06/05/2026
📌O co chodzi w tym postanowieniu?
5 maja 2026 r. Europejski Trybunał Praw Człowieka zastosował środek tymczasowy z art. 39 Regulaminu Trybunału w sprawie sędziów Trybunału Konstytucyjnego, którym uniemożliwiono wykonywanie obowiązków. To jeden z najsilniejszych instrumentów, jakimi dysponuje ETPC – stosowany wyłącznie, gdy istnieje bezpośrednie ryzyko nieodwracalnej szkody.
Głównym adresatem postanowienia jest Prezes TK, który powinien dopuścić skarżących sędziów do wykonywania obowiązków w TK.
📖 Podstawy prawne postanowienia
👉Art. 39 Regulaminu ETPC (środek tymczasowy)
Przepis pozwala Trybunałowi „wskazać stronom wszelkie środki tymczasowe, które uzna za niezbędne w interesie stron lub prawidłowego toku postępowania." To nie jest „sugestia" - państwo związane Konwencją jest zobowiązane do wykonania wskazania. Niewykonanie środka tymczasowego samo w sobie stanowi naruszenie art. 34 Konwencji (prawo do skargi indywidualnej).
👉Art. 6 ust. 1 EKPC (prawo do sądu ustanowionego ustawą)
Sprawa dotyczy pośrednio tego przepisu – jeśli TK nie funkcjonuje prawidłowo, obywatele tracą dostęp do skutecznej kontroli konstytucyjności. ETPC wypowiedział się już w tej kwestii w sprawie Xero Flor (zob. niżej).
👉Art. 46 EKPC (wykonywanie orzeczeń)
Notyfikacja Komitetu Ministrów (Rule 39 § 3) uruchamia procedurę nadzoru nad wykonaniem środka – Polska staje się formalnie monitorowana przez organ polityczny RE.
⚖️ Orzeczenia powołane w postanowieniu i ich znaczenie
👉1. Xero Flor w Polsce sp. z o.o. p. Polsce (skarga nr 4907/18, wyrok z 7 maja 2021 r.)
ETPC stwierdził naruszenie art. 6 ust. 1 EKPC (prawo do sądu ustanowionego ustawą) przez Polskę z powodu zasiadania w składzie TK sędziego wybranego przez Sejm VIII kadencji z naruszeniem procedury. Trybunał po raz pierwszy wprost uznał, że nieprawidłowy skład TK – sądu konstytucyjnego – narusza gwarancje rzetelnego procesu.
Znaczenie dla sprawy Dziurda: Jeśli władze utrudniają legalnie powołanym sędziom zasiadanie w składach, a w zamian działają osoby powołane wadliwie, powtarza się dokładnie schemat z Xero Flor. ETPC sygnalizuje, że ocenia sytuację przez ten właśnie pryzmat.
👉 2. Grzęda p. Polsce ([WI], skarga nr 43572/18, wyrok z 15 marca 2022 r., § 324)
Wielka Izba stwierdziła naruszenie art. 6 ust. 1 EKPC w związku z bezprawnym skróceniem kadencji sędziego - członka KRS. Trybunał podkreślił wagę zasady pomocniczości i obowiązek zapewnienia przez Polskę warunków do prawidłowego funkcjonowania organów sądowych, by skarżący mogli korzystać z krajowych środków odwoławczych przed zwróceniem się do Strasburga.
Znaczenie dla sprawy Dziurda: Cytowanie tego orzeczenia to wyraźny sygnał, że ETPC ocenia sprawę przez pryzmat prawa dostępu do sądu (art. 6) i prawa do skutecznego środka odwoławczego (art. 13). Blokowanie pracy legalnych sędziów TK narusza właśnie ten krajowy mechanizm ochrony.
🔮 Co postanowienie prognozuje dla rozpoznania skargi?
👉Wysokie prawdopodobieństwo stwierdzenia naruszenia Konwencji. ETPC stosuje środki tymczasowe tylko wtedy, gdy prima facie ocenia, że skarga jest uzasadniona (tzw. arguable claim). Powołanie Xero Flor i Grzędy oznacza, że Trybunał widzi bezpośrednią linię ciągłości z już stwierdzonymi naruszeniami.
👉Tryb pilny (Rule 41) skraca czas oczekiwania. Sprawy priorytetowe rozpoznawane są w ciągu kilku–kilkunastu miesięcy, a nie lat. Polska może spodziewać się szybkiego wyroku.
Potencjalny wyrok pilotażowy. Skumulowanie spraw dotyczących TK, KRS i sądów powszechnych (C-521/21 TSUE, seria Grzęda/Xero Flor) czyni prawdopodobnym wydanie wyroku pilotażowego (art. 46 ust. 4 EKPC), który zobligowałby Polskę do reform systemowych pod nadzorem Komitetu Ministrów.
👉Ryzyko naruszenia art. 34 EKPC. Jeśli Polska nie wykona środka tymczasowego, ETPC może dodatkowo stwierdzić naruszenie prawa do skargi indywidualnej – co zdarzało się np. w sprawach przeciwko Rosji i jest traktowane jako naruszenie szczególnie poważne.
