24/08/2021
⁉️ KIEDY STRONA MOŻE UBIEGAĆ SIĘ O PRZYZNANIE PEŁNOMOCNIKA Z URZĘDU?
📍 Prawo do sądu nie byłoby w pełni urzeczywistnione, gdyby brak było możliwości skorzystania z pomocy profesjonalnych pełnomocników wyznaczanych przez sądy z urzędu w sytuacji, gdy strona potrzebuje takiego wsparcia, a nie jest w stanie pokryć kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. Kto może liczyć na uzyskanie pełnomocnika z urzędu?
📍 W procesie cywilnym strony mogą występować przed sądami powszechnymi samodzielnie, co oznacza, że same, bez pomocy pełnomocników, mogą inicjować procesy sądowe, a także wnosić pisma procesowe. Jedynie w wyjątkowych przypadkach zachodzi konieczność korzystania z pomocy zawodowych pełnomocników. Niekiedy jednak wsparcie profesjonalnego pełnomocnika może okazać się konieczne.
📍 Co gdy jednak sytuacja finansowa strony jest ciężka i nie stać jej na pełnomocnika z wyboru? Wówczas rozwiązaniem może być złożenie wniosku do sądu o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. We wniosku takim należy wskazać, że nie jest się w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Kluczowe jest przy tym wypełnienie oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania. Oświadczenie takie sporządza się według ustalonego wzoru. Należy jednak pamiętać, że jeżeli strona postępowania jest zdolna do pracy, a nie wykorzystuje lub ogranicza swoje możliwości zarobkowe, lub też fikcyjnie pozbywa się majątku, to nie spełnia warunków do przyznania jej pełnomocnika na koszt Skarbu Państwa. Na pomoc taką mogą bowiem liczyć osoby, które ze względu na trudną sytuację materialną naprawdę nie mogą pokryć wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania, czyli minimum koniecznego dla zapewnienia godnej egzystencji.
📍 Co istotne, o ustanowienie pełnomocnika z urzędu może wnieść nie tylko strona zwolniona z ponoszenia kosztów sądowych, ale również strona, która z tego dobrodziejstwa nie korzysta.
📍 Trudna sytuacja finansowa strony nie jest jednak jedyną przesłanką analizowaną przed sąd, który rozpoznaje wniosek o ustanowienie pełnomocnika. Zgodnie bowiem z art. 117 § 5 k.p.c. sąd uwzględni wniosek, jeżeli udział adwokata lub radcy prawnego w sprawie uzna za potrzebny. Kluczowe dla rozstrzygnięcia wniosku jest więc ustalenie czy strona faktycznie potrzebuje pomocy pełnomocnika. Sytuacja taka dotyczy np. spraw szczególnie skomplikowanych pod względem prawnym lub faktycznym, a także sytuacji, w których osoba ubiegająca się o przyznanie pełnomocnika nie wykazuje znajomości reguł postępowania lub jest osobą nieporadną.
📍 Po uwzględnieniu wniosku o przyznanie pełnomocnika sąd wydaje postanowienie, w którym stwierdza, że strona uzyska pomoc od pełnomocnika: adwokata bądź radcy prawnego. Następnie sąd kieruje korespondencję do właściwego organu samorządu zawodowego, który wyznacza stronie konkretnego pełnomocnika. Zgodnie z art. 117(3) § 3 k.p.c. jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata lub radcę prawnego, właściwa okręgowa rada adwokacka lub rada okręgowej izby radców prawnych, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem lub radcą prawnym, wyznaczy adwokata lub radcę prawnego wskazanego przez stronę.
