Kancelaria Prawna TM Tomasz Michałowski Radca Prawny

29/05/2026

Naliczenie składek ZUS w wyniku zakwestionowania przedmiotu łączącej strony umowy o dzieło.

Zgodnie z przepisem art. 627 kodeksu cywilnego „Przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia”. Dzieło stanowiące przedmiot świadczenia przyjmującego zamówienie, może mieć zarówno charakter materialny jak i niematerialny Istotne jest aby w umowie jej przedmiot został tak opisany i sprecyzowany żeby pozwolił na zindywidualizowanie dzieła. Skutkiem zbyt ogólnego opisania przedmiotu umowy(dzieła) w tejże umowie może być np. zakwalifikowanie takiej umowy jako umowy o świadczeniu usług w rozumieniu art. 750 kodeksu cywilnego. W konsekwencji wykonawca umowy(przyjmujący zamówienie) zostanie uznany za podlegającego obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu( por. wyrok Sądu Najwyższego Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18.02.2026 r., w sprawie o sygn. akt II USKP 14/26, publ. Legalis nr 3935467).

   Zgodnie z przepisem art. 627 kodeksu cywilnego „Przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia”. Dzieło stanowiące przedmiot świadczenia przyjmującego zamówienie, może mieć zarówno charakte...

23/03/2026

Prawo do odszkodowania dla pasażerów opóźnionego powyżej 3 godzin lotu pomimo powołania się przez przewoźnika lotniczego na wystąpienie „nadzwyczajnych okoliczności”
Sąd Unii Europejskiej wyrokiem z dnia 04.03.2026 r. w sprawie „ European Air Charter, T-656/24" orzekł, że pasażerom przysługuje odszkodowanie w związku z opóźnieniem lotu powyżej 3 godzin, pomimo wystąpienia „nadzwyczajnej okoliczności” na które powołał się przewoźnik lotniczy. Dotyczy to sytuacji, w której przewoźnik lotniczy, mając na uwadze interes pasażerów innych lotów, spowoduje opóźnienie tego spornego lotu. Sąd wskazał, że w zakresie prawa do odszkodowania przewidzianego w przepisie art. 7 rozporządzenia(WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 11.02.2004 r., ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91 (Dz. Urz. UE L z 2004 r. Nr 46, s. 1), pasażerów opóźnionych lotów można traktować tak jak pasażerów odwołanych lotów. Przewoźnik lotniczy może zwolnić się z obowiązku wypłaty odszkodowania o ile wykaże, że odwołanie lub duże opóźnienie przy przylocie jest spowodowane zaistnieniem „nadzwyczajnych okoliczności”, których nie można było uniknąć, nawet gdyby podjęto wszelkie racjonalne środki. Warunkiem istotnym skutecznego powołania się na „nadzwyczajne okoliczności” jest wykazanie bezpośredniego związku przyczynowego między wystąpieniem tych okoliczności, które miały wpływ na poprzedni lot, a opóźnieniem lub odwołaniem kolejnego lotu. W przedmiotowej sprawie sąd orzekł, że art. 5 ust. 3 rozporządzenia 261/2004 należy interpretować w ten sposób, iż niezależna decyzja obsługującego loty przewoźnika lotniczego o oczekiwaniu na pasażerów lotu, którzy nie przeszli jeszcze kontroli bezpieczeństwa ze względu na zakłócenie w zakresie tej kontroli, może przerwać bezpośredni związek przyczynowy między nadzwyczajną okolicznością, jaką stanowi to zakłócenie, a co najmniej trzygodzinnym opóźnieniem przylotu w ramach późniejszego lotu zaplanowanego tego samego dnia tym samym samolotem, jeśli owa decyzja stanowi decydującą przyczynę opóźnienia.

