà vẫn tiến hành hỏi cung, lập biên bản… thì có thể đặt câu hỏi về tính hợp pháp của hoạt động điều tra.
⸻
2. Có thể yêu cầu thay đổi điều tra viên
Thông tư nói rõ: nếu có căn cứ thì có thể thay đổi người tiến hành tố tụng như điều tra viên hoặc kiểm sát viên. 
Trong thực tế, nếu thấy:
• người điều tra thiếu khách quan
• có dấu hiệu định hướng buộc tội
thì luật sư hoàn toàn có thể kiến nghị xem xét thay đổi.
Đây là quyền ít được sử dụng, nhưng khi cần thì rất quan trọng.
⸻
3. Thay đổi tội danh phải làm đúng trình tự
Thông tư nhắc lại một nguyên tắc:
Nếu thay đổi tội danh, trước hết phải thay đổi quyết định khởi tố vụ án, sau đó mới thay đổi khởi tố bị can. 
Nghe có vẻ đơn giản, nhưng trong thực tế đôi khi các bước này bị làm tắt.
Nếu phát hiện sai trình tự, luật sư có thể đề nghị xem xét lại hồ sơ điều tra.
⸻
4. Một người nhiều hành vi nhưng có thể chỉ khởi tố một vụ án
Nếu một người thực hiện nhiều hành vi phạm tội cùng loại, cơ quan điều tra có thể ra một quyết định khởi tố chung cho tất cả các hành vi đó. 
Quy định này nhằm tránh việc chia nhỏ vụ án một cách không cần thiết.
Nhưng khi áp dụng cũng cần làm rõ từng hành vi cụ thể.
⸻
5. Kiểm sát viên có thể trực tiếp tham gia một số hoạt động điều tra
Trong một số trường hợp, kiểm sát viên có thể hỏi cung, lấy lời khai hoặc tham gia các hoạt động điều tra khác. 
Điều này nhằm tăng cường việc kiểm sát quá trình điều tra.
Tuy nhiên, điều quan trọng vẫn là giữ được tính khách quan của quá trình tố tụng.
⸻
6. Bắt người trong trường hợp khẩn cấp phải có căn cứ rõ
Thông tư yêu cầu hồ sơ bắt khẩn cấp phải có chứng cứ cụ thể, ví dụ:
• dấu vết tội phạm
• lời khai xác nhận
• tài liệu chứng minh căn cứ bắt giữ. 
Điều này nhằm hạn chế việc áp dụng biện pháp khẩn cấp một cách tùy tiện.
⸻
7. Thời hạn tạm giam phải tính liên tục
Nếu trong quá trình điều tra thay đổi tội danh sang tội nặng hơn thì thời hạn điều tra và tạm giam được tính lại theo tội mới nhưng phải trừ thời gian đã tạm giam trước đó. 
Nói đơn giản:
không thể tính lại thời gian tạm giam từ đầu.
⸻
Một suy nghĩ nhỏ
Pháp luật tố tụng hình sự được xây dựng để bảo đảm công bằng cho cả hai phía:
vừa xử lý tội phạm, vừa bảo vệ quyền của người bị buộc tội.
Vì vậy, đọc luật không chỉ để biết điều gì bị cấm, mà còn để hiểu quy trình phải được thực hiện như thế nào.
Với luật sư, đôi khi một chi tiết nhỏ trong thủ tục cũng có thể quyết định cả hướng đi của vụ án.
Đó cũng chính là lý do vì sao nghề này luôn đòi hỏi phải đọc kỹ từng dòng trong luật.