29/01/2018
Yabancı Ülkede Boşanma Tanıma Tenfiz
Yurtdışında yaşayan Türk vatandaşları, boşanmaya ilişkin davayı ister yurtdışında, ister Türkiye’de açabilirler. Boşanma davası Yabancı Mahkemede açıldığı takdirde, taraflardan her ikisi de Türk Vatandaşı ise, davada Türk Hukuk kuralları uygulanacaktır. Taraflardan birisi Türk, diğeri yabancı ülke vatandaşı ise Mahkeme kendi hukuk kurallarını uygulayacaktır. Yabancı Mahkeme tarafından verilmiş olan boşanma kararının, Türkiye’de hükmü yoktur. Bu boşanma kararının Türkiye’de geçerli olması için tanınması ve tenfizi gerekmektedir. Tanıma ve tenfiz davalarında, Türk Mahkemeleri tarafından kontrol edilecek husus, Türk Hukuk kurallarının doğru uygulayıp uygulamadığını veya Yabancı Ülke Hukuk kuralları uygulandı ise, bu durumun Türk kamu düzenini ihlal edip etmediği yönündedir. Yabancı Mahkemenin verdiği boşanma kararı Türk Mahkemelerinde tanıma veya tenfiz yolu ile kabul edilmedikçe, taraflar Türkiye’de boşanmış sayılmazlar.
Böyle bir durumda;
Taraflar Türkiye’de halen evli olarak kabul edileceğinden, evlilik birliğinden kaynaklanan tüm haklar devam edecektir.
Evlilik birliği Türkiye’de devam ediyor göründüğünden, tarafların yeniden evlenmesi de mümkün olmayacak, buna rağmen yapılmış olan evlilikler bir hüküm taşımayacaktır.
Yurtdışında boşanmış fakat bu boşanma kararını Türk Mahkemesinde tanıtmamış olan vatandaşlarımız, daha sonra Türk Vatandaşlığından çıkıp başka ülke vatandaşlığına geçseler bile, tekrar evlilik yapmak istediklerinde (özellikle yeni evlilik bir Türk Vatandaşı ile olacak ise) sorun yaşayacaklardır. Çünkü Türkiye’de halen evli görünmektedir.
Tanıma ve Tenfiz Davasında Hizmet Verdiğimiz Ülkeler
Almanya, Amerika Birleşik Devletleri, Arjantin, Arnavutluk, Avustralya, Avusturya, Azerbaycan,Belarus, Belçika, Bulgaristan, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Hırvatistan, Hollanda, İngiltere, İrlanda, İspanya, İsveç, İsviçre, İtalya, İzlanda, Kanada, Litvanya, Lüksemburg, Macaristan, Makedonya Cumhuriyeti , Moldova, Norveç, Polonya, Portekiz, Romanya, Rusya, Sırbistan, Slovenya, Ukrayna, Yunanistan ülkelerinden alınmış olan boşanma kararlarının Türkiye’de tanımasını sağlamaktayız.
Tanıma ve Tenfiz Ne Demektir?
Tanıma ; yabancı bir ülkede bir mahkeme hükmünün kesin hüküm etkisinin kabul edilmesi demektir. Tenfiz ; verildiği ülkeden başka bir ülkede bir mahkeme hükmünün zorla icra etkisini göstermesidir.
Tanıma yabancı bir mahkeme ilamının diğer ülkedeki kanunların içerdiği koşullara uygunluğunun tespiti iken , tenfiz bu koşullara uygun olan ve Türkiye’de tanınmış olan yabancı mahkeme ilamının icrasına karar verilmesidir. Yani bir yabancı mahkeme ilamının tenfizine karar verilmesi demek , aynı zamanda bu ilamdaki hükmün kanuni açıdan varlığı ve kesinliğinin de tanınması demektir.
Tanıma ve Tenfiz Arasındaki Farklar
Tanıma kararı , yabancı mahkeme kararının tespit edilmesine yönelik bir karardır. Tanıma kararında, tenfiz de olduğu şekilde devlet organlarının harekete geçme ve işlem yapması gerekmemektedir.
Tenfizde aranmakta olan bütün koşullar tanıma için aranmamaktadır. Tanımada daha az koşul bulunmaktadır.
Yabancı bir mahkeme kararına tanıma kararı alınması için tenfiz kararı alma şartı bulunmamaktadır. Fakat yabancı bir mahkeme kararına tenfiz kararı alabilmek için tanıma kararı şartı bulunmaktadır. Yani tenfiz kararı tanıma kararını kapsamaktadır.
Tanıma ; görülmekte olan dava sırasında ya da bağımsız bir dava vasıtası ile verilebilir. Tenfiz ; sadece bağımsız bir dava yolu ile verilebilir.
