28/07/2026
“ตัวบทของผมเขียนอะไรลงไปบ้าง”
ผมจะมีตัวบทวิชาละ ๒ เล่ม คือ ตัวบทเล่มใหญ่ มีไว้สำหรับบันทึกโน้ตย่อ และตัวบทเล่มเล็ก มีไว้พกพาใส่กระเป๋ากางเกงเดินไปไหนท่องไปด้วยได้
สำหรับตัวบทเล่มใหญ่ของผม อันนี้สำคัญมาก เหมือนเป็นชีวิตก็ว่าได้ ถ้าหายไปคงเสียดายน่าดู ผมใช้เล่มเดิมตั้งแต่เริ่มเรียนปริญญาตรี เนติบัณฑิต และสอบผู้ช่วยผู้พิพากษา ไม่เคยเปลี่ยนเล่ม ในตัวบทเล่มนั้นผมทำอะไรกับมันบ้าง
ไฮไลท์เลขมาตราด้วยปากกาสามสี ผมจะแบ่งตัวบทออกเป็นสามกลุ่ม คือกลุ่มที่ออกสอบบ่อย ไม่ค่อยออกสอบ และไม่เคยออกสอบ
ก็จะไฮไลท์เลขมาตราไว้เป็นสีตามกลุ่ม สีละกลุ่ม เมื่อเปิดตัวบทเห็นจะรู้ได้ทันทีว่า มาตรานี้ต้องจำเฉพาะคำสำคัญ ท่องแบบสำเนาถูกต้อง หรือจำแค่เลขมาตรากับชื่อเรื่อง
โดยผมจะแบ่ง “ตัวบทสามกลุ่ม” ตามหลักเกณฑ์และให้ความสำคัญ ดังนี้
กลุ่มที่ ๑ ตัวบทที่มีโอกาสออกสอบบ่อย : ผมจะท่องเฉพาะคำสำคัญไม่ต้องท่องทุกคำ เพราะเวลาออกสอบข้อสอบไม่ได้ออกตามตัวบท มักจะออกข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาฎีกา เนื่องจากมีฎีกาตัดสินไว้เป็นจำนวนมาก ผมหันไปท่องถ้อยคำจากคำพิพากษาฎีกามากกว่า
กลุ่มที่ ๒ ตัวบทที่ไม่ค่อยมีโอกาสออกสอบ : ผมจะท่องแบบสำเนาถูกต้อง ท่องทุกคำ ให้ความสำคัญกับตัวบทกลุ่มนี้มากกว่ากลุ่มแรก เนื่องจากไม่ค่อย มีคำพิพากษาฎีกาวินิจฉัยไว้มากนัก เวลาออกข้อสอบจึงมักหยิบยกตัวบทมาออก ผมจะตอบแบบวางตัวบททั้งมาตราจึงต้องท่องให้ได้มากที่สุด
กลุ่มที่ ๓ ตัวบทที่ไม่เคยออกสอบ แต่พอจะออกสอบได้ : ซึ่งไม่ต้องท่องจำ เพียงแต่อ่านให้เข้าใจ จำเลขมาตรา และจำชื่อเรื่องให้ได้ก็เพียงพอ
เขียนชื่อมาตราลงไปบนตัวบทนั้นด้วยปากกาสีแดง
อันนี้ต้องแต่งเอง เมื่อเราอ่านและทำความเข้าใจแล้ว ก็ตั้งชื่อให้มาตรานั้นแบบสั้นๆ เช่น มาตรา ๘๐๖ ตัวการไม่เปิดเผยชื่อ, มาตรา ๑๓๑๒ สร้างโรงเรือนรุกล้ำ, มาตรา ๑๗๕๔ อายุความมรดก เป็นต้น ก่อนสอบผมจะเขียนเฉพาะเลขมาตรา และชื่อเรื่องแบบนี้ไว้ในกระดาษแยกออกมาด้วย เพื่อท่องชื่อเรื่องกับเลขมาตราให้ได้ นั่งท่องไล่ไปเรื่อยๆ หรือเล่มเกมทายกับเพื่อนก็ได้
อธิบายถ้อยคำที่มีความหมายเป็นนัยที่ต้องจำ หรือประโยคทองคำของถ้อยคำนั้นๆ ลงไป
เช่น ตรงคำว่า “ไม่บริบูรณ์” ในมาตรา ๑๒๙๙ วรรคหนึ่ง ตัวบทผมจะขีดเส้นใต้คำนี้ไว้แล้วเขียนว่า “ไม่เป็นทรัพย์สิทธิ แต่ยังเป็นบุคคลสิทธิใช้บังคับกับคู่สัญญาและทายาทได้” หรือตรงคำว่า “ไม่สมบูรณ์” ในมาตรา ๓๐๖ วรรหนึ่ง ผมจะเขียนว่า “ตกเป็นโมฆะตามมาตรา ๑๕๒” หรือ “สร้างโรงเรือน” ในมาตรา ๑๓๑๐, ๑๓๑๑ และมาตรา ๑๓๑๒ ผมจะเขียนไว้ว่า “สร้างลงไปใหม่ทั้งหลัง ไม่รวมถึงการต่อเติมภายหลัง” หรือ “เวลาอันเป็นที่ตั้งแห่งการกะประมาณราคา” ในมาตรา ๒๒๕ คือ “เวลาที่ทรัพย์สินบุบสลายหรือพ้นวิสัย” แบบนี้เป็นต้น
เขียนตัวอย่างที่เคยมีคำพิพากษาฎีกาตัดสินไว้สำหรับคำนั้นๆ
เช่น คำว่า “ข้อความซึ่งไม่ได้มีบัญญัติไว้ในกฎหมายลักษณะนี้..” ในมาตรา ๘๙๙ ก็เขียนไว้ “เช่น ตั๋วเงินนี้ใช้เป็นประกันเท่านั้น / ให้เรียกดอกเบี้ยให้ตั๋วสัญญาใช้เงินเป็นรายเดือน / ขีดเส้นสีดำในช่องวันที่ / ...” เป็นต้น เมื่ออ่านเจอคำพิพากษาฎีกาเรื่องหนึ่ง ผมก็จะกลับมาเขียนลงในตัวบทเติมครั้งหนึ่ง เวลาอ่านตัวบทจะได้เห็นตัวอย่าง ซึ่งตอนนั้นผมใช้ตัวบทเล่มนี้เพื่อสอนตอนเป็นติวเตอร์ด้วยทำให้สะดวกมาก เวลานึกตัวอย่างไม่ออกก็มีในนี้
ไล่สายตัวบทให้สุดสาย
ในตัวบทบางเรื่องกฎหมายจะบัญญัติเหตุไว้ในมาตราหนึ่ง แต่ผลการฝ่าฝืนไปอยู่ในอีกมาตราหนึ่ง แบบนี้ต้องเขียนไล่สายไว้ให้สุด เวลากลับมาดูจะได้ดูเป็นสายไป เช่น การสมรสที่ฝ่าฝืนมาตรา ๑๔๔๘ ผมก็จะไล่ไปถึงเป็นโมฆียะตามมาตรา ๑๕๐๓ เพิกถอนมาตรา ๑๕๐๔ สิ้นสุดมาตรา ๑๕๑๑ ประกอบ ๑๕๐๑ เป็นต้น จะได้จำได้อย่างเป็นระบบ
การทำเช่นนี้ในตัวบทของเรา “แค่นี้ตัวบทของเราก็จะดูดี มีค่า ใช้งานสะดวก และสามารถค้นคว้าได้อย่างรวดเร็ว”./
#หนังสือเส้นทางสู่ผู้พิพากษา
