Phạm Tài Sở hữu trí tuệ

07/09/2026

Đây là biểu trưng (logo) chính thức của Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026- được sử dụng thống nhất trong hệ thống nhận diện, các ấn phẩm và hoạt động tuyên truyền, quảng bá của Festival.

Theo kế hoạch, Lễ khai mạc Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026 được tổ chức tối 30/10 tại Quảng trường Võ Nguyên Giáp, gắn với kỷ niệm 195 năm Ngày thành lập tỉnh Thái Nguyên.

Các hoạt động nổi bật trong tuần Festival như:

- Diễn đàn Trà Quốc tế với chủ đề “Từ di sản Trà đến kinh tế Trà toàn cầu”;
- Chuyến tàu di sản;
- thưởng trà tại 5 vùng chè nổi tiếng;
- Cuộc thi World Master Tea Vietnam;
- các không gian phố trà, ẩm thực, trưng bày sản phẩm và xúc tiến đầu tư.

Dự kiến, Lễ bế mạc Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026 diễn ra tối 7/11 cũng tại Quảng trường Võ Nguyên Giáp.

06/09/2026

MÌNH ĐANG TÌM MỘT NGƯỜI ĐỒNG NGHIỆP… CÓ THỂ GIỎI HƠN CẢ GIÁM ĐỐC! 😎

Không cần quá giỏi “dạ, vâng”, chỉ cần có đam mê nghiên cứu, thích viết lách, làm việc năng động, mê công nghệ và luôn tò mò tìm kiếm những giải pháp mới để ứng dụng vào nghề luật.

Ở đây có mức lương xứng đáng, chế độ đãi ngộ tốt và một môi trường không ngại trao cơ hội cho người có năng lực. Đặc biệt, giỏi hơn Giám đốc là một lợi thế rất lớn — vì Giám đốc đang cần người để đồng hành.

Nếu bạn không muốn chỉ “đi làm”, mà muốn cùng nhau làm nên những điều thú vị trong nghề luật, có lẽ chúng ta nên gặp nhau! ⚖️💻

06/09/2026

Cần sớm ban hành văn bản hướng dẫn thống nhất thuế GTGT đối với dịch vụ sở hữu trí tuệ

Sau ba kỳ nhìn từ một vụ việc cụ thể, một tranh cãi pháp lý và những hệ quả kinh tế - xã hội tiềm tàng, câu hỏi cuối cùng của loạt bài quay về điểm khởi đầu của mọi chính sách công: ai cần làm gì, và làm đến bao giờ, để gần 300 chữ trong một điều luật không còn là nguồn cơn bất định cho cả một ngành nghề?

Bốn kiến nghị gửi bốn cơ quan

Công văn số 2026-21/CV-VIPA không chỉ gửi đến Bộ Tài chính và Cục Thuế - hai cơ quan có thẩm quyền trực tiếp trả lời câu hỏi về thuế suất - mà còn đồng kính gửi Bộ Khoa học và Công nghệ và Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam. Cách gửi văn bản đến đồng thời bốn đầu mối này cho thấy VIPA chủ động đặt vấn đề không phải như một khiếu nại thuế đơn thuần, mà như một vướng mắc liên ngành, cần sự phối hợp giữa cơ quan quản lý thuế và cơ quan quản lý chuyên ngành khoa học, công nghệ để đưa ra một cách hiểu thống nhất.

Bốn nội dung đề nghị hướng dẫn

1) Xác định rõ mức thuế suất

Dịch vụ SHTT (đại diện sở hữu công nghiệp, tư vấn, tra cứu, đánh giá khả năng bảo hộ, xác lập, duy trì, gia hạn, định giá, quản trị, chuyển giao, thực thi quyền) áp thuế 5% hay 8% kể từ 01/10/2025?

2) Nếu là 5%

Xác nhận rõ căn cứ pháp lý và phạm vi loại dịch vụ được áp dụng, để các tổ chức hành nghề và cơ quan thuế địa phương thực hiện thống nhất.

3) Nếu không còn là 5%

Nêu rõ căn cứ pháp lý, thời điểm áp dụng mức mới; đồng thời hướng dẫn cách xử lý các hóa đơn đã lập theo 5% từ 01/10/2025 đến khi có hướng dẫn chính thức.

4) Hướng dẫn thống nhất toàn ngành

Cục Thuế ban hành văn bản hướng dẫn áp dụng thống nhất trong toàn ngành thuế, tránh tình trạng mỗi địa phương phân loại và áp thuế suất khác nhau cho cùng một dịch vụ.

Điểm đáng chú ý trong cách đặt vấn đề của VIPA là Hội không mặc định đòi giữ nguyên mức 5% bằng mọi giá. Kiến nghị thứ ba - yêu cầu nêu rõ căn cứ pháp lý nếu cơ quan thuế xác định mức thuế suất không còn là 5% - cho thấy VIPA chấp nhận khả năng thay đổi, miễn là sự thay đổi đó dựa trên một căn cứ pháp lý minh bạch, được công bố chính thức, thay vì để mỗi cơ quan thuế địa phương tự quyết theo cách hiểu riêng.

