06/08/2026
Dlaczego w terenie zabudowanym nie przekraczam 50 km/h — nawet gdy droga jest pusta
Znasz to uczucie. Prosta ulica, środek dnia, sucha nawierzchnia, doskonała widoczność. Ani jednego pieszego na chodniku. Licznik sam wchodzi na 65, 70 km/h. Przecież nic się nie dzieje.
I właśnie w takich warunkach — nie w deszczu, nie w nocy, nie na oblodzonej drodze — dochodzi do zdarzeń, które kończą się aktem oskarżenia.
50 km/h to nie jest sugestia
Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy — Prawo o ruchu drogowym, dopuszczalna prędkość w obszarze zabudowanym wynosi 50 km/h. Od 1 czerwca 2021 r. obowiązuje przez całą dobę — dawny nocny limit 60 km/h w godzinach 23:00–5:00 został zniesiony. Do tego dochodzi art. 19 ust. 1, który nakazuje jechać z prędkością bezpieczną, czyli taką, która pozwala panować nad pojazdem w konkretnych warunkach. Te dwie normy trzeba spełnić jednocześnie.
Najważniejsze: to, że ktoś wtargnął pod koła, nie zawsze Cię chroni
To jest sedno sprawy i punkt, którego większość kierowców nie ma świadomości.
Wyobraźmy sobie: dziecko nagle wybiega spomiędzy zaparkowanych aut. Klasyczne, podręcznikowe wtargnięcie. Intuicja podpowiada: „to nie moja wina, nie miałem szans".
Tymczasem po wypadku powoływany jest biegły z zakresu rekonstrukcji wypadków drogowych. Biegły analizuje również to co by się stało, gdyby kierowca jechał 50 km/h?
Jeżeli z wyliczeń wyjdzie, że przy prędkości dozwolonej pojazd zatrzymałby się przed torem ruchu pieszego — albo że skutki uderzenia byłyby istotnie lżejsze — kierowcy można przypisać skutek. A to oznacza odpowiedzialność za przestępstwo z art. 177 § 1 lub § 2 Kodeksu karnego, a nie za zwykłe wykroczenie.
Realna sprawa: wyrok Sądu Najwyższego z 16 maja 2023 r., sygn. akt V KK 52/23
Stan faktyczny jest niemal modelowy.
Kierowca poruszał się po odcinku, na którym znak B-33 nakazywał prędkość do 30 km/h. Przekroczył ją o 18 km/h. Na jezdnię — w miejscu niedozwolonym i w stanie nietrzeźwości — wbiegł pieszy. Doznał ciężkich, nieodwracalnych obrażeń.
Sąd rejonowy uznał, że skoro to pieszy stworzył zagrożenie, kierowcy można przypisać jedynie wykroczenie z art. 92a k.w. — i wymierzył 700 zł grzywny. Sąd okręgowy ten wyrok utrzymał.
Sąd Najwyższy, po kasacji Prokuratora Generalnego, uchylił orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, określając stanowisko sądu odwoławczego jako rażąco błędne.
Dlaczego? Bo z opinii biegłego wynikało, że przy prędkości 30 km/h droga hamowania wynosiłaby ok. 16,2 m, podczas gdy pieszy stał się dostrzegalny z ponad 20 m. Innymi słowy: gdyby kierowca nie przekroczył prędkości, do wypadku by nie doszło.
Sąd Najwyższy wskazał, że kierowca byłby wolny od odpowiedzialności tylko wtedy, gdyby przekroczenie prędkości nie miało związku ani z powstaniem skutku, ani z istotnym zmniejszeniem jego konsekwencji. Sądy niższych instancji skupiły się wyłącznie na tym, kto stworzył zagrożenie, a całkowicie pominęły fakt, że przestrzeganie limitu przez kierowcę sprawiłoby, iż ryzyko wywołane przez pieszego w ogóle by się nie zmaterializowało.
W tej sprawie chodziło o limit 30 km/h. Mechanizm prawny jest jednak dokładnie ten sam przy 50 km/h w terenie zabudowanym.
Do tego jeszcze jedno: przekroczenie prędkości to naruszenie umyślne
W wyroku z 27 lutego 2017 r. (sygn. akt III KK 367/16) Sąd Najwyższy stwierdził, że naruszenie zasad bezpieczeństwa polegające na jeździe z nadmierną prędkością niemal zawsze ma charakter umyślny. Argument jest prosty: to kierowca decyduje, z jaką prędkością jedzie. Wyjątkiem są w zasadzie tylko awarie pojazdu.
Umyślne naruszenie zasad bezpieczeństwa to zaś zupełnie inna pozycja wyjściowa przy wymiarze kary niż naruszenie nieumyślne.
Fizyki nie da się przekonać argumentami
Dwa samochody, różnica 10 km/h — jeden jedzie 50, drugi 60. Zaczynają hamować w tym samym momencie. Gdy pierwszy stoi już nieruchomo, drugi wciąż porusza się z prędkością ok. 41 km/h.
Badania nad ciężkością wypadków są równie bezlitosne: przy uderzeniu z prędkością 30 km/h wypadek przeżywa 9 na 10 pieszych, przy 50 km/h — mniej więcej połowa, a powyżej 60 km/h — 9 na 10 pieszych ginie.
„Pusta droga" to złudzenie
Art. 4 Prawa o ruchu drogowym formułuje zasadę ograniczonego zaufania. W terenie zabudowanym oznacza ona konkretną rzecz: musimy liczyć się z tym, że zza autobusu wyjdzie ktoś, kto nas nie widzi, a dziecko zachowa się nieprzewidywalnie. Dzieci nie oceniają prędkości nadjeżdżającego pojazdu tak jak dorośli.
Te 50 km/h to nie szykana wobec kierowców. To margines, który daje realną szansę zatrzymać się na czas — i który w postępowaniu karnym potrafi zadecydować o tym, czy jesteśmy świadkiem, czy oskarżonym.
---
Kancelaria prowadzi sprawy karne, w tym postępowania dotyczące wypadków i kolizji w ruchu drogowym — zarówno po stronie osób obwinionych i oskarżonych, jak i pokrzywdzonych oraz ich rodzin. Reprezentujemy Klientów już na etapie postępowania przygotowawczego, analizujemy opinie biegłych z zakresu rekonstrukcji wypadków i formułujemy wnioski dowodowe.
Jeżeli potrzebujesz pomocy lub konsultacji w takiej sprawie — zapraszamy do kontaktu.