Tanıma kararı kesinleşmiş olan bütün mahkeme kararları için verilebilir. Tenfiz kararları ise sadece eda kararları hakkında verilebilmektedir.
Tanımada kesin hüküm etkisinin , hükmün verildiği ülkede kesinleşme tarihinden itibaren geçerlidir. Tenfizin zorla icra etkisi ise , tenfiz kararının kesinleştiği tarih ile geçerli olmaktadır.
Boşanma Tanıma Tenfiz Davası Açma Süresi
Yurtdışında yapılmış bir boşanmayı Türk Mahkemelerinde tanıtmak için konulmuş bir süre kısıtlaması olmamakla beraber, boşanma kararının tanıtılmamasından kaynaklanacak sorunlar doğacaktır. Bunlara örnek vermek gerekirse,
Türkiye’de taraflar halen evli görüneceğinden, eşlerden birisi öldüğü takdirde, diğer eş onun mirasından pay sahibi olabilecektir.
Yurtdışında verilen boşanma kararının üzerinden yıllar geçmesi, ileride açılacak Boşanma tanıma davasında, karşı tarafın tebligat adresini değiştirmesi neticesini doğurabilir. Boşanma tanıma ve tenfiz davalarında, karşı tarafa tebligat yapılması zorunlu olduğundan, bu dava çok uzayacak, hatta tebligat yapılamaz ise sonuçlanmayacaktır.
Boşanma Tanıma Tenfiz Dilekçesi ve Yetkili Mahkeme
Yurtdışında verilen boşanma kararının Türk Mahkemeleri tarafından tanınması ve tenfizi için açılacak davada yetkili Mahkeme, davalı tarafın Türkiye’deki ikametgahı mahkemesidir. Davalı tarafın Türkiye’de ikametgahı bulunmuyor ise, sakini olduğu yerin mahkemesi yetkilidir. Bu da yok ise Boşanma tanıma tenfiz davası için, Ankara, İstanbul, İzmir mahkemeleri yetkilidir. Tanıma ve tenfiz davasının hasımsız (davalı gösterilmeksizin) açıldığı durumlar doğru değildir. Davanın yabancı Mahkeme tarafından verilen boşanma kararındaki karşı taraf davalı gösterilerek açılması gereklidir.
Tanıma ve tenfiz dilekçesinde aşağıda belirtilen hususlar yer alır;
Tanıma ve tenfiz talep eden kişinin adı soyadı, adresi. Eğer Avukatı var ise adı soyadı ve adresi,
Davalı tarafın adı soyadı, adresi. Eğer Avukatı var ise adı soyadı ve adresi, Tanıma ve tenfizi talep edilen mahkeme kararının , hangi ülke mahkemesinden verilmiş olduğu ve mahkemenin adı,
Tanıma ve tenfizi talep edilen mahkeme kararının tarihi numarası ve mahkeme kararının özeti, Eğer tanıma ve tenfiz, yabancı mahkeme kararının sadece bir bölümü için isteniyorsa, örneğin Alman Mahkemesinin vermiş olduğu kararın sadece boşanma hükmü yönünden (nafaka, velayet vb. tenfiz gerektiren konular istenmeden) sadece tanınması isteniyorsa bu durumun belirtilmesi, Davacının imzası bulunmalıdır.
Tanıma ve tenfiz yapılacak karar yurtdışında bulunan mahkeme tarafından verilmiş olmalıdır. Yurtdışında bulunan ve mahkeme dışındaki idari kurumlar tarafından (belediye, nüfus idaresi, noter vb.) tarafından verilmiş olan ve mahkeme kararı özelliği taşımayan kararlar tanıma ve tenfize konu olmaz.
Tanıma ve Tenfiz davalarında Basit Yargılama Usulü uygulanır. Davaya 10 gün içerisinde cevap verme zorunluluğu yoktur.
Tanıma davalarında, kararın verildiği ülke ile Türkiye Cumhuriyeti arasında hukuki karşılıklılık anlaşması veya sözleşme olmasına gerek yoktur.
Tanıma davasında, hakim, Yabancı Mahkeme tarafından verilmiş olan boşanma kararında yer alan boşanmaya dair konuları tekrar ele alıp yargılama yapmaz. Yani boşanmanın esası hakkında bir karar vermez. Hakimin burada dikkate alacağı hususlar, yapacağı işlem, tanıma davasının şartlarının oluşup oluşmadığı, kanunda sayılan belgelerin dosya içerisinde olup olmadığı, yurtdışında verilen kararın Türk Kamu düzenine aykırılık teşkil edip etmediği hususları olacaktır.
Tenfiz yapılabilmesi için yurtdışında kararın verildiği ülke ile Türkiye Cumhuriyeti arasında hukuki karşılıklılık anlaşması veya sözleşme olmalıdır.