23/01/2026

Zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy

Zgodnie z przepisem art. 1011§ 1 Kodeksu pracy „w zakresie określonym w odrębnej umowie, pracownik nie może prowadzić działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy ani też świadczyć pracy w ramach stosunku pracy lub na innej podstawie na rzecz podmiotu prowadzącego taką działalność”. Zakaz ten ma również odpowiednie zastosowanie do przypadku gdy w oparciu o przepis art. 1012 § 1 Kodeksu pracy pracownik i pracodawca zawierają umowę o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy. W umowie tej określa się także okres obowiązywania zakazu konkurencji oraz wysokość odszkodowania należnego pracownikowi od pracodawcy. Świadczenie pracodawcy(odszkodowanie) wynikające z umowy o zakazie konkurencji obejmuje w zryczałtowanej kwocie domniemane utracone korzyści w postaci nieosiągniętych dochodów (zob. postanowienie SN z 29.6.2022 r., I PSK 255/21, publ. Legalis nr 2879824). Świadczenie pracodawcy wobec pracownika ma charakter świadczenia zbliżonego do wynagrodzenia za pracę, nosząc w sobie elementy zarówno gwarancyjne, jak i rekompensacyjne, ale nie jest uzależnione od powstania jakiejkolwiek szkody w ujęciu prawa cywilnego (zob. wyrok SN z 24.10.2006 r., II PK 126/06, publ. Legalis nr 88055).
Były pracownik zachowuje prawo do odszkodowania za powstrzymywanie się od działalności konkurencyjnej tylko wówczas, gdy tego zakazu rzeczywiście przestrzega. Naruszenie przez byłego pracownika wynikającego z umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy obowiązku niepodejmowania działalności konkurencyjnej upoważnia pracodawcę do powstrzymania się od spełnienia świadczenia zgodnie z dyspozycją przepisu art.488 Kodeksu cywilnego i zaprzestania wypłaty dalszych rat odszkodowania (zob. postanowienie SN z 20.8.2024 r., III PSK 52/22, publ. Legalis nr 3112440).

26/11/2025

USTANOWIENIE PRZEZ SĄD MIĘDZY MAŁŻONKAMI ROZDZIELNOŚCI MAJĄTKOWEJ Z DATĄ WSTECZNĄ
W każdym przypadku sąd orzekając o ustanowieniu rozdzielności majątkowej między małżonkami obowiązany jest z urzędu oznaczyć dzień jej ustanowienia (zob. postanowienie SN z 8.10.2014 r., w sprawie o sygn. akt II CZ 55/14).Zgodnie z przepisem art. 52 § 2 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego Rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia. W wyjątkowych wypadkach sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa, w szczególności, jeżeli małżonkowie żyli w rozłączeniu”. Data z którą ma być przez sąd ustanowiona rozdzielność majątkowa podlega swobodnemu uznaniu sądu(zob. postanowienie SN z 18.12.2020 r., w sprawie o sygn. akt III CSK 105/20). Niedopuszczalne jest jedynie oznaczenie chwili ustanowienia rozdzielności majątkowej z dniem późniejszym od daty uprawomocnienia się wyroku (zob. postanowienie SN z 23.12.2022 r. w sprawie o sygn. akt, I CSK 3491/22).Wyjątkowym wypadkiem uzasadniającym możliwość ustanowienia rozdzielności majątkowej z dniem wcześniejszym niż wytoczenie powództwa jest okoliczność, że małżonkowie żyli w rozłączeniu, co jednak nie oznacza, iż w każdym przypadku życia w rozłączeniu sąd ma obowiązek ustanowienia rozdzielności majątkowej z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa, lecz jedynie możliwość ustanowienia tej rozdzielności w takiej sytuacji. Należy zaznaczyć, że przy zniesieniu wspólności majątkowej z mocą wsteczną niezbędne jest uwzględnienie interesów rodziny, ale również osób trzecich, tzn. wierzycieli każdego z małżonków, nie można bowiem zawsze i automatycznie dawać pierwszeństwo ochronie interesów rodziny przed ochroną interesów wierzycieli ‎(zob. postanowienie SN z 21.3.2022 r., w sprawie o sygn. akt I CSK 1259/22, postanowienie SN z 22.12.2020 r., w sprawie o sygn. akt III CSK 64/20).

