04/06/2026
QUY ĐỊNH MỚI CỦA LUẬT ĐẦU TƯ 2025 VỀ THỦ TỤC ĐẦU TƯ
Đầu tư thành lập tổ chức kinh tế là một trong những hình thức đầu tư trực tiếp nước ngoài được áp dụng phổ biến khi nhà đầu tư nước ngoài thực hiện đầu tư kinh doanh tại Việt Nam. Theo số liệu về đầu tư trực tiếp nước ngoài năm 2025, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam tính đến ngày 31/10/2025 (bao gồm vốn đăng ký cấp mới, vốn đăng ký điều chỉnh và giá trị góp vốn, mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài) đạt 31,52 tỷ USD. Trong đó, vốn đăng ký cấp mới chiếm tỷ lệ lớn nhất, với 3.321 dự án được cấp phép số vốn đăng ký đạt 14,07 tỷ USD1. Điều này thể hiện tầm quan trọng của hình thức đầu tư này trong hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam.
Thực hiện chỉ đạo của Bộ Chính trị về định hướng hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao chất lượng, hiệu quả hợp tác đầu tư nước ngoài đến năm 2030, Quốc Hội đã thông qua và ban hành Luật Đầu tư 2025. So với Luật Đầu tư 2020, Luật Đầu tư 2025 có nhiều điểm mới theo hướng sửa đổi, hoàn thiện chính sách về đầu tư. Trong đó, đáng chú ý là thay đổi về thủ tục thành lập tổ chức kinh tế của nhà đầu tư nước ngoài.
Trong phạm vi bài viết này, người viết tập trung làm rõ các nội dung: (1) Thay đổi về thủ tục đầu tư thành lập tổ chức kinh tế đối với nhà đầu tư nước ngoài; và (2) Một số lưu ý khi nhà đầu tư nước ngoài đầu tư thành lập tổ chức kinh tế theo quy định của Luật Đầu tư 2025.
1. Thay đổi về thủ tục đầu tư thành lập tổ chức kinh tế đối với nhà đầu tư nước ngoài
Trước đây, theo quy định của Luật Đầu tư 2020, nhà đầu tư nước ngoài muốn thành lập tổ chức kinh tế tại Việt Nam thì phải đáp ứng hai điều kiện cơ bản:
Thứ nhất, nhà đầu tư nước ngoài phải đáp ứng các điều kiện tiếp cận thị trường được quy định của Luật Đầu tư.
Thứ hai, nhà đầu tư nước ngoài phải có dự án đầu tư, thực hiện thủ tục cấp, điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư trước khi thực hiện thủ tục thành lập doanh nghiệp (trừ trường hợp thành lập doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo và quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo theo quy định của pháp luật về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa).
Hiện nay, theo quy định tại Điều 19 Luật Đầu tư 2025 và Điều 72 Nghị định 96/2026 ngày 31/03/2025, khi đầu tư thành lập tổ chức kinh tế tại Việt Nam, nhà đầu tư nước ngoài vẫn phải đáp ứng các điều kiện tiếp cận thị trường theo quy định của pháp luật, tuy nhiên, về phương thức triển khai thủ tục có sự thay đổi như sau:
Nhà đầu tư được lựa chọn một trong hai phương thức (1) Thành lập tổ chức kinh tế sau đó thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư; hoặc (2) Thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư sau đó làm thành lập tổ chức kinh tế.
Trong đó, phương thức (1) là điểm mới đáng chú ý của Luật Đầu tư 2025 so với Luật Đầu tư 2020. Quy định này được ban hành nhằm cụ thể hóa chính sách của Nhà nước về cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh. Trước đây, Luật Đầu tư 2020 yêu cầu nhà đầu tư nước ngoài phải có dự án đầu tư hoặc thực hiện thủ tục cấp, điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư trước khi thành lập tổ chức kinh tế chưa tạo ra sự bình đẳng giữa nhà đầu tư trong nước với nhà đầu tư nước ngoài, làm giảm tính hấp dẫn đối với nhà đầu tư nước ngoài khi đầu tư theo hình thức thành lập tổ chức kinh tế. Vì vậy, việc thay đổi theo hướng cho phép nhà đầu tư thành lập tổ chức kinh tế trước khi làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận đầu tư được kỳ vọng giúp môi trường đầu tư kinh doanh trở nên thông thoáng, hấp dẫn hơn đối với nhà đầu tư nước ngoài, thúc đẩy thu hút đầu tư, đảm bảo sự đối xử bình đằng giữa nhà đầu tư trong nước và nhà đầu tư nước ngoài khi thực hiện thủ tục này. Bên cạnh đó, quy định này còn cho phép nhà đầu tư nước ngoài có tư cách pháp lý để chủ động thực hiện các hoạt động chuẩn bị cho thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư.