Yabancı Mahkeme tarafından verilen karar Türk Kamu düzenine aykırı olmamalıdır. Kamu düzenine açıkça aykırı olan bir mahkeme kararı tanınmaz ve tenfiz edilmez.
Tanıma tenfiz davasında, Türk Vatandaşının Türkiye’de ikametgahı yoksa , teminat göstermesi gerekir. Tanıma ve Tenfiz yapılacak yabancı mahkeme kararı verilen ülke ile Türkiye Cumhuriyeti arasındaki karşılıklık anlaşması içerisinde adli yardımlaşma hükmüne yer verilmişse, bu durumda teminat gösterilmesine gerek yoktur. Uluslararası sözleşmede teminattan muafiyet şartı varsa teminat alınmaz. Hakim teminat miktarını kendisi belirler.
Tanıma tenfiz davalarının takip edilmesi gereklidir. Davanın tarafları duruşmada bulunmaz ise, dosya işlemden kaldırılır.
Tanıma tenfiz davasında, davalı yurtdışında ise, davalının adresi araştırılmalıdır. Davalıya İlan yolu ile tebligat yapılmak suretiyle karar verilemez.
Yurtdışında bulunan mahkeme tarafından verilmiş olan kararın tanınması için, konunun Türk Mahkemelerinin kesin yetkisine giren ve sadece Türk Mahkemeleri tarafından karar verilmesi gereken konulardan olmaması lazımdır. Örneğin taşınmazın aynına ilişkin davalarda Türk Mahkemelerinin yetkisi kesindir. Başka bir ülke mahkemesi Türkiye’de bulunan bir taşınmazın aynına ilişkin bir karar veremez. Boşanma, evlilik iptali vb. konular kesin olarak Türk mahkemelerinin yetkisine girmediğinden bu konuda karar verilebilir. Yurtdışında bulunan mahkeme, karar verirken, aleyhinde tenfiz istenen kişiyi, usulüne uygun şekilde dinlenmemiş, çağrılmamış, kendisine savunma hakkı verilmemiş ise, tenfiz davası esnasında aleyhinde tenfiz istenen kişi bu duruma itiraz ederse davanın reddine karar verilir. Yabancı mahkeme kararının Türkiye’de tenfizi için yabancı mahkeme tarafından usulüne uygun savunma hakkının verilmiş olması gerekir. Yurtdışında bulunan mahkeme Türk Vatandaşları hakkında, kanunlar ihtilafı uyarınca yetkili hukuku uygulamadı ise Tanıma tenfiz davası esnasında davalının bu yönde bir itirazı üzerine tanıma tenfiz kararı verilemez.
Tanıma Tenfiz Davasında Tarafların Türkiye’ye Gelmesi gerekli Midir?
Yurtdışında almış olduğunuz boşanma kararının Türkiye’de tanınması ve tenfizi için, Türkiye’de bulunan bir Avukata vekaletname verdiğiniz takdirde, dava için Türkiye’ye gitmeniz gerekli değildir. Ayrıca, Türkiye’deki tanıma davası için eski (davalı) eşin duruşmaya gelmesi gerekli değildir. Fakat davalı eşe Türk Mahkemesi tarafından çıkarılacak tebligatın kendisine ulaşması gerekmektedir. Davalı eşe tebligat ulaşmadan tanıma kararı verilmesi mümkün değildir. Bu konuda en doğru ve en hızlı çözüm her iki tarafın Türkiye’de birer Avukat’a (yurtdışında bazı ülkelerde tarafların her ikisinin aynı Avukat’a vekalet vermesi kabul edilmiş ise de bu durum Türkiye’de geçerli değildir) vekalet vermesi olacaktır.
Tanıma Tenfiz Davasında Onay ve Apostil Nedir?
Onay, Yurtdışında yabancı bir mahkeme tarafından verilmiş olan kararların, resmi bir merci tarafından verildiğini izah eden işlemdir. Lahey anlaşmasını imzalayan ülkelerden alınan kararlarda “apostille” onay yerine geçer.
Apostil 5 Ekim 1961 tarihinde Den Haag’da taraf ülkelerce imzalanan Lahey Konvansiyonuna göre, bir ülkede düzenlenen resmi bir belgenin diğer bir ülkede ibraz edilebilmesine olanak sağlayan bir onaydır (örneğin; Türkiye’de düzenlenmiş bir belgenin yabancı bir ülkede tanınması). Apostil, taraftar (sözleşmeyi imzalayan) bir ülkenin sınırları dahilinde düzenlenen, diğer bir taraftar ülkenin sınırları içinde ibraz edilmesi gereken resmi belgeler için, bu belgenin hangi yetkili makamdan verildiğini belirten o ülkenin (belgenin düzenlendiği ülkenin) yetkili makamları tarafından yapılan bir onaydır (belge hangi ülkede düzenlendiyse apostil o ülkede yapılır). Sözleşme taraftarı her ülke, apostilin hangi makamlarca düzenleneceğini kendi belirler. Türk mahkemeleri karar üzerinde konsolosluk onayı ya da apostille görmeden tanıma kararı vermez.
