14/10/2026
Kadın eşin ziynet eşyası istemine ilişkin yapılacak yargılamada dikkate alınan esaslar:
4721 sayılı TMK m.226/1'de derki: "Her eş, diğer eşte bulunan mallarını geri alır."
Ziynet kanunda tanımı olmayan ancak yerleşik yargıtay içtihatlarında, doktrinde ve örf ve adet hukukunda tanımı olan bir kavramdır. Buna göre ziynet evlenme sebebiyle kadına gerek ailelerce gerekse yakınlarınca takılan bilezik, küpe, yüzük, halhal, kolye, iğne, gerdanlık vb süs eşyalarıdır. Ziynet eşyaları sosyal hayatı düzenleyen kurallar bütününde kadının geleceğinin güvencesidir. Takılan bu eşyaların emaneten takıldığına ilişkin kadının bir kabulü olmadıkça ona hediye edilmiş sayılır. Başka bir anlatımla evlilik sırasında kadına takılan ziynet eşyaları ona bağışlanmış sayılır.
Ziynet eşyasının iadesine ilişkin dava açılabilmesi için mal rejiminin sonlanması gerekmemektedir. Bu eşyalar kişisel eşya olduğundan her zaman buna ilişkin dava açılabilir. (Y2HD 23/02/2006, 17896-2163). Bu davayı açabilmek için tarafların boşanmasına da ihtiyaç yoktur. Zira bu dava boşanma davasının eki niteliğinde de değildir.
Bu davanın kabulü için iadeye veya alacağa yönelik istek olmalı, eşyanın varlığı ispat edilmeli ve eşyanın kendisinde kalmadığı ispatlanmalıdır. Hayatın olağan akışına göre ziynet eşyası kadın üzerinde olur veya kadın tarafından saklanır ya da kadın tarafından muhafaza edilir. Bunun haricinde iradesine aykırı bir şekilde elden çıktığını ispat etmelidir. İade edilmemek şartıyla verildiğini iddia eden de bu iddiasını TMK m.6 kapsamında ispat etmekle mükelleftir.
Taraflar arasında ziynet eşyalarının paylaşımı konusunda anlaşma mevcut ise paylaşım bu anlaşmaya göre gerçekleştirilir. Ziynet eşyalarının paylaşımı konusunda taraflar arasında anlaşma bulunmadığı takdirde yerel örf ve adetin varlığı iddia ve ispat edilirse bu kurala göre paylaşım gerçekleştirilir. Aksi takdirde erkeğe ve kadına takılan/verilen ve ekonomik değer taşıyan her şey kural olarak kendilerine aittir. Ne var ki takılar içinde karşı cinse özgü (kadına ya da erkeğe özgü) bir şey varsa o cinse verilmiş sayılır. Özgü olma konusunda çekişme varsa ve gerektiğinde bilirkişi incelemesi yapılmalıdır. Bilirkişi incelemesi sonucunda o şeyin her iki cinse özgü olduğu belirlenmişse o şey takılan/verilen eşe ait olur. Takı sandığı/torbasına konulan ekonomik değer taşıyan şeyin aidiyeti konusunda;konulan şey kadına ya da erkeğe özgü bir şey ise o cinse verilmiş sayılır, o şeyin her iki cinse özgü olduğu belirlenmişse ortak kabul edilmelidir. (Yargıtay 2. HD 04/04/2024 tarih 2023/5704 - 2024/2402 E.-K.)
Örnek olarak; kadın eş iddiası düğünde takılan ziynetlerin erkek eş tarafından alınıp borçları için bozdurduğunu iddiasıdır. Erkek eş ise 3 bileziğin, söz kelepçesinin ve setin zaman içerisinde ekonomik gerekçelerle bozdurulduğunu beyan etmiştir.
İddia ve beyan karşında 3 bilezik, söz kelepçesi ve set yönünden ispat külfeti erkek eştedir, erkek eş bu ziynetlerin geri iade istenmeksizin bozdurulduğunu ispat etmekle mükelleftir.