Sau ba kỳ nhìn từ một vụ việc cụ thể, một tranh cãi pháp lý và những hệ quả kinh tế - xã hội tiềm tàng, câu hỏi cuối cùng của loạt bài quay về điểm khởi đầu của mọi chính sách công: ai cần làm gì, và làm đến bao giờ, để g.....

06/09/2026

Tăng thuế GTGT dịch vụ sở hữu trí tuệ: Nguy cơ làm chậm nhịp đổi mới sáng tạo và tạo rào cản cho doanh nghiệp

Nếu cách diễn giải bất lợi cho dịch vụ sở hữu trí tuệ (SHTT) được duy trì, câu chuyện sẽ không dừng lại ở một biên bản kiểm tra thuế hay một cuộc tranh luận ngữ nghĩa về điều khoản luật. Nó chạm tới một câu hỏi rộng hơn: Việt Nam có đang tự đặt rào cản lên chính hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mà mình muốn thúc đẩy?

Thuế gián thu: Người nộp không phải là người trả

Một chi tiết pháp lý dễ bị bỏ qua trong các tranh cãi về mức thuế suất là bản chất gián thu của thuế GTGT. Văn phòng luật sư hay công ty đại diện SHTT chỉ đóng vai trò trung gian - thu hộ và nộp hộ khoản thuế này cho Nhà nước. Người thực sự gánh chi phí là bên sử dụng dịch vụ: viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp khoa học công nghệ và các nhà sáng chế cá nhân, như VIPA đã nêu rõ trong công văn gửi Bộ Tài chính.

Điều khiến chênh lệch 3 điểm phần trăm (từ 5% lên 8%) trở nên đáng lo ngại hơn một con số kế toán thông thường là: phần lớn các chủ thể này - đặc biệt là đơn vị sự nghiệp công lập và cá nhân - không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào. Với doanh nghiệp thông thường, GTGT đầu vào có thể được khấu trừ khi tính thuế đầu ra, nên tác động ròng có thể trung hòa một phần; nhưng với viện, trường, nhà sáng chế cá nhân, khoản chênh lệch này là một chi phí thực, mất đi vĩnh viễn, không có cơ chế hoàn lại.

Khi chi phí bảo hộ tăng, động cơ đăng ký có thể bị bóp méo
Về mặt hành vi kinh tế, chi phí xác lập và duy trì quyền SHTT tăng lên không chỉ là một khoản chi thêm - nó có thể làm thay đổi quyết định của người có tài sản trí tuệ. VIPA cảnh báo trong công văn rằng áp lực chi phí gia tăng "làm giảm động lực đăng ký bảo hộ SHTT", đẩy một bộ phận chủ thể - nhất là các nhà sáng chế cá nhân và doanh nghiệp nhỏ với nguồn lực hạn chế - vào tình trạng sử dụng tài sản trí tuệ mà không đăng ký bảo hộ chính thức, dễ dẫn đến tranh chấp, vi phạm bản quyền, hoặc trong trường hợp xấu hơn, khiến sáng chế, giải pháp hữu ích của Việt Nam bị đăng ký bảo hộ ở nước ngoài trước, do chủ sở hữu trong nước chậm trễ hoàn tất thủ tục trong nước.

Có thể hình dung cơ chế này qua một ví dụ minh họa giả định (không phải trường hợp thực tế): một nhóm khởi nghiệp công nghệ vừa hoàn thiện một giải pháp kỹ thuật mới, đang cân nhắc giữa việc nộp đơn đăng ký sáng chế trong nước ngay lập tức, hoặc trì hoãn để dành ngân sách cho vòng gọi vốn tiếp theo. Khi chi phí dịch vụ đại diện SHTT tăng thêm do thuế suất cao hơn, khả năng nhóm này chọn trì hoãn - chấp nhận rủi ro bị đối thủ nộp đơn trước, do nguyên tắc "nộp đơn trước" (first-to-file) trong pháp luật SHTT - sẽ cao hơn.

Đi ngược tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW ???

Lập luận sắc nhất mà VIPA đưa ra không nằm ở con số thiệt hại, mà ở tính nhất quán chính sách. Ngày 22/12/2024, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, trong đó đặt ra yêu cầu hoàn thiện đồng bộ thể chế liên quan đến khoa học, công nghệ, SHTT và thuế theo hướng tháo gỡ điểm nghẽn, rào cản, giải phóng các nguồn lực.

VIPA lập luận rằng việc tăng thuế suất cho chính lĩnh vực mà nghị quyết cấp cao nhất của Đảng đang yêu cầu tháo gỡ rào cản - khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, trong đó dịch vụ SHTT là một mắt xích hỗ trợ thiết yếu - sẽ không phù hợp với chủ trương này. Nói cách khác, nếu cách diễn giải thuế 8% được áp dụng đại trà, hệ quả trên thực địa sẽ mâu thuẫn trực tiếp với định hướng chính sách mà chính ngành tài chính cũng có trách nhiệm phục vụ.



Tạp chí Sở hữu trí tuệ và Sáng tạo

Nếu cách diễn giải bất lợi cho dịch vụ sở hữu trí tuệ (SHTT) được duy trì, câu chuyện sẽ không dừng lại ở một biên bản kiểm tra thuế hay một cuộc tranh luận ngữ nghĩa về điều khoản luật. Nó chạm tới một câu hỏi rộng hơn: ...

06/09/2026

Dịch vụ Sở hữu trí tuệ có thuộc nhóm Dịch vụ Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo?

Tranh cãi thuế suất GTGT cho dịch vụ SHTT, xét đến cùng, không nằm ở một con số, mà nằm ở cách đọc hai khoản liền kề trong một điều luật. Khi Luật KHCN và ĐMST số 93/2025/QH15 đặt "dịch vụ KH, CN và ĐMST" và "hỗ trợ ĐMST" ở hai khoản liền kề, câu hỏi đặt ra là: "Đó có phải là một sự loại trừ, hay chỉ là một cách liệt kê chi tiết hơn?".

Điểm nghẽn nằm ở đâu khi luật mới đổi tên gọi?

Theo phản ánh mà Hội Sở hữu trí tuệ Việt Nam (VIPA) ghi nhận được từ trao đổi với hội viên, một số cơ quan thuế hiện đang lập luận theo hướng: kể từ ngày 01/10/2025, Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo số 93/2025/QH15 ("Luật KHCN và ĐMST") đã thay thế Luật Khoa học và công nghệ năm 2013 và đưa ra một định nghĩa mới về "dịch vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo" tại Khoản 12 Điều 3 - định nghĩa này không lặp lại nguyên văn cụm từ "hoạt động liên quan đến sở hữu trí tuệ" như luật cũ.

Trong khi đó, "sở hữu trí tuệ" lại được liệt kê riêng trong nhóm "dịch vụ hỗ trợ đổi mới sáng tạo" tại Khoản 13 Điều 3. Từ đó, cách diễn giải này suy ra: thuế suất 5% - vốn gắn với "dịch vụ khoa học, công nghệ" - không còn áp dụng cho dịch vụ SHTT nữa, vì SHTT đã bị "chuyển nhóm" sang phạm trù đổi mới sáng tạo.

Đây chính là lập luận mà VIPA phải phản bác trực diện trong công văn gửi Bộ Tài chính, bởi nếu cách diễn giải trên được chấp nhận làm căn cứ chính thức, nhiều dịch vụ SHTT đang được áp dụng 5% trong nhiều năm có nguy cơ bị chuyển sang mức thuế suất khác chỉ vì một sự sắp xếp lại câu chữ trong luật, trong khi chưa có một quyết định chính sách thuế rõ ràng.

CỤ THỂ, XIN MỜI XEM BÀI VIẾT:

Tranh cãi thuế suất GTGT cho dịch vụ SHTT, xét đến cùng, không nằm ở một con số, mà nằm ở cách đọc hai khoản liền kề trong một điều luật. Khi Luật KHCN và ĐMST số 93/2025/QH15 đặt dịch vụ KH, CN và ĐMST và hỗ trợ ĐMST ở hai khoản ...

06/09/2026

Vướng mắc thuế GTGT dịch vụ sở hữu trí tuệ: Doanh nghiệp và hội viên VIPA đứng ngồi không yên

Một biên bản kiểm tra thuế ký giữa mùa hè 2026 tại một văn phòng luật sư nhỏ trên đường Âu Cơ, Hà Nội, đang trở thành ngòi nổ cho một cuộc tranh cãi chính sách có thể ảnh hưởng đến hàng trăm tổ chức đại diện sở hữu công nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp khởi nghiệp trên cả nước: dịch vụ SHTT phải chịu thuế giá trị gia tăng (GTGT) 5% hay 8%?

1. Một biên bản kiểm tra, một câu hỏi không còn nhỏ

Ngày 23/7/2026, Cơ quan thuế cơ sở 7, thành phố Hà Nội, hoàn tất một cuộc kiểm tra thuế tại Văn phòng luật sư Ân Nam - đơn vị hành nghề đại diện sở hữu công nghiệp có trụ sở tại Nhà số 10, ngõ 34, đường Âu Cơ, phường Hồng Hà. Kết luận kiểm tra, theo nội dung Văn phòng luật sư Ân Nam phản ánh với Hội Sở hữu trí tuệ Việt Nam (VIPA), xác định đơn vị này đã kê khai sai thuế suất GTGT cho quý 4/2025: thay vì tính theo mức 5% như văn phòng vẫn áp dụng, cơ quan thuế yêu cầu phải tính theo mức 8%, kéo theo số thuế còn thiếu phải truy nộp.

VIPA cho biết đây không phải trường hợp cá biệt - công văn của Hội nhắc đến việc "một số hội viên khác cũng đang gặp vấn đề tương tự". Nhưng chính vụ Ân Nam - với biên bản kiểm tra thuế bằng văn bản, có ngày tháng, có kết luận rõ ràng - là bằng chứng cụ thể đầu tiên khiến VIPA quyết định lên tiếng chính thức.

2. Hai mươi năm ổn định, một mùa hè chao đảo

Theo trình bày của VIPA trong Công văn số 2026-21/CV-VIPA gửi Bộ Tài chính và Cục Thuế ngày 05/8/2026 (đồng kính gửi: Bộ Khoa học và Công nghệ, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) V/v: Đề nghị hướng dẫn thuế suất GTGT đối với dịch vụ sở hữu trí tuệ, mức thuế suất GTGT 5% đối với dịch vụ SHTT đã được áp dụng công khai và ổn định "trong vòng hơn 20 năm qua" - một khoảng thời gian đủ dài để trở thành thông lệ nghiệp vụ mặc định của cả giới hành nghề luật sư sở hữu trí tuệ (SHTT) lẫn cơ quan thuế địa phương.