Tanıma Tenfiz Davasında Gerekli Belgeler Nelerdir?
Yurtdışında verilen boşanma kararının Türkiye’de tanınması ve tenfizi için gerekli belgeler aşağıda sayılmıştır.
Yabancı Mahkeme tarafından verilen boşanma kararının aslı veya tasdikli sureti,
Boşanma kararının kesinleşmiş olduğuna dair şerh. Örnek : Taraflar bu mahkeme kararına …… gün içerisinde itiraz etmediği için boşanma kararı ………….. tarihinde kesinleşmiştir. Şeklinde (kesinleşme şerhi karar aslı üzerinde yer alabilir veya ayrı bir evrak olarak düzenlenmiş olabilir.) Yurtdışında verilmiş olan boşanma kararına itiraz edilmişse, temyiz vb. üst mahkeme tarafından inceleniyorsa karar kesinleşmemiş olduğundan tanıma mümkün olmaz.
Boşanma kararının aslı üzerine alınacak APOSTİL şerhi (genelde mahkeme kararının arka sayfasına yapılır.) Normal şartlarda kesinleşme şerhi mahkeme kararının üzerine bir damga şeklinde vurulduğundan, alınacak apostil hem boşanma kararını hem de kesinleşme şerhini kapsar. Fakat kesinleşme şerhi ayrı bir belge olarak verilmiş ise bu belgenin arkasına da Apostil şerhi alınması gereklidir.
Boşanma kararının, kesinleşme şerhinin ve apostil şerhinin, yeminli tercüman tarafından Türkçe’ye tercüme edilmiş olması,
Türkçe’ye tercüme yapıldıktan sonra resmi kurumlar (Noter veya Konsolosluk) tarafından tasdik edilmiş olması,
Pasaport ve nüfus cüzdan fotokopisi,
Türkiye’de tanıma davası için avukata vereceğiniz noter tasdikli veya konsolosluktan resimli boşanma vekaletnamesi (Yurtdışında verilmiş boşanma kararına ilişkin tanıma ve tenfiz ibaresi mutlaka vekaletnamede bulunmalıdır.)
Boşanma Tanıma Tenfiz Davası Ne Kadar Sürer?
Boşanma kararının Türkiye’de tanınması tarafların ulaşılabilirliğine bağlıdır. Eğer her iki tarafında avukatı duruşmada hazır ise tanıma tek celsede gerçekleşecektir. Aksi takdirde davalı eş yurtdışında ise yurtdışına tebligat yapılması gerekecektir. Davalı eş itirazda bulunmazsa yine tanıma gerçekleşir.
Tek taraf vekalet verdiği takdirde tanıma tenfiz davası süresi,
Dava dilekçesi eğer karşı taraf yabancı vatandaş ise, onun diline çevrilecek, davalı tarafa Dava dilekçesi tebliğ edilecektir. (Yurtdışına tebligat yapılacak yaklaşık 4-5 ay )
İlk tebligat ulaştıktan sonra karşı tarafın itirazı yok ise (genelde olmamaktadır) Türkiye’de Mahkeme davanın kabulüne karar verecektir. Mahkeme kabule karar verdikten sonra (1 ay içerisinde) Gerekçeli Kararını yazacaktır
Gerekçeli karar yazıldıktan sonra bu karar yabancı vatandaşın diline tercüme edilip, tekrar davalı tarafa (Yurtdışına tebliğe gidecektir (Yaklaşık 4-5 ay)
Özetle tek taraf vekalet verirse 2 kere yurtdışı tebligat 8-10 ay + Mahkeme Gerekçeli Kararı 1 Ay olmak üzere en az 10- 11 ay sürecektir.
İki taraf vekalet verdiği takdirde tanıma tenfiz davası süresi,
Tanıma tenfiz davası derhal açılacak, her iki tarafın Avukatı dilekçe verecektir.
Mahkeme duruşma yoğunluğuna göre 1-2 ay içerisinde duruşma günü verecektir.
Duruşmada dava kabul edildikten sonra Mahkeme 1 ay içerisinde gerekçeli kararını yazacaktır.
Gerekçeli karar yazılınca her iki Avukat kararı tebliğ alıp davayı kesinleştirecektir.
Özetle her iki taraf vekalet verdiği takdirde 2-3 ay içerisinde dava tamamlanacaktır.
