28/08/2026
ข้อ 4. แพ่ง.
นายหนึ่งทำสัญญาจะซื้อจะขายเครื่องจักรผลิตบรรจุภัณฑ์จากนายสองในราคา 3,000,000 บาท ตกลงให้นายหนึ่งชำระเงินมัดจำ 500,000 บาทในวันทำสัญญา ส่วนเงินที่เหลือ 2,500,000 บาทจะชำระในวันที่นายสองส่งมอบและติดตั้งเครื่องจักรให้สามารถใช้งานได้ ซึ่งกำหนดไว้วันที่ 1 กันยายน 2569
ก่อนถึงกำหนดส่งมอบ นายสองแจ้งให้นายหนึ่งนำเงินส่วนที่เหลือมาชำระทั้งหมดก่อน มิฉะนั้นจะไม่ส่งมอบเครื่องจักร นายหนึ่งปฏิเสธโดยอ้างว่ายังไม่ต้องชำระจนกว่านายสองจะส่งมอบและติดตั้งเครื่องจักรตามสัญญา
ถึงวันที่ 1 กันยายน 2569 นายสองมิได้นำเครื่องจักรมาส่งมอบ นายหนึ่งจึงมีหนังสือลงวันที่ 2 กันยายน 2569 กำหนดให้นายสองส่งมอบและติดตั้งเครื่องจักรให้เสร็จภายใน 15 วัน มิฉะนั้นจะเลิกสัญญา
ก่อนครบกำหนด 15 วัน โรงงานของนายสองเกิดเพลิงไหม้เนื่องจากฟ้าผ่า ทำให้เครื่องจักรซึ่งจัดเตรียมไว้สำหรับส่งให้นายหนึ่งถูกทำลายทั้งหมด โดยไม่มีฝ่ายใดมีส่วนก่อให้เกิดเพลิงไหม้ และเครื่องจักรดังกล่าวเป็นเครื่องจักรที่ผลิตขึ้นตามคุณลักษณะเฉพาะสำหรับนายหนึ่ง ไม่สามารถหาเครื่องอื่นมาทดแทนได้
นายสองแจ้งว่า ตนไม่ต้องรับผิดเพราะการส่งมอบกลายเป็นพ้นวิสัยจากเหตุสุดวิสัย แต่ขอริบเงินมัดจำ 500,000 บาทไว้ นายหนึ่งจึงบอกเลิกสัญญาและฟ้องเรียกเงิน 500,000 บาทคืนพร้อมดอกเบี้ย รวมทั้งเรียกค่าเสียหายจากการที่ไม่ได้เครื่องจักรมาใช้ประกอบกิจการ
ให้วินิจฉัยว่า
1. ก่อนถึงกำหนดส่งมอบ นายหนึ่งมีสิทธิปฏิเสธการชำระเงิน 2,500,000 บาทจนกว่านายสองจะเสนอชำระหนี้ของตนหรือไม่
2. เมื่อการส่งมอบเครื่องจักรกลายเป็นพ้นวิสัยโดยมิใช่ความผิดของคู่สัญญาฝ่ายใด นายสองยังมีสิทธิเรียกหรือยึดถือค่าตอบแทนตามสัญญาไว้หรือไม่
3. หนังสือกำหนดเวลา 15 วันของนายหนึ่งมีผลอย่างไรต่อสิทธิเลิกสัญญา และเมื่อมีการเลิกสัญญาแล้ว คู่สัญญาต้องกลับคืนสู่ฐานะเดิมเพียงใด
4. นายหนึ่งมีสิทธิเรียกเงิน 500,000 บาทคืนพร้อมดอกเบี้ยและเรียกค่าเสียหายเพิ่มเติมได้หรือไม่