Căn cứ mà VIPA viện dẫn không phải suy diễn, mà là một chuỗi văn bản có hiệu lực liên tục: Công văn số 4729/TCT-CS ngày 13/11/2007 và Công văn số 3217/TCT-CS ngày 08/9/2011 của Tổng cục Thuế, sau đó được hướng dẫn cụ thể tại Khoản 15 Điều 10 Thông tư số 219/2013/TT-BTC. Khi Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024/QH15 được Quốc hội thông qua, thay thế luật thuế GTGT cũ, điểm m khoản 2 Điều 9 của luật này vẫn giữ nguyên tinh thần ưu đãi 5% cho "dịch vụ khoa học, công nghệ theo quy định của Luật Khoa học và công nghệ" - không có điều khoản minh thị nào loại dịch vụ SHTT ra khỏi phạm vi này hoặc chuyển dịch vụ SHTT sang mức thuế suất cao hơn.

“Quốc hội chưa hề có bất kỳ quyết định nào về việc tăng thuế suất GTGT áp dụng cho dịch vụ SHTT.” - Công văn số 2026-21/CV-VIPA, mục I (*)

Bước ngoặt nằm ở một sự kiện pháp lý khác: từ ngày 01/10/2025, Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo số 93/2025/QH15 chính thức thay thế Luật Khoa học và Công nghệ năm 2013. Chính sự thay đổi tên gọi và cách diễn đạt trong luật mới - chứ không phải bất kỳ quyết định tăng thuế nào - . đã làm phát sinh cách hiểu ở một số địa phương về phạm vi áp dụng thuế suất 5% đối với dịch vụ SHTT. Tạp chí Sở hữu trí tuệ và Sáng tạo sẽ trình bày chi tiết tranh cãi diễn giải này trong kỳ 2 của loạt bài.

3. "Mỗi nơi hiểu một kiểu" - Khi chính sách thiếu một tiếng nói thống nhất

Vấn đề, theo VIPA, không chỉ nằm ở việc mức thuế nào là đúng, mà còn ở sự thiếu vắng một văn bản hướng dẫn thống nhất. Công văn của Hội nêu rõ: kể từ khi Luật Thuế GTGT số 48/2024/QH15 được ban hành năm 2024 đến nay, "Bộ Tài chính và Cục Thuế cũng chưa hề ban hành bất kỳ hướng dẫn nào về thuế suất GTGT áp dụng cho dịch vụ SHTT". Khoảng trống hướng dẫn này để lại dư địa cho mỗi cơ quan thuế địa phương tự diễn giải luật theo cách riêng - nơi vẫn áp 5% như thông lệ cũ, nơi chuyển sang áp 8% như trường hợp Ân Nam.

Hệ quả trực tiếp là rủi ro pháp lý không thể lường trước cho các tổ chức đại diện SHTT, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học đang sử dụng dịch vụ này: cùng một loại dịch vụ, cùng một thời điểm phát sinh, nhưng nghĩa vụ thuế lại phụ thuộc vào việc hồ sơ được kê khai ở địa bàn thuế nào.

4. Bốn kiến nghị cụ thể của VIPA

Công văn 2026-21/CV-VIPA không dừng lại ở việc phản ánh vướng mắc, mà đưa ra bốn nội dung đề nghị cụ thể với Bộ Tài chính và các Cục, Vụ liên quan:

Thứ nhất, xác định rõ dịch vụ SHTT (gồm dịch vụ đại diện sở hữu công nghiệp, tư vấn, tra cứu, đánh giá khả năng bảo hộ, xác lập, duy trì, gia hạn, định giá, quản trị, chuyển giao và thực thi quyền SHTT) áp dụng thuế suất GTGT bao nhiêu kể từ ngày 01/10/2025 - 5% hay 8%.

Thứ hai, nếu xác nhận vẫn là 5%, đề nghị nêu rõ căn cứ pháp lý và phạm vi áp dụng để các tổ chức hành nghề và cơ quan thuế địa phương thực hiện thống nhất.

Thứ ba, nếu không còn áp dụng 5%, đề nghị nêu rõ căn cứ pháp lý, thời điểm bắt đầu áp dụng mức mới, đồng thời có hướng xử lý đối với các hóa đơn đã lập theo thuế suất 5% trong giai đoạn chưa có hướng dẫn chính thức.

Thứ tư, đề nghị Cục Thuế ban hành văn bản hướng dẫn áp dụng thống nhất trong toàn ngành thuế, tránh tình trạng cùng một loại dịch vụ nhưng mỗi địa phương áp một mức khác nhau.

Song song với kiến nghị hướng dẫn dài hạn, VIPA còn đề xuất một giải pháp tạm thời trước mắt: đề nghị Bộ Tài chính chỉ đạo tạm thời chưa truy thu, chưa tính tiền chậm nộp và chưa xử phạt đối với các hóa đơn dịch vụ SHTT đã lập theo thuế suất 5% kể từ ngày 01/10/2025, cho đến khi có hướng dẫn thống nhất.

