Adwokat dr Maciej Przysucha

05/08/2024

F- jak Formalizm,

Jedno słowo, które pokazuje, jak zmieniająca się rzeczywistość wpływa na pracę sądów jednocześnie oddaje największe bolączki sądowych sporów - czas, brak klarowności, niepewność co do ostatecznego rozstrzygnięcia.

Przyczyn takiej sytuacji jest wiele - omówię w mojej ocenie te najważniejsze, a na koniec własne na nią remedium.

W czasach kiedy wprowadzano kodeksy założenie co do pracy Sądów było proste -jedna ustawa ma gwarantować, że przepis znają wszyscy uczestnicy sporu sadowego (Sąd i podsądni) i rozumieją tak samo. W rezultacie nawet nie warto się sądzić, bo przecież "jasno jest napisane". Gdyby jednak doszło do wytoczenia sprawy to sąd nie może dowolnie jej rozstrzygnąć tylko tak jak wymaga przepis.

Z grubsza 200 lat później Formalistyczne stosowanie prawa, pomyślane jako gwarancja procesowa strony stała się powodem jej największych utrapień.

Dlaczego?

Czas- spraw w sądach przybywa lawinowo, nie idzie to w parze ze zmianami organizacyjnymi (na marginesie największym procentowo petentem sądów jest sam Skarb Państwa, któremu się nie śpieszy z rozstrzygnięciem). Praktyka dostarcza wielu przykładów gdzie formalna gwarancja strony do rozpatrzenia jej sprawy poprawnie prawidłowo realna pozostaje tylko na kartach prawniczych komentarzy. Przykład pierwszych z brzegu - sytuacja gdy Sąd wydaje postanowienie wiedząc, że jest wadliwe ale wie tez że zanim wróci po rozpoznaniu zażalenia to minie co najmniej rok. Formalnie wszystko jest OK ale wyrok w takiej sprawie szybko nie zapadnie.

Brak klarowności - opisane na wstępie założenie o jasności przepisu nie wzięło pod uwagę, iż w drugiej dekadzie XXI w. Sąd ma tyle możliwości zastosowania prawa, że na odpowiedź Klienta co zrobi Sąd odpowiedź brzmi - Sąd może wszystko.
Przykład - sprawa toczy się kilka lat - w apelacji Sąd dopatruje się braku w opłacie 60 gr albo uznaje, że wniesiono ją po terminie. Znowu zażalenie, znowu mija kolejny rok.

Niepewność rozstrzygnięcia- w sprawach precedensowych- trudnych formalnie, gdzie Sąd nie nie może czerpać z ustalonej praktyki (przykłady pozwów zbiorowych, