13/02/2025
TSUE o sankcji kredytu darmowego- wygrana konsumentów?
Dziś, 13 lutego 2025 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie Lexitor, dotyczącej pytania polskiego sądu na temat sankcji kredytu darmowego. TSUE, choć nie w całości, orzekł na korzyść polskich konsumentów.
Jednak na wstępie należy zarysować kontekst całej sprawy. Lexitor spółka zajmująca się windykacją wierzytelności, wykupiła na prawach cesji prawa konsumenta do umowy kredytu zawartego z bankiem. W tej umowie kredytu konsumenckiego było wskazane, że bank będzie mógł pobierać opłaty i prowizje na podstawie postanowień umowy i zawartej w niej „Taryfie opłat i prowizji”. Zmiana opłat i prowizji mogła nastąpić w wyniku spełnienia jednego z wielu warunków m.in.: zmiany pensji minimalnej, zmiany cen usług i operacji, z których bank korzysta, zmiany cen energii itd.
Ponadto w niniejszej sprawie w ramach wykonania umowy bank naliczył odsetki nie tylko od kwoty kredytu faktycznie wypłaconej konsumentowi, lecz również od kwot pożyczonych tytułem kosztów związanych z kredytem. Jak ustalił polski sąd, gdyby odsetki zostały obliczone wyłącznie od wypłaconej kwoty kredytu, RRSO byłoby niższe od tego wskazanego w umowie o kredyt.
Spółka po wykupieniu praw do umowy konsumenta, zaskarżyła wskazaną umowę kredytu do sądu i zażądała zastosowania wobec banku sankcji darmowego kredytu (SDK), czyli zwrotu wszelkich kosztów i odsetek poniesionych przez konsumenta z związku z umową kredytu. Spółka podnosiła, że bank naruszył obowiązki informacyjne poprzez złe wyliczenie RRSO kredytu oraz wyłącznie wskazanie, jakie przesłanki mogą prowadzić do podwyższenia opłat. Polski sąd w rezultacie skierował pytania prejudycjalne do TSUE.
TSUE w tej sprawie odpowiedział na 3 pytania zadane przez polski sąd. Pierwsze pytanie dotyczyło kwestii, czy samo błędne wyliczenie RRSO przez bank w umowie kredytu, stanowi naruszenie obowiązku informacyjnego, a poprzez to stanowi przesłankę do zastosowania SDK. TSUE odpowiedział, że samo błędne wyliczenie RRSO nie stanowi naruszenia obowiązku informacyjnego. RRSO wskazane w umowie może być tak wyliczone, że zawiera koszty i opłaty, które mogą być później uznane za nieuczciwe.
Natomiast w odpowiedzi na drugie pytanie i trzecie, TSUE orzekł już po myśli konsumentów. TSUE podkreślił, gdy umowa o kredyt wymienia pewną liczbę okoliczności uzasadniających zwiększenie opłat związanych z wykonaniem umowy, przy czym właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny konsument nie jest w stanie zweryfikować wystąpienia tych warunków ani ich wpływu na te opłaty, to te postanowienia stanowią naruszenie obowiązku informacyjnego. Ponadto TSUE ocenił, że w tej sprawie warunki zmiany opłat były trudne do zweryfikowania dla konsumenta.
W trzecim pytaniu TSUE odpowiedział na pytanie dotyczące czy prawo polskie przewidujące, że w każdym wypadku naruszenia obowiązku informacyjnego, należy stosować SDK, jest zgodne z zasadą proporcjonalności. TSUE wprost wskazał, że taka sankcja jest zasadna, o ile naruszenie w takim przypadku może podważyć możliwość oceny przez konsumenta zakresu jego zobowiązania.
Podsumowując w większości TSUE orzekł po myśli polskich konsumentów. Uznanie, że w każdym przypadku, gdy naruszone zostały obowiązki informacyjne SDK jest należna, to mocny cios dla banków. W rezultacie tego wyroku TSUE, można się spodziewać kolejnej fali pozwów przeciw bankom, jak w przypadku frankowiczów.