Sau Công văn số 2026-21/CV-VIPA, VIPA tiếp tục gửi Công văn số 2026-25/CV-VIPA tới Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Công văn số 2026-26/CV-VIPA tới Bộ Khoa học và Công nghệ, đề nghị giải thích/hướng dẫn theo hướng dịch vụ SHTT vẫn thuộc phạm vi dịch vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo và tiếp tục áp dụng thuế suất 5%. Gần đây hơn, Công văn số 8530/VPCP-KTTH ngày 21/8/2026 của Văn phòng Chính phủ về xử lý kiến nghị của doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp cũng yêu cầu các bộ, ngành khẩn trương xem xét, xử lý các kiến nghị do VCCI tổng hợp. Các văn bản này chưa phải là kết luận về thuế suất, nhưng cho thấy yêu cầu có hướng dẫn thống nhất đang được đặt trong kênh xử lý chính sách.

5. Ai là người gánh chi phí cuối cùng?

Một chi tiết pháp lý mà VIPA đặc biệt nhấn mạnh trong công văn là bản chất gián thu của thuế GTGT: người chịu chi phí cuối cùng không phải văn phòng luật sư hay tổ chức đại diện SHTT - họ chỉ là bên thu hộ và nộp hộ - mà là khách hàng sử dụng dịch vụ, tức doanh nghiệp, viện nghiên cứu, cơ sở giáo dục và các nhà sáng chế cá nhân. Trong số này, nhiều chủ thể lại không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào, nghĩa là chênh lệch 3 điểm phần trăm giữa hai mức thuế suất sẽ trở thành chi phí thực tế, cộng thẳng vào giá thành mỗi hồ sơ đăng ký hay gia hạn quyền SHTT.

Để hình dung quy mô tác động, có thể lấy một ví dụ minh họa giả định (không phải trường hợp thực tế, chỉ nhằm mục đích diễn giải): một viện nghiên cứu chi 200 triệu đồng mỗi năm cho dịch vụ tra cứu, xác lập và duy trì hiệu lực các bằng sáng chế của mình. Nếu thuế suất là 5%, chi phí thuế phát sinh khoảng 10 triệu đồng; nếu chuyển sang 8%, con số này tăng lên 16 triệu đồng - chênh lệch 6 triệu đồng mà một đơn vị sự nghiệp công lập, vốn không được khấu trừ đầu vào, phải gánh trọn như một khoản chi phí hoạt động thường xuyên tăng thêm, không liên quan gì đến hiệu quả nghiên cứu.

Công văn của VIPA khép lại bằng một câu hỏi mang tính định hướng chính sách: liệu việc thu hẹp cách hiểu về thuế suất dịch vụ SHTT - trong bối cảnh Bộ Chính trị đang chỉ đạo tháo gỡ điểm nghẽn cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo - có phù hợp với chủ trương lớn mà ngành thuế cũng phải phục vụ? Câu trả lời, về mặt pháp lý thuần túy, nằm ở cách đọc một điều khoản gây tranh cãi trong Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo số 93/2025/QH15 - nội dung sẽ được phân tích chi tiết trong kỳ 2 của loạt bài này.

Một biên bản kiểm tra thuế ký giữa mùa hè 2026 tại một văn phòng luật sư nhỏ trên đường Âu Cơ, Hà Nội, đang trở thành ngòi nổ cho một cuộc tranh cãi chính sách có thể ảnh hưởng đến hàng trăm tổ chức đại diện sở hữu công nghi...

06/09/2026

Vụ án 'Giấc mơ trưa': Năm năm và lời xin lỗi trên ba tờ báo

Ngày 26/6/2026, một hội đồng xét xử tại Hà Nội tuyên đọc phán quyết chiến thắng giành cho nhạc sĩ Giáng Son sau gần năm năm ròng rã đương đầu với BH Media giành lại bản quyền ca khúc 'Giấc mơ trưa'. Tuy nhiên, quyết định không đòi tiền mà chỉ cần một lời xin lỗi công khai trên ba tờ báo của nữ nhạc sĩ đã gây xôn xao không nhỏ trong giới sáng tạo.

Mọi chuyện bắt đầu vào năm 2021, theo một cách rất đỗi bình thường: Giáng Son đăng bản ghi ca khúc "Giấc mơ trưa" - ca khúc do chính bà sáng tác, ca sĩ Khánh Linh thể hiện trong album phát hành năm 2007 mà bà tự đầu tư sản xuất, từ khâu thuê phòng thu đến phối khí - lên kênh YouTube cá nhân, chỉ để lưu trữ và giới thiệu tác phẩm của mình. Gần như ngay lập tức, hệ thống Content ID của YouTube gửi thông báo vi phạm bản quyền liên quan đến BH Media, đánh thẳng vào chính bản ghi mà bà là tác giả và là người đầu tư sản xuất.

Phía BH Media, khi vụ việc ra đến tòa, đưa ra lời giải thích: năm 2020 công ty đã ký hợp đồng nhận chuyển nhượng quyền quản lý và khai thác các bản ghi âm số từ Hồ Gươm Audio, trong đó có một bản ghi khác của cùng ca khúc "Giấc mơ trưa" - bản ghi do nghệ sĩ đàn nhị Dương Thùy Anh thể hiện. Nói cách khác, hai bản ghi khác nhau của cùng một ca khúc, một do Giáng Son sản xuất năm 2007, một do một nghệ sĩ khác thể hiện và được chuyển nhượng năm 2020 - nhưng hệ thống nhận diện tự động của nền tảng đã không phân biệt được ranh giới giữa hai bản ghi đó.

Phiên tòa sơ thẩm kết thúc với phán quyết nghiêng về phía hai nhạc sĩ: Giáng Son và người đồng sáng tác Nguyễn Vĩnh Tiến được xác định là đồng tác giả, đồng chủ sở hữu quyền tác giả hợp pháp đối với ca khúc. Hội đồng xét xử buộc BH Media chấm dứt ngay hành vi xâm phạm quyền tác giả và quyền liên quan đối với bản ghi do Khánh Linh thể hiện, gỡ bỏ toàn bộ các xác nhận chủ sở hữu sai và dừng mọi khai thác thương mại cho đến khi có sự đồng ý bằng văn bản của các đồng tác giả. Công ty cũng phải đăng lời xin lỗi công khai trên ba tờ báo in - thấp hơn yêu cầu ban đầu của nguyên đơn là sáu báo điện tử cùng nhiều số báo in liên tiếp, vì tòa cho rằng yêu cầu đó không tương xứng với tính chất vụ việc.

Sau khi nghe tuyên án, Giáng Son và Nguyễn Vĩnh Tiến bày tỏ niềm vui mà cả hai đều nói không chỉ là chiến thắng của riêng mình. Trong suốt quá trình tố tụng, Giáng Son nhiều lần nhấn mạnh mục tiêu của bà chưa bao giờ là tiền bồi thường, mà là một phán quyết đủ rõ ràng để trở thành tiền lệ bảo vệ những người sáng tạo khác.

Không phải mọi cuộc chiến pháp lý liên quan đến BH Media đều diễn ra trên đất Việt Nam. Ngày 16/4/2026, tại Tòa án Liên bang Khu vực Trung tâm California, hãng đĩa Lang Van, Inc. - thành lập từ năm 1985, một trong những cái tên gắn liền với âm nhạc người Việt hải ngoại - nộp đơn kiện cáo buộc BH Media xâm phạm có chủ đích khoảng 5.252 bản ghi âm có bản quyền, với ít nhất 8.068 hành vi vi phạm riêng biệt được ghi nhận trong thời hiệu ba năm. Đơn kiện được nộp chỉ hai tuần trước khi Cơ quan Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) chính thức xếp Việt Nam vào nhóm "Quốc gia ưu tiên" - mức phân loại nghiêm trọng nhất về vi phạm sở hữu trí tuệ theo luật thương mại Mỹ, lần đầu tiên được áp dụng sau mười ba năm.

Theo luật bản quyền Mỹ, mức bồi thường tối đa cho mỗi hành vi vi phạm có thể lên tới 150.000 đô la - một con số trần lý thuyết mà nếu nhân với hơn tám nghìn hành vi được ghi nhận, có thể vượt quá một tỷ đô la, dù đây chưa phải là số tiền tòa án đã tuyên. Điều đáng chú ý hơn cả con số là thời điểm: đơn kiện của Lang Van đi trước cả quyết định khởi tố trong nước lẫn quyết định phân loại thương mại của Mỹ chỉ vài tuần - như thể ba tuyến sự kiện độc lập bất ngờ hội tụ về cùng một điểm.

Có một vụ việc khác, dễ bị nhầm lẫn với vụ án C03 nhưng thực chất hoàn toàn tách biệt. Ngày 5/8/2026, Công an TP.HCM khởi tố ca sĩ Nguyễn Thị Hiền - được biết đến với nghệ danh Phương Diễm Huyền, chủ một kênh YouTube hàng trăm nghìn người theo dõi chuyên nhạc bolero, trữ tình - cùng với Nguyễn Thành Hiệp, giám đốc một công ty truyền thông khác cũng hợp tác với BH Media để quản lý kênh. Cơ quan điều tra xác định trong thời gian dài, các kênh này đã đăng tải nhiều tác phẩm của tác giả khác mà không xin phép, không trả tiền bản quyền, gây thiệt hại và thu lợi ở mức hàng trăm triệu đồng - một con số hoàn toàn khác với sáu tỷ đồng của vụ án chính do C03 thụ lý ba tháng trước đó.

Và có một trường hợp không đi qua tòa án nào, nhưng lại chạm đến cảm xúc công chúng nhiều hơn tất cả những con số kể trên cộng lại: video các trận đấu của đội tuyển bóng đá quốc gia bị tắt tiếng trong lễ chào cờ, vì đơn vị tiếp sóng lo ngại hệ thống Content ID tự động sẽ đánh cảnh báo bản quyền lên bản ghi "Tiến quân ca" của cố nhạc sĩ Văn Cao - bản Quốc ca mà theo quy định pháp luật, đã thuộc về công chúng sau khi gia đình tác giả hiến tặng. Khi một hệ thống được thiết kế để bảo vệ bản quyền lại có thể khiến bài Quốc ca bị im lặng giữa một trận đấu của đội tuyển quốc gia, ranh giới giữa một công cụ kỹ thuật và một sự cố mang tính biểu tượng quốc gia trở nên rất mong manh.

