03/06/2026
การพระราชทานอภัยโทษ คืออะไร?
การพระราชทานอภัยโทษ คือ พระมหากรุณาธิคุณของพระมหากษัตริย์ที่ทรงมีต่อผู้ต้องโทษ โดยอาจเป็นการปล่อยตัว ลดโทษ หรือเปลี่ยนโทษให้เบาลง ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับพระบรมราชวินิจฉัย และเป็นพระราชอำนาจที่รับรองไว้ทั้งในรัฐธรรมนูญและประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
เรื่องนี้มีมาตั้งแต่สมัยสุโขทัย และสืบต่อมาในฐานะโบราณราชประเพณี โดยมักเกิดขึ้นในวาระสำคัญของบ้านเมือง เช่น พระราชพิธีบรมราชาภิเษก หรือโอกาสอันเป็นมงคลต่าง ๆ
โดยทั่วไป การพระราชทานอภัยโทษแบ่งได้เป็น 2 แบบ คือ
1. อภัยโทษเป็นการทั่วไป
เป็นการพระราชทานอภัยโทษให้ผู้ต้องโทษที่เข้าเกณฑ์ตามที่กำหนด มักตราเป็นพระราชกฤษฎีกา โดยคณะรัฐมนตรีถวายคำแนะนำ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกำหนดหลักเกณฑ์ให้ชัดเจน
2. อภัยโทษเฉพาะราย
เป็นกรณีที่ผู้ต้องโทษ หรือผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง เช่น พ่อแม่ คู่สมรส หรือญาติ ยื่นเรื่องขอพระราชทานอภัยโทษเป็นรายบุคคล ผ่านช่องทางที่กฎหมายกำหนด แล้วกระทรวงยุติธรรมจะพิจารณาเสนอความเห็นประกอบ ก่อนนำความขึ้นกราบบังคมทูล
ผลของการพระราชทานอภัยโทษ อาจมีได้หลายแบบ เช่น ปล่อยตัว ไม่ต้องรับโทษต่อ ลดโทษให้สั้นลง หรือเปลี่ยนโทษจากหนักเป็นเบา เช่น จากโทษประหารชีวิตเป็นจำคุกตลอดชีวิต
การพระราชทานอภัยโทษไม่ได้แปลว่าลบความผิดทั้งหมด แต่เป็นการเปิดโอกาสให้ผู้ต้องโทษได้ปรับตัว กลับตัว และกลับมาใช้ชีวิตในสังคมได้อีกครั้ง โดยยังคำนึงถึงเหตุผลด้านมนุษยธรรม ความเหมาะสม และประโยชน์ต่อสังคมโดยรวมด้วยค่ะ
ที่มา: การพระราชทานอภัยโทษ / นางสาวศรันยา สีมา กลุ่มงานบริการวิชาการ 1 สำนักวิชาการ
อ่านฉบับเต็มได้ตามลิงก์ในคอมเมนต์ค่ะ