2. Một số lưu ý đối với nhà đầu tư nước ngoài đầu tư thành lập tổ chức kinh tế theo Luật Đầu tư 2025
Khi lựa chọn thành lập tổ chức kinh tế trước khi làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, nhà đầu tư nước ngoài cần lưu ý một số vấn đề sau:
(1) Nhà đầu tư nước ngoài phải cam kết đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài theo quy định của pháp luật.
(2) Trong thời hạn 12 tháng kể từ ngày thành lập tổ chức kinh tế, nhà đầu tư nước ngoài phải hoàn thành thủ tục để được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư.
(3) Nhà đầu tư nước ngoài chỉ được điều chỉnh nội dung đăng ký doanh nghiệp để bổ sung ngành, nghề đầu tư kinh doanh khác sau khi đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư.
(4) Tổ chức kinh tế này chỉ được thực hiện dự án đầu tư sau khi hoàn thành thủ tục cấp, điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư.
Bên cạnh những ưu điểm nêu trên, do đây là quy định hoàn toàn mới, trong bối cảnh các luật chuyên ngành có liên quan chưa có quy định điều chỉnh đồng bộ với Luật Đầu tư 2025, việc áp dụng trên thực tế có thể phát sinh một số khó khăn như sau:
Thứ nhất, các biểu mẫu đăng ký doanh nghiệp hiện hành (Theo thông tư 68/2025/TT-BTC ngày 01/07/2025 ban hành biểu mẫu sử dụng trong đăng ký doanh nghiệp, đăng ký hộ kinh doanh) chưa có nội dung cam kết của nhà đầu tư nước ngoài về việc đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường. Đồng thời, cơ quan nhà nước có thẩm quyền cũng chưa ban hành biểu mẫu sửa đổi hoặc hướng dẫn cụ thể cho nhà đầu tư nước ngoài cam kết riêng về việc đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường khi thành lập tổ chức kinh tế trước khi làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư.
Thứ hai, quy định về mở tài khoản vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài hiện nay (theo Thông tư số 06/2019/TT-NHNN ngày 26/06/2019 Hướng dẫn về quản lý ngoại hối đối với hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam) chưa phù hợp với hình thức thành lập tổ chức kinh tế trước khi làm cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư. Theo quy định hiện hành của ngân hàng nhà nước, đối tượng mở tài khoản phải là doanh nghiệp được thành lập theo hình thức đầu tư thành lập tổ chức kinh tế, trong đó có nhà đầu tư nước ngoài là thành viên hoặc cổ đông và phải thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư. Do đó, trường hợp nhà đầu tư nước ngoài thành lập tổ chức kinh tế trước khi làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư thì không đáp ứng điều kiện để mở tài khoản đầu tư vốn nước ngoài theo quy định pháp luật ngoại hối hiện hành. Ngoài ra, theo quy định của Luật Doanh nghiệp 2020, nhà đầu tư có trách nhiệm góp vốn điều lệ trong thời hạn 90 ngày kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, trong khi thủ tục để nhà đầu tư nước ngoài hoàn thành thủ tục cấp Giấy chứng nhận đầu tư là 12 tháng. Sự không đồng bộ này có thể khiến nhà đầu tư nước ngoài gặp rủi ro không đảm bảo thời hạn góp vốn theo quy định.
Tài liệu tham khảo:
1. Nghị quyết số 50-NQ/TW ngày 20/8/2019 của Bộ Chính trị về định hướng hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao chất lượng, hiệu quả hợp tác đầu tư nước ngoài đến năm 2030;
2. Luật Đầu tư 2020;
3. Luật Đầu tư 2025;
4. Luật Doanh nghiệp 2020;
5. Nghị định 96/2016/NĐ-CP ngày 31/03/2025 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đầu tư;
6. Thông tư 68/2025/TT-BTC ngày 01/07/2025 ban hành biểu mẫu sử dụng trong đăng ký doanh nghiệp, đăng ký hộ kinh doanh;
7. Thông tư số 06/2019/TT-NHNN ngày 26/06/2019 Hướng dẫn về quản lý ngoại hối đối với hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam;
8.https://www.mpi.gov.vn/portal/Pages/solieudautunuocngoai.aspx, tham khảo ngày 20/04/2025
9.https://lsvn.vn/luat-dau-tu-2025-buoc-chuyen-trong-tu-duy-quan-ly-va-nhung-tac-dong den-hoat-dong-cua-ngan-hang-thuong-mai-a170031.html , tham khảo ngày 20/04/2025