26/06/2026
Esasen engelli hakları ile ilgili asıl yasa aşağıdadır ve dava konusu yasa bu yasa ile çelişmektedir.
5378 sayılı ENGELLİLER HAKKINDA KANUN’un BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Tanımlar ve Genel Esaslar başlığında
Amaç
Madde 1- (Değişik:6/2/2014-6518/62 md.)
Bu Kanunun amacı; engellilerin temel hak ve özgürlüklerden faydalanmasını teşvik ve temin ederek ve doğuştan sahip oldukları onura saygıyı güçlendirerek toplumsal hayata diğer bireylerle eşit koşullarda tam ve etkin katılımlarının sağlanması ve engelliliği önleyici tedbirlerin alınması için gerekli düzenlemelerin yapılmasını sağlamaktır.
Kapsam1
Madde 2- Bu Kanun engellileri, ailelerini, engellilere yönelik hizmet veren kurum ve kuruluşlar ile diğer ilgilileri kapsar.
Tanımlar
Madde 3- (Değişik:6/2/2014-6518/63 md.)
Bu Kanunun uygulanmasında;
a) Doğrudan ayrımcılık: Engelliliğe dayalı ayrımcılık temeline dayanan ve engellinin hak ve özgürlüklerden karşılaştırılabilir durumdakilere kıyasla eşit şekilde yararlanmasını engelleyen, kısıtlayan veya zorlaştıran her türlü farklı muameleyi,
b) Dolaylı ayrımcılık: Görünüşte ayrımcı olmayan her türlü eylem, işlem ve uygulamalar sonucunda engelliliğe dayalı ayrımcılık temeliyle bağlantılı olarak, engellinin hak ve özgürlüklerden yararlanması bakımından nesnel olarak haklılaştırılamayan dezavantajlı bir konuma sokulmasını,
c) Engelli: Fiziksel, zihinsel, ruhsal ve duyusal yetilerinde çeşitli düzeyde kayıplarından dolayı topluma diğer bireyler ile birlikte eşit koşullarda tam ve etkin katılımını kısıtlayan tutum ve çevre koşullarından etkilenen bireyi,
d) Engelliliğe dayalı ayrımcılık: Siyasi, ekonomik, sosyal, kültürel, medeni veya başka herhangi bir alanda insan hak ve temel özgürlüklerinin tam ve diğerleri ile eşit koşullar altında kullanılması veya bunlardan yararlanılması önünde engelliliğe dayalı olarak gerçekleştirilen her türlü ayrım, dışlama veya kısıtlamayı,
e) Engellilik durumu: Bireyin engelliliğini ve engellilikten kaynaklanan özel gereksinimlerini, uluslararası yöntemleri temel alarak belirleyen derecelendirmeler, sınıflandırmalar ve tanılamaları,
f) Erişilebilirlik: Binaların, açık alanların, ulaşım ve bilgilendirme hizmetleri ile bilgi ve iletişim teknolojisinin, engelliler tarafından güvenli ve bağımsız olarak ulaşılabilir ve kullanılabilir olmasını,
g) Erişilebilirlik standartları: Türk Standardları Enstitüsünün erişilebilirlikle ilgili yayımladığı standartları,
h) Habilitasyon: Engellinin bireysel ve toplumsal ihtiyaçlarını karşılayabilmesini ve yaşamını bağımsız bir şekilde sürdürebilmesini sağlamayı amaçlayan fiziksel, sosyal, zihinsel ve mesleki beceriler kazandırmaya yönelik hizmetleri,
i) Korumalı işyeri: İş gücü piyasasına kazandırılmaları güç olan zihinsel veya ruhsal engellilere mesleki rehabilitasyon sağlamak ve istihdam oluşturmak amacıyla Devlet tarafından teknik ve mali yönden desteklenen ve çalışma ortamı özel olarak düzenlenen işyerini,
j) Makul düzenleme: Engellilerin insan haklarını ve temel özgürlüklerini tam ve diğer bireylerle eşit şekilde kullanmasını veya bunlardan yararlanmasını sağlamak üzere belirli bir durumda ihtiyaç duyulan, ölçüsüz veya aşırı bir yük getirmeyen, gerekli ve uygun değişiklik ve tedbirleri,
k) Rehabilitasyon: Herhangi bir nedenle oluşan engelin etkilerini mümkün olan en az düzeye indirmeyi ve engellinin hayatını bağımsız bir şekilde sürdürebilmesini sağlamayı amaçlayan fiziksel, sosyal, zihinsel ve mesleki beceriler geliştirmeye yönelik hizmetleri,
l) Umuma açık hizmet veren yapı: Kamu hizmeti için kullanılan resmî binalar, ibadet yerleri, özel eğitim ve özel sağlık tesisleri; sinema, tiyatro, opera, müze, kütüphane, konferans salonu gibi kültürel binalar ile gazino, düğün salonu gibi eğlence yapıları; otel, özel yurt, iş hanı, büro, pasaj, çarşı gibi ticari yapılar; spor tesisleri, genel otopark ve buna benzer umuma ait binaları, ifade eder.denilmiştir.
6 Haziran 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Esas Sayısı: 2024/240, Karar Sayısı: 2025/100 ve Karar Tarihi: 22/04/2025 olan karar uyarınca; 6/6/2002 tarihli ve 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu fıkrasının, 16/7/2004 tarihli ve 5228 sayılı Kanun'un 21. maddesiyle değişik (c) alt bendinin;
A. "...bizzat kullanma amacıyla engelliliğine uygun hareket ettirici özel tertibat yaptıran malûl ve engelliler tarafından," bölümünün Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE karar verilmiştir.
Anayasa Mahkemesi, iptal hükmünün Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrası ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince, KARARIN RESMÎ GAZETE'DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE karar vermiştir.
Anayasa'nın anılan maddesinde belirtilen kanun önünde eşitlik ilkesi, durumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı; aynı durumda bulunan kişilerin aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, kişilere ayrım yapılmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara kanun karşısında ayrımcılık yapılması yasaklanmıştır. Kanun önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler, kimi kişi ve topluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebilir. Aynı ayrı hukuki durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez (AYM, E.2021/129, K.2022/33, 24/3/2022, § 23; E.2020/25; E.2022/65, K.2022/102, 8/9/2022, § 11).
Eşitlik ilkesi yönünden yapılacak anayasallık denetiminde, ilgili madde çerçevesinde aynı ya da benzer durumda bulunan kişilere farklı muamele yapılıp yapılmadığı tespit edilmeli; bu bağlamda, aynı ya da benzer durumda olanların hak hakikati gözetilip gözetilmediği belirlenmelidir. Yapılacak bu belirlemede, muamelenin nesnel ve makul bir temele dayanıp dayanmadığı ve ölçülülük ilkesi irdelenmelidir (AYM, E.2018/8, K.2018/85, 11/07/2018, § 4; E.2021/1, K.2021/32, 29/4/2021, § 32).
İtiraz konusu kuralla, taşıtların ilk iktisabında engellilere yönelik özel tüketim vergisi istisnasından yararlanılabilmesi için engellilik oranı ve kuralları belirtilmiştir. G.T.İ.P. numaralarında yer alan taşıtların, malûl ve engelliler tarafından ilk iktisabı sırasında özel tüketim vergisi istisnasından yararlanabilmesinin şartları düzenlenmiştir.
17 Nisan 2026 günü Resmî Gazete'de (Sayı: 33227) yayımlanarak yürürlüğe giren BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN MADDE 8- ile 6/6/2002 tarihli ve 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendinin, Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen (c) alt bendi aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir:
"c) 87.03 (hesaplanması gereken özel tüketim vergisi ve diğer her türlü vergiler dahil bedeli 2.873.900 TL’yi aşanlar hariç), 87.04 (motor silindir hacmi 2.800 cm³’ü aşanlar hariç) ve 87.11 G.T.İ.P. numaralarında yer alanların, bizzat kullanma amacıyla engelliliğine uygun hareket ettirici özel tertibat yaptıran malûl ve engelliler ile engelli sağlık kurulu raporunda ortopedik engelliliği yüzde 40 ve üzeri olup bu engel durumu nedeniyle sürücü belgesi alamayan malûl ve engelliler tarafından,"
Bu değişiklik, hukuk devletinde engelliler arasında yeni bir eşitsizliğe yol açmaktadır. Hukuka ve hakkaniyete aykırı olan bu durumun giderilmesi, yeni yasal düzenleme yapılana kadar yürürlükte kalmak üzere, tüm sürücü olamayacak durumdaki engellileri kapsayacak şekilde genişletilmesi için Anayasa Mahkemesine norm denetimi kapsamında götürülmesi gerekmektedir. Yasanın somut norm denetimine tabi tutulması için Anayasa Mahkemesine gönderilmesine, Anayasa Mahkemesinden karar çıkana kadar bu meselenin bekletici mesele kabulüne, dava giderlerinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini arz ve talep ederim.
Bir davamızda mahkemeden talebimizdir!
Av.İsmail Arslan
