28/08/2026
Przepis art. 172 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego zawiera przesłanki nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie. Posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od 20 lat jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (art. 172 § 1 KC), natomiast po upływie 30 lat posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze (art. 172 § 2 KC). Przepis art. 336 Kodeksu cywilnego odróżnia posiadacza samoistnego (władającego jak właściciel) od posiadacza zależnego, władającego rzeczą jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo związane z władztwem nad cudzą rzeczą. Typowym przykładem posiadania zależnego, które nie może prowadzić do zasiedzenia nieruchomości jest jej władanie na podstawie umowy dzierżawy.
W prawie polskim nie obowiązuje zasada, że nikt nie może samowolnie zmienić rodzaju lub tytułu posiadania, zatem posiadacz zależny może przekształcić swoje posiadanie w samoistne i odwrotnie. Warunkiem jest jednak jego uzewnętrznienie: posiadacz musi uczynić to jednoznacznie, tzn. zamanifestować zmianę w sposób widoczny dla otoczenia, w tym przede wszystkim wobec właściciela (por. postanowienie SN Izba Cywilna z 1 czerwca 2017 r., w sprawie o sygn. akt I CSK 587/16, publ. Legalis nr 1637266). Sama intencja zmiany i świadomość posiadania samoistnego są niewystarczające. Istotą tego wymogu jest to że właściciel, który wydał nieruchomość pod tytułem niezagrażającym utratą prawa, musi wiedzieć, że z oznaczoną chwilą — na skutek jawnych zachowań posiadacza — jego prawo staje się zagrożone. Należy zaznaczyć że przy przekształceniu posiadania zależnego w samoistne, posiadacz nie może powołać się na domniemanie wynikające z dyspozycji przepisu art. 339 Kodeksu cywilnego — obciąża go dowód takiej zmiany i dalszego wykonywania posiadania pod tytułem właściciela, przy czym konieczne jest udowodnienie konkretnych okoliczności faktycznych i umiejscowienie ich w czasie (por. postanowienie SN Izba Cywilna z 18 maja 2016 r., w sprawie o sygn. akt V CSK 590/15, publ. Legalis nr 1488775) i postanowienie SN Izba Cywilna z 25 czerwca 2026 r., w sprawie o sygn. akt I CSK 652/26, publ. Legalis nr 3990303). Przekształcenie nie może ograniczać się do subiektywnego nastawienia posiadacza, lecz musi znaleźć odzwierciedlenie w konkretnych i dających się osadzić w czasie aktach władztwa.
Przepis art. 172 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego zawiera przesłanki nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie. Posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od 20 lat jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiad...