02/12/2021
Porównanie konstytucji “Solidarności” (czerwiec 1994) i obecnie obowiązującej z 1997 roku.
Przyjrzyjmy się bliżej konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, postarajmy się ją porównać z projektem konstytucji napisanej w 1994 przez Społeczną Komisję Konstytucyjną pod przewodnictwem Mariana Krzaklewskiego, przewodniczącego Krajowej Komisji NSZZ „Solidarność”. Z obydwu tych konstytucji wybrałem fragmenty ważne dla spraw Demokracji Bezpośredniej.
Już na samym początku mamy duże rozbieżności, Konstytucja „Solidarności” w punkcie trzecim artykułu trzeciego wprowadza elementy Demokracji Bezpośredniej wprowadzając możliwości referendum i inicjatywy obywatelskiej. Natomiast obowiązująca konstytucja już nie określa sposobu sprawowania władzy bezpośredniej w państwie.
Artykuł 3.
1. Władza zwierzchnia w Rzeczypospolitej należy do Narodu.
2. Naród sprawuje ją przez swoich przedstawicieli wybieranych do Sejmu i Senatu, powołanego w powszechnym głosowaniu Prezydenta Rzeczypospolitej, odpowiedzialny przed Sejmem Rząd oraz niezawisłe sądy.
3. Sprawowanie władzy następuje także poprzez wyrażanie woli w referendum oraz obywatelską inicjatywę ustawodawczą.
Konstytucja według Społecznej Komisji Konstytucyjnej – czerwiec 1994
Artykuł 4.
1. Władza zwierzchnia w Rzeczypospolitej Polskiej należy do Narodu.
2. Naród sprawuje władzę przez swoich przedstawicieli lub bezpośrednio.
Konstytucja obowiązująca – 2 kwietnia 1997
˛Kolejnym interesującym wpisem w Konstytucji Solidarności jest artykuł 34 dający obywatelom prawo do zgłaszania indywidualnie lub zbiorowo petycji do władz samorządowych i państwowych i konieczności tych władz do odpowiedzenia na te petycje w określonym czasie. Artykuł 63 obowiązującej Konstytucji również daje taką możliwość, ale już nie określa, że władze mają obowiązek odpowiedzenia na tą petycję.
Artykuł 34.
Obywatele mają prawo wnosić indywidualnie lub zbiorowo petycje do wszelkich władz państwowych i samorządowych, a władze te mają obowiązek odpowiadania na nie.
Konstytucja według Społecznej Komisji Konstytucyjnej – czerwiec 1994
Artykuł 63.
Każdy ma prawo składać petycje, wnioski i skargi w interesie publicznym, własnym lub innej osoby za jej zgodą do organów władzy publicznej oraz do organizacji i instytucji społecznych w związku z wykonywanymi przez nie zadaniami zleconymi z zakresu administracji publicznej. Tryb rozpatrywania petycji, wniosków i skarg określa ustawa.
Konstytucja obowiązująca – 2 kwietnia 1997
Jeśli chodzi o artykuł 54 z Konstytucji Solidarności, nie mogłem odnaleźć odpowiednika w obowiązującej Konstytucji. Mimo wszystko uważam jest bardzo interesujący i powinienem go tu nadmienić, gdyż mówi o ustawach ustrojowych regulujących zasady organizowania i przeprowadzania Referendum i Obywatelskiej Inicjatywy Ustrojowej.
Artykuł 54.
1. Ustawy ustrojowe regulują:
a. Zasady i tryb wyboru Prezydenta oraz wyborów do Sejmu i Senatu, a także do organów samorządu terytorialnego,
b. Zasady organizowania i przeprowadzenia referendum oraz obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej,
c. Zasady organizacji Rządu oraz instytucji Skarbu Państwa,
d. Ustroju i zasady działania sądów i prokuratury
e. Ustrój i zasady działania Trybunału Konstytucyjnego, Rzecznika Praw Obywatelskich, Najwyższej Izby Kontroli, Krajowej Radiofonii i Telewizji
f. Ustrój i zakres działania samorządu terytorialnego
g. Kwestie związane ze stanami nadzwyczajnymi w państwie.
Konstytucja według Społecznej Komisji Konstytucyjnej – czerwiec 1994
Artykuł mówiący o posłach na Sejm w Konstytucji Solidarności jest prosty i zrozumiały (Artykuł 59). Poseł na Sejm jest przedstawicielem Narodu i wykonuje swoje osobiście. W obowiązującej Konstytucji wszak mówi się, że poseł jest przedstawicielem narodu, ale już nie ma wzmianki, że wykonuje swoje obowiązki bezpośrednio. Jednym bardzo interesującym stwierdzeniem jest „Nie wiążą ich instrukcje wyborców”. Można to zrozumieć jedynie na jeden sposób. Posłowie z chwilą wyboru nie są już przedstawicielami Narodu, ale swojej Partii. Z drugiej strony ten wpis jest umieszczony również w tak zwanej „Małej Konstytucji” z 1992 roku. Nasuwa się tu jedno bardzo ważne pytanie, jaki ma sens wybieranie posłów na Sejm jako przedstawicieli Narodu, skoro głos Narodu nie liczy się dla nich? Jak można powiedzieć według tej Konstytucji, że w Rzeczypospolitej władzę sprawuje Naród, a zarazem w tej samej Ustawie Zasadniczej wprowadzić wpis mówiący, że przedstawiciele Narodu nie są zobowiązani do wypełniania instrukcji swoich wyborców. Chociaż już w następnym punkcie tego samego artykułu (artykuł 104) w słowach przysięgi poselskiej jest zapis „ … czynić wszystko dla pomyślności Ojczyzny i dobra obywateli,…”
Artykuł 59.
1. Sejm składa się z 444 posłów.
2. Poseł jest przedstawicielem Narodu.
3. Poseł swoje prawa i obowiązki wykonuje osobiście.
Konstytucja według Społecznej Komisji Konstytucyjnej – czerwiec 1994
Artykuł 97.
1. Sejm składa się 460 posłów.
2. Wybory do Sejmu są powszechne, równe, bezpośrednie i proporcjonalne oraz odbywają się w głosowaniu tajnym.
Artykuł 104.
1. Posłowie są przedstawicielami Narodu. Nie wiążą ich instrukcje wyborców.
2. Przed rozpoczęciem sprawowania mandatu posłowie składają przed Sejmem następujące ślubowanie:
"Uroczyście ślubuję rzetelnie i sumiennie wykonywać obowiązki wobec Narodu, strzec suwerenności i interesów Państwa, czynić wszystko dla pomyślności Ojczyzny i dobra obywateli, przestrzegać Konstytucji i innych praw Rzeczypospolitej Polskiej."
Ślubowanie może być złożone z dodaniem zdania "Tak mi dopomóż Bóg".
3. Odmowa złożenia ślubowania oznacza zrzeczenie się mandatu.
Konstytucja obowiązująca – 2 kwietnia 1997
Interesujące jest również porównanie zapisu o Inicjatywie Ustawodawczej. W myśl Konstytucji Solidarnościowej prawo do zgłaszania inicjatywy ustawodawczej miały posiadać również związki zawodowe i Trybunał Konstytucyjny miałby rozstrzygać o ważności Obywatelskiej Inicjatywy Ustawodawczej (artykuł 67 – konstytucji solidarności). W obecnie obowiązującej Konstytucji (artykuły 118 i 119) tego typu zapis został pominięty. Zastanawia mnie, dlaczego? Czyżby obecny Rząd obawiał się o zgłaszanie projektów ustaw, które służyłyby dobru obywateli?
Artykuł 67.
1. Inicjatywa ustawodawcza przysługuje posłom, senatorom Prezydentowi i Rządowi. Inicjatywę ustawodawczą posiadają także najbardziej reprezentatywne związki zawodowe na zasadzie określonej w ustawie.
2. Projekt ustawy może być wniesiony także w formie wniosku obywatelskiego, podpisanego przez co najmniej 200,000 wyborców. O ważności wniosku obywatelskiego rozstrzyga Trybunał Konstytucyjny.
3. Prawo wnoszenia poprawek do projektów ustaw w czasie rozpatrywania przez Sejm przysługuje wnioskodawcy, Rządowi i posłom.
Konstytucja według Społecznej Komisji Konstytucyjnej – czerwiec 1994
Artzkuł 118.
1. Inicjatywa ustawodawcza przysługuje posłom, Senatowi, Prezydentowi Rzeczypospolitej i Radzie Ministrów.
2. Inicjatywa ustawodawcza przysługuje również grupie co najmniej 100 000 obywateli mających prawo wybierania do Sejmu. Tryb postępowania w tej sprawie określa ustawa.
3. Wnioskodawcy, przedkładając Sejmowi projekt ustawy, przedstawiają skutki finansowe jej wykonania.
Artykuł 119.
1. Sejm rozpatruje projekt ustawy w trzech czytaniach.
2. Prawo wnoszenia poprawek do projektu ustawy w czasie rozpatrywania go przez Sejm przysługuje wnioskodawcy projektu, posłom i Radzie Ministrów.
3. Marszałek Sejmu może odmówić poddania pod głosowanie poprawki, która uprzednio nie była przedłożona komisji.
4. Wnioskodawca może wycofać projekt ustawy w toku postępowania ustawo- dawczego w Sejmie do czasu zakończenia drugiego czytania projektu.
Konstytucja obowiązująca – 2 kwietnia 1997
Chciałbym znać wasze opinie na ten temat, czy uważacie że „Konstytucja Polski” aktualnie obowiązująca jest dobrze napisanym prawnym dokumentem, który nie powinno się krytykować, czy też ma za dużo błędów, niedorzeczności i sprzecznych paragrafów i powinno się dokładniej przeegzaminować i poprawić, jeśli nie całkowicie zmienić.
Link do konstytucji Solidarności:
http://www.solidarnosc.org.pl/bbial/wp-content/uploads/2017/08/Konstytucja-RP-projekt-obywatelski.pdf
link do konstytucji IIIRP
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19970780483/U/D19970483Lj.pdf