Ngày 26/6/2026, một hội đồng xét xử tại Hà Nội tuyên đọc phán quyết chiến thắng giành cho nhạc sĩ Giáng Son sau gần năm năm ròng rã đương đầu với BH Media giành lại bản quyền ca khúc 'Giấc mơ trưa'. Tuy nhiên, quyết định không đòi ti...

05/09/2026

Nguyên tắc tưởng chừng đơn giản này soi thẳng vào chính vụ án đang được kể trong loạt bài. Theo cáo buộc của cơ quan điều tra, một số đơn vị tổ chức đêm nhạc đã xin phép đầy đủ để tổ chức chương trình biểu diễn - nhưng việc xin phép đó chỉ dừng ở khâu tổ chức. Sau đó, chương trình bị ghi âm, ghi hình, chỉnh sửa và đăng tải lên nền tảng số để khai thác thương mại lâu dài - một bước đi vượt ra ngoài phạm vi những gì đã được cho phép ban đầu. Ranh giới giữa "đã xin phép tổ chức" và "đã có quyền khai thác số" chính là nơi nhiều tranh chấp bắt nguồn.

Theo ông Nguyễn Văn Cương - Giám đốc Trung tâm bảo vệ bản quyền Việt Nam, thuộc Cục Bản quyền tác giả, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch - đã đưa ra một câu hỏi tưởng như đơn giản, nhưng lại là chìa khóa cho phần lớn những tranh ch....

04/09/2026

SÁU TỶ ĐỒNG VÀ NĂM CĂN PHÒNG TRÀ

Câu chuyện, theo tài liệu điều tra được Bộ Công an công bố giữa tháng 5/2026, bắt đầu rất bình thường: ông Nguyễn Hải Bình, với tư cách người đại diện pháp luật của BH Media, ký hợp đồng với nhiều phòng trà và đơn vị tổ chức đêm nhạc. Đó là bước đi hợp pháp và phổ biến trong ngành - các công ty truyền thông vẫn thường xuyên hợp tác với các đơn vị tổ chức sự kiện để ghi hình, sản xuất nội dung.

Vấn đề nằm ở bước tiếp theo. Sau khi ghi âm, ghi hình các tác phẩm âm nhạc được trình diễn trong những đêm nhạc đó, BH Media chỉnh sửa, sao chép rồi đăng tải lên các kênh YouTube - mà theo cáo buộc của cơ quan điều tra, không có sự cho phép của tác giả hay chủ sở hữu tác phẩm.

Với trường hợp Công ty TNHH Mây Sài Gòn, hai đồng giám đốc Võ Hoàng Việt và Nguyễn Trung Trường Huy đã xin phép đầy đủ để tổ chức chương trình biểu diễn - nhưng việc xin phép đó dừng lại ở khâu tổ chức, không mở rộng ra việc ghi hình và khai thác thương mại lâu dài trên nền tảng số.

Con số sáu tỷ đồng mà cơ quan điều tra xác định bước đầu là khoản BH Media và những người liên quan đã hưởng lợi từ toàn bộ hoạt động này. Công ty sau đó chi trả lại cho các đối tác theo tỷ lệ đã thỏa thuận trước, mỗi đối tác nhận về con số lên tới hàng tỷ đồng. Đây là vụ án chính trong năm vụ án mà C03 khởi tố đồng loạt ngày 15 và 16/5, với tổng cộng bảy bị can - bao gồm cả ca sĩ Quang Lập (tên thật Diệp Văn Lập), chủ Trung tâm Giọng ca để đời, và những cá nhân đứng đầu các đơn vị Lululola Entertainment và nhóm 1900 Group.

Nhưng cơ chế kỹ thuật đứng sau những cáo buộc này rộng hơn nhiều so với một vài phòng trà. BH Media từng là một trong số ít đơn vị tại Việt Nam được YouTube cấp tư cách Multi-Channel Network - cho phép công ty đăng ký dấu vân tay âm thanh vào hệ thống Content ID, thuật toán tự động quét và gán cảnh báo bản quyền lên bất kỳ video nào có âm thanh trùng khớp, hoàn toàn không cần một phán quyết pháp lý nào.

Trong đơn kiện nộp tại tòa án liên bang Mỹ ngày 16/4 - trước cả khi vụ án hình sự trong nước được khởi tố hai tuần - hãng đĩa Lang Van, Inc. có trụ sở tại California mô tả một thủ đoạn kỹ thuật cụ thể và tinh vi hơn: gỡ bỏ mã ISRC, tức mã định danh bản ghi âm quốc tế dùng để các nền tảng phân bổ doanh thu, của 5.252 bản ghi mang mã đăng ký cho Lang Van, rồi thay bằng mã riêng của BH Media. Đơn kiện còn cáo buộc công ty lập một nhãn nhạc vỏ bọc mang tên "SOXO" để gán mã ISRC giả cho các bản sao, đồng thời lợi dụng cơ chế MCN để né hệ thống Content ID của chính YouTube.

Với một kênh YouTube cá nhân bị dính vào hệ thống claim tự động này, quy trình kháng cáo có thể kéo dài nhiều tuần và phải thực hiện thủ công cho từng video, trong khi video vẫn bị chiếm giữ doanh thu hoặc tạm khóa suốt thời gian chờ đợi. Ba lần bị cảnh báo vi phạm đồng nghĩa kênh bị xóa vĩnh viễn - mất trắng những gì đã xây dựng trong nhiều năm. Đó là một bất cân xứng có tính cấu trúc của chính nền tảng số, không riêng gì một doanh nghiệp nào, nhưng một MCN có quy mô lớn nắm trong tay lợi thế đàm phán gần như tuyệt đối trước một cá nhân sáng tạo đơn lẻ.

Và ở lớp cuối cùng của chuỗi thủ đoạn, thời gian tự nó trở thành vũ khí. Vụ tranh chấp giữa nhạc sĩ Giáng Son và BH Media khởi nguồn từ năm 2021, kéo dài gần năm năm trước khi có phán quyết sơ thẩm. Vụ kiện giữa Lang Van và VNG Corporation - chủ sở hữu nền tảng Zing MP3, một tranh chấp khác không liên quan trực tiếp đến BH Media nhưng cùng dòng chảy pháp lý - bắt đầu từ năm 2014, từng bị bác vì lý do thẩm quyền tài phán, rồi được Tòa Phúc thẩm Liên bang Khu vực 9 khôi phục vào năm 2022. Khi thời gian tố tụng kéo dài hơn cả một thập niên, doanh thu vẫn tiếp tục chảy về phía bên đang khai thác, còn phía nguyên đơn phải gánh chi phí theo đuổi vụ kiện.

Cơ quan điều tra gọi đó là một con số bước đầu: sáu tỷ đồng. Nhưng phía sau con số ấy là một chuỗi thao tác - từ một buổi ghi hình đêm nhạc đến một video được đăng lên YouTube - mà nếu tách riêng từng bước, mỗi bước đều tr...

04/09/2026

CHỮ KÝ DƯỚI BẦU TRỜI KHÔNG BIÊN GIỚI VÀ BẪY HỢP TÁC CỦA BH MEDIA

Hợp đồng mang số hiệu …/2026/HĐHT/BHMedia-NTH, ký ngày 22 tháng 4 năm 2026 tại Hà Nội. Bên A là một nữ nghệ sĩ tự do, sở hữu một kênh YouTube vừa đủ để một công ty truyền thông để mắt tới. Bên B là Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ Truyền thông Bihaco - thường được biết đến với cái tên viết tắt quen thuộc trong giới âm nhạc số BH Media. Người đại diện ký tên, ông Nguyễn Hải Bình, khi đó vẫn còn là Tổng Giám đốc đương nhiệm, đồng thời giữ một ghế Phó Chủ tịch trong hiệp hội bảo vệ chính loại quyền mà hợp đồng này đang định đoạt.

Chưa đầy một tháng sau ngày ký, ông Bình bị Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03, Bộ Công an) khởi tố về tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan. Nhưng vào thời điểm đặt bút, không ai trong hai bên biết điều đó. Điều họ biết - hoặc lẽ ra phải biết - là những gì đã được viết ra trong bảy trang giấy và hai phụ lục đi kèm.

Ngay từ điều khoản định nghĩa, hợp đồng đã cho thấy một logic soạn thảo đặc trưng: mở rộng phạm vi đến mức tối đa có thể hình dung. Không chỉ "vũ trụ", cụm từ "Sản phẩm" trong hợp đồng cũng được định nghĩa rộng đến mức bao trùm mọi thứ nghệ sĩ có thể tạo ra - tác phẩm, tác phẩm phái sinh, bản ghi âm, bản ghi hình, "hoặc bất kỳ sản phẩm nào khác có được trên cơ sở hợp pháp". Và điều khoản tiếp theo khép chặt vòng tròn đó lại: mọi sản phẩm hình thành "trước, trong và sau khi ký" hợp đồng đều tự động thuộc phạm vi hợp tác, không cần thêm một chữ ký nào khác.

Nói cách khác, vào thời điểm nghệ sĩ đặt bút, không chỉ những gì cô đã có mà cả những gì cô sẽ sáng tạo trong nhiều năm tới - miễn còn trong thời hạn hợp đồng - đều lập tức rơi vào phạm vi quản lý của BH Media, mà không cần một cuộc trao đổi nào thêm để xác nhận từng sản phẩm cụ thể.

Điều khoản mang tính quyết định nhất nằm ở giữa hợp đồng, gần như lọt thỏm giữa những định nghĩa và những danh sách nền tảng: BH Media trở thành "đơn vị duy nhất có toàn quyền thay mặt và đại diện" cho nghệ sĩ để quản lý, xác nhận và đăng ký quyền sở hữu quyền tác giả và quyền liên quan; áp dụng biện pháp công nghệ phát hiện, kiểm soát và ngăn chặn xâm phạm bản quyền; báo cáo, yêu cầu gỡ bỏ nội dung; khiếu nại, khởi kiện; và thu tiền bản quyền - kể cả với những vi phạm xảy ra trước thời điểm hai bên hợp tác.

(SHTT)- Một hợp đồng hợp tác ký giữa BH Media và một nghệ sĩ tự do vào cuối tháng Tư năm nay với điều khoản kỳ lạ về phạm vi khai thác trong vũ trụ - không chỉ mọi quốc gia, vùng lãnh thổ trên Trái đất, mà là mọi hành tinh và toàn ...