16/04/2026
⚖️📘 สรุปคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8824/2568
เรื่อง: ทนายความยังมีอำนาจดำเนินคดีต่อได้หรือไม่ ภายหลังตัวความถึงแก่ความตาย
📌 ประเด็นข้อกฎหมาย
ทนายผู้ร้องยังมีอำนาจหน้าที่จัดการดำเนินคดีเพื่อปกปักรักษาประโยชน์ของผู้ร้องต่อไปหรือไม่ ภายหลังผู้ร้องถึงแก่ความตายแล้ว และทายาทมิได้เข้ามาเป็นคู่ความแทนภายในกำหนดเวลา
📝 ข้อเท็จจริง
ผู้ร้องแต่งตั้งทนายความเมื่อวันที่ 6 มิถุนายน 2551
ต่อมาผู้ร้องถึงแก่ความตายเมื่อวันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2559
หลังจากนั้น ทนายผู้ร้องได้ยื่นคำร้องขอให้มีคำสั่งให้จำเลยส่งเงินคืนเจ้าพนักงานบังคับคดีเมื่อวันที่ 9 พฤษภาคม 2565 และเมื่อศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกคำร้อง ก็อุทธรณ์คำสั่งรวมทั้งดำเนินกระบวนพิจารณาคดีด้วยตนเองตลอดมา
คดีนี้มีข้อเท็จจริงสำคัญว่า นับแต่ผู้ร้องถึงแก่ความตายเป็นเวลากว่า 7 ปี ทนายผู้ร้องดำเนินคดีโดยไม่ได้ติดต่อ ไม่ได้ขอคำปรึกษา และไม่ได้แจ้งเรื่องที่ดำเนินการไปให้ทายาทของผู้ร้องทราบเลย
อีกทั้งทายาทของผู้ร้องรวมทั้งทายาทอื่น ก็มิได้ร้องขอเข้ามาเป็นคู่ความแทนภายใน 1 ปี นับแต่วันที่ผู้ร้องถึงแก่ความตาย โดยไม่ปรากฏเหตุผลว่าเป็นเพราะเหตุใด
⚖️ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8824/2568 วินิจฉัยว่า
“...ทนายผู้ร้องดำเนินคดีโดยไม่ได้ติดต่อหรือขอคำปรึกษาหรือแจ้งเรื่องที่ดำเนินการไปให้ทายาทของผู้ร้องทราบเลย ซึ่งเป็นเรื่องผิดวิสัยของผู้เป็นทนายความ... ถือได้ว่าเป็นการล่วงพ้นระยะเวลาที่ตัวแทนหรือทนายผู้ร้องจะจัดการดำเนินคดีเพื่อปกปักรักษาประโยชน์ของผู้ร้องตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 828 แล้ว ทนายผู้ร้องจึงไม่มีอำนาจดำเนินคดีแทนผู้ร้องต่อไป...”
✅ สรุป
แม้ภายหลังตัวความถึงแก่ความตายแล้ว ทนายความยังอาจมีหน้าที่จัดการอันสมควรเพื่อปกปักรักษาประโยชน์ของตัวความได้ตาม ป.พ.พ. มาตรา 828
แต่หน้าที่ดังกล่าว มีได้เพียงในระยะเวลาที่เหมาะสมเท่านั้น
คดีนี้ ผู้ร้องถึงแก่ความตายมาแล้วกว่า 7 ปี
ทนายผู้ร้องยังดำเนินคดีต่อไปโดยไม่ติดต่อหรือแจ้งทายาทเลย
และทายาทก็มิได้เข้ามาเป็นคู่ความแทนภายใน 1 ปี โดยไม่ปรากฏเหตุผล
ศาลฎีกาจึงวินิจฉัยว่า เป็นการล่วงพ้นระยะเวลาที่ทนายจะดำเนินคดีเพื่อปกปักรักษาประโยชน์ของผู้ร้องตามมาตรา 828 แล้ว
ผลคือ ทนายผู้ร้องไม่มีอำนาจดำเนินคดีแทนต่อไป
📚 กฎหมายที่เกี่ยวข้อง
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 42, มาตรา 60
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 828
📖 ตัวบทกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 828
“เมื่อสัญญาตัวแทนระงับสิ้นไปเพราะตัวการตายก็ดี ตัวการตกเป็นผู้ไร้ความสามารถหรือล้มละลายก็ดี ท่านว่าตัวแทนต้องจัดการอันสมควรทุกอย่างเพื่อจะปกปักรักษาประโยชน์อันเขาได้มอบหมายแก่ตนไป จนกว่าทายาทหรือผู้แทนของตัวการจะอาจเข้าปกปักรักษาประโยชน์นั้น ๆ ได้”
🔎 สาระสำคัญของคดีนี้
• ตัวความตาย ไม่ได้แปลว่าทนายหมดหน้าที่ทันทีในทุกกรณี
• แต่ทนายจะดำเนินการแทนได้เพียงเท่าที่จำเป็น เพื่อปกปักรักษาประโยชน์ไว้ชั่วคราว
• หากปล่อยเวลาล่วงเลยไปนาน ไม่ติดต่อทายาท และไม่มีทายาทเข้ามารับช่วง ก็อาจถือว่าพ้นระยะเวลาตามมาตรา 828 แล้ว
• เมื่อพ้นระยะเวลาดังกล่าว ทนายย่อมไม่มีอำนาจดำเนินคดีแทนต่อไป
#ฎีกาศึกษา #คำพิพากษาศาลฎีกา #ฎีกา8824_2568 #ทนายความ #อำนาจดำเนินคดี #ตัวความตาย #ตัวแทน #มาตรา828 #ปวิพ #กฎหมายแพ่ง #ความรู้กฎหมาย #กฎหมายใกล้ตัว
