12/08/2026
🔔 Jak udowodnić „związek z polskością” w sprawach o pobyt stały?
W postępowaniach o pobyt stały ze względu na polskie pochodzenie, weryfikacja przesłanki „związku z polskością” budzi najwięcej wątpliwości i kontrowersji w urzędach wojewódzkich. Organy administracji często stosują wysoce subiektywne kryteria oceny. Jak wynika z analizy orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, praktyka ta napotyka jednak na wyraźne granice prawne.
Oto 5 kluczowych wniosków merytorycznych:
🔹Brak wiedzy encyklopedycznej to nie brak polskości: NSA jednoznacznie wskazuje, że organ nie może wymagać akademickiej wiedzy historycznej. Pytania (np. o szczegóły Konfederacji Barskiej) bywają tak szczegółowe, że nie odpowiedziałby na nie przeciętny rodowity P***k.
🔹Centrum życiowe to nie przynależność narodowa: sam fakt wieloletniego przebywania w Polsce, założenia tu rodziny, prowadzenia firmy czy płacenia podatków nie świadczy automatycznie o spełnieniu przesłanki „związku z polskością”.
🔹Wielowyznaniowość a znajomość tradycji: brak wiedzy o specyficznie polskich, katolickich zwyczajach (np. tradycji łamania się opłatkiem) nie może z góry przekreślać wniosku. Sąd zauważa, że zwyczaj ten mógł nie być kultywowany w domu rodzinnym wnioskodawcy na Wschodzie ze względu na inną przynależność wyznaniową, co samo w sobie nie przeczy związkowi z Polską.
🔹 Rozszerzenie pojęcia po nowelizacji z 2017 r.: po wykreśleniu z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o repatriacji wymogu pielęgnowania „polskiej mowy i zwyczajów”, pojęcie to ma szersze znaczenie i pozwala na dowodzenie więzi w innych formach.
🔹 Wyuczony patriotyzm i bierna postawa: nauka języka podjęta wyłącznie w celu relokacji oraz bierność w kultywowaniu tradycji uzasadniają odmowę. Sądy nie akceptują już także tłumaczenia bierności „sytuacją polityczną w dawnym ZSRR”.
(Linia orzecznicza NSA: II OSK 520/21 oraz II OSK 2198/22)
💡 Okiem Praktyka:
Niestety dość często na przesłuchaniu jako pełnomocnik widziałam, jak cudzoziemcy – zamiast faktycznie opowiadać, jak wyglądały u nich w rodzinie święta i co w ich mniemaniu było w nich polskie – opowiadali wyuczone, nawet nie do końca je rozumiejąc, treści przeczytane w internecie. Uważam, że warto być szczerym na takim przesłuchaniu. Niektórzy klienci naprawdę opowiadali takie autentyczne historie rodzinne, że aż łezka w oku się kręciła.
🇬🇧 Brief Summary in English: Under Polish immigration law, obtaining a permanent residence permit based on Polish origin requires proving a genuine "connection with Polishness". Supreme Administrative Court (NSA) rulings clarify that authorities cannot demand encyclopedic historical knowledge or reject applicants based solely on non-Catholic family traditions.
www.legalmove.pl