12/11/2025

Zgodnie z dyspozycja przepisu art. 176 § 1 Kodeksu cywilnego Jeżeli podczas biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania, obecny posiadacz może doliczyć do czasu, przez który sam posiada, czas posiadania swego poprzednika. Jeżeli jednak poprzedni posiadacz uzyskał posiadanie nieruchomości w złej wierze, czas jego posiadania może być doliczony tylko wtedy, gdy łącznie z czasem posiadania obecnego posiadacza wynosi przynajmniej lat trzydzieści. Przepis ten pozwala nowemu posiadaczowi nieruchomości przy obliczaniu terminu zasiedzenia doliczyć czas posiadania bezpośredniego poprzednika jak i też wcześniejszych posiadaczy jeżeli uprawienie do doliczenia okresu posiadania im przysługiwało (por. post. SN z dnia 29.04.1987 r., w sprawie o sygn. akt III CRN 96/87, publ. OSNCP 1988, Nr 11, poz. 157).Przeniesienie posiadania nieruchomości może nastąpić w każdej z form przewidzianych w przepisach art. 348-351 Kodeksu cywilnego. W praktyce najczęściej doliczenie posiadania poprzednika dotyczy sytuacji gdy obecny posiadacz jest spadkobiercą poprzedniego posiadacza(art. 176 § 2 Kodeksu cywilnego).

24/09/2025

Rozliczenie konkubinatu po jego ustaniu.
Wprawdzie kwestie rozliczenia konkubinatu dotyczą w istocie spraw rodzinnych to jednak leżą poza gestią prawa rodzinnego i opiekuńczego i mogą być dokonywane przy zastosowaniu przepisów kodeksu cywilnego, a w szczególności przepisów dotyczących bezpodstawnego wzbogacenia. Jest to pogląd dominujący w orzecznictwie jak i w judykaturze (zob. np. uchwały SN: z 30 stycznia 1970 r., III CZP 62/69; z 27 czerwca 1996 r., III CZP 70/96, OSNC 1996, nr 11, poz. 145; wyroki SN: z 26 czerwca 1974 r., III CRN 132/74; z 21 listopada 1997 r., I CKU 155/97; z 16 maja 2000 r., V CKN 32/00; z 7 maja 2009 r., IV CSK 27/09). Należy podkreślić, że czynienie przez konkubentów nakładów na tworzoną wspólnie niesformalizowaną rodzinę nie może się ograniczać jedynie do nakładów finansowych związanych z uzyskiwaniem zarobków pozwalających funkcjonować rodzinie. Jakkolwiek uznać je należy za istotne, to także przez czynienie nakładów należy rozumieć również takie czynności jak pomoc w prowadzeniu domu, w wychowaniu dzieci, pomoc w działalności gospodarczej itp. Można zatem przyjąć, że świadczenie niemajątkowe jednego z konkubentów, polegające na dbaniu o dom i zajmowaniu się np. wspólnymi dziećmi konkubentów, które służyło bieżącej realizacji wspólnego życia, wynika z natury konkubinatu i czyni zadość zasadom współżycia społecznego, stanowi w całości świadczenie nienależne podlegające rozliczeniu po zakończeniu tego nieformalnego w myśl polskiego prawa związku.

20/08/2025

Nadmierne dzielenie się przez rodziców wizerunkiem dziecka w internecie(„sharenting”).

Częste publikowanie zdjęć dziecka w internecie to działanie, które może przynieść negatywne konsekwencje dla niego w przyszłości, zarówno w obszarze bezpieczeństwa, jak i jego rozwoju emocjonalnego Tego typu publikacje mogą też być wykorzystywane przez osoby trzecie do działań o charakterze przestępczym. Sharenting to nie tyle jakiekolwiek udostępnianie wizerunku swojego dziecka, ale nadmierne jego eksponowanie, bez wiedzy i jego zgody, nie rzadko w celach zarobkowych. Działanie to można uznać za instrumentalizację dziecka i w konsekwencji zagrożenie jego dobra.
Zgodnie z przepisem art. 81 ustawy z 04.02.1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tj. Dz. U. z 2025 r. poz.24), rozpowszechnianie wizerunku osoby wymaga jej zgody. W przypadku publikowania wizerunku dzieci w odniesieniu do osób trzecich, zgodę w ich imieniu wyrażają rodzice. Zatem w przypadku naruszenia tego przepisu przez rodziców, dzieci mogą wystąpić na drogę prawną w celu usunięcia zdjęć i nawet uzyskania stosownego odszkodowania dopiero po osiągnięciu pełnoletności. Należy zaznaczyć ,że zgodnie z przepisem art.12 Konwencji o prawach dziecka z 20.11.1989 r.(Dz. U .z 1991 r., Nr 120,poz.526, które ma także odzwierciedlenie w prawie krajowym: 1. Państwa-Strony zapewniają dziecku, które jest zdolne do kształtowania swych własnych poglądów, prawo do swobodnego wyrażania własnych poglądów we wszystkich sprawach dotyczących dziecka, przyjmując je z należytą wagą, stosownie do wieku oraz dojrzałości dziecka.
2. W tym celu dziecko będzie miało w szczególności zapewnioną możliwość wypowiadania się w każdym postępowaniu sądowym i administracyjnym, dotyczącym dziecka, bezpośrednio lub za pośrednictwem przedstawiciela bądź odpowiedniego organu, zgodnie z zasadami proceduralnymi prawa wewnętrznego.
Wprawdzie rodzice sprawują pieczę nad wykonywaniem praw dziecka, ale nie są uprawnieni do dowolnego decydowania o jego wizerunku, a ich działania muszą zawsze służyć najlepiej pojętemu interesowi dziecka i respektować jego podmiotowość.

01/08/2025

Wymóg uzyskania zgody współmałżonka na podział nieruchomości do korzystania(quoad usum)będącej składnikiem majątku wspólnego.

Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 36 § 2 KRO każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Ponadto przedmiotami majątkowymi służącymi małżonkowi do wykonywania zawodu lub prowadzenia działalności zarobkowej małżonek ten zarządza samodzielnie (art. 36 § 3 KRO).W myśl z kolei przepisu art. 37 § 1 KRO wymienione w tym przepisie enumeratywnie czynności, wymagają do ich dokonania zgody drugiego małżonka. Dotyczy to m.in. czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia nieruchomości lub użytkowania wieczystego, jak również prowadzącej do oddania nieruchomości do używania lub pobierania z niej pożytków. W wyroku z dnia 27.03.2025 r. w sprawie o sygn. akt II CSKP 329/23(publ. Legalis nr 3201215) Sąd Najwyższy Izba Cywilna wyraził pogląd, że umowa zakładająca podział nieruchomości quoad usum niewątpliwie mieści się w katalogu czynności prawnych zawartym w przepisie art. 37 § 1 KRO, które wymagają zgody drugiego małżonka , co oznacza, że zgoda współmałżonka jest niezbędna aby doszło do skutecznego (ważnego) zawarcia umowy quoad usum, i to nawet wówczas, gdyby udział we współużytkowaniu wieczystym nieruchomości został uznany za służący drugiemu współmałżonkowi do prowadzenia działalności gospodarczej.

18/07/2025

Związanie sądu zakresem wniosku o ubezwłasnowolnienie

W oparciu o dyspozycje przepisu art.13 § 1 kodeksu cywilnego :Osoba, która ukończyła lat trzynaście, może być ubezwłasnowolniona całkowicie, jeżeli wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, nie jest w stanie kierować swym postępowaniem. Natomiast na podstawie dyspozycji przepisu art.16 § 1 kodeksu cywilnego: Osoba pełnoletnia może być ubezwłasnowolniona częściowo z powodu choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, jeżeli stan tej osoby nie uzasadnia ubezwłasnowolnienia całkowitego, lecz potrzebna jest pomoc do prowadzenia jej spraw. W toku postępowania sądowego o ubezwłasnowolnienie ochronie podlegają szczególnie doniosłe prawa osoby, której postępowanie to dotyczy, takie jak: życie, zdrowie i godność. Ubezwłasnowolnienie ma zapewnić zainteresowanemu możliwość funkcjonowania w rodzinie i społeczeństwie przy zapewnieniu koniecznej pomocy ze strony opiekuna. Jednocześnie jednak konieczne jest zagwarantowanie ochrony interesów innych osób, z którymi osoba spełniająca przesłanki ubezwłasnowolnienia może dokonywać różnorodne czynności prawne. W sądowym postępowaniu procesowym jak i nieprocesowym zasadą jest zakaz wyrokowania co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, bądź zasądzania ponad żądanie. Sąd Najwyższy w uchwale Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 13 marca 2025 r. w sprawie o sygn. akt III CZP 41/24 rozstrzygnął kwestię związania sądu zakresem wniosku o ubezwłasnowolnienie. Zgodnie z tezą tej uchwały Sąd, rozpoznając wniosek o ubezwłasnowolnienie, nie jest związany zakresem tego wniosku co do rodzaju ubezwłasnowolnienia. W uzasadnieniu przedmiotowej uchwały Sąd Najwyższy stwierdził , że wskazanie rodzaju ubezwłasnowolnienia nie należy do treści wniosku i nie jest elementem żądania. Zatem sąd rozpoznający sprawę o ubezwłasnowolnienie odnosi się do żądania ubezwłasnowolnienia, a nie do żądania określonego rodzaju ubezwłasnowolnienia.

28/06/2025

Niestabilność obrotów silnika samochodu jako wada istotna stanowiąca podstawę odstąpienia od umowy sprzedaży.

Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 560 § 1 kodeksu cywilnego Jeżeli rzecz sprzedana ma wadę, kupujący może złożyć oświadczenie o obniżeniu ceny albo odstąpieniu od umowy, chyba że sprzedawca niezwłocznie i bez nadmiernych niedogodności dla kupującego wymieni rzecz wadliwą na wolną od wad albo wadę usunie. Ograniczenie to nie ma zastosowania, jeżeli rzecz była już wymieniona lub naprawiana przez sprzedawcę albo sprzedawca nie uczynił zadość obowiązkowi wymiany rzeczy na wolną od wad lub usunięcia wad. Z kolei wedle § 4 ww. przepisu Kupujący nie może odstąpić od umowy, jeżeli wada jest nieistotna.
Należy przyjąć, że ocena istotności konkretnej wady rzeczy(w tym przypadku samochodu) jest uzależniona od wykładni pojęcia wady nieistotnej w rozumieniu art. 560 § 4 k.c. i zastosowania tego przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Prawidłowa jest wykładnia nieograniczająca pojęcia wady istotnej do wady uniemożliwiającej korzystanie z rzeczy zgodnie z jej przeznaczeniem. Wadą istotną jest także wada, mimo której rzecz(w tym wypadku samochód) może być używana, lecz przy istotnym dyskomforcie. Stąd też np. niestabilność pracy silnika (nierównomierność jego obrotów), wykazywane na tzw. biegu jałowym, również należy uznać za istotą usterkę samochodu osobowego (wadę istotną) dającą podstawę do odstąpienia od umowy sprzedaży(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 09.04.2025 r. w sprawie o sygn. akt II CSKP 2395/22(publ. Legalis numer 3222018).

Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 560 § 1 kodeksu cywilnego Jeżeli rzecz sprzedana ma wadę, kupujący może złożyć oświadczenie o obniżeniu ceny albo odstąpieniu od umowy, chyba że sprzedawca niezwłocznie i bez nadmiernych niedogodności dla kupującego wymieni rzecz wadliwą na wolną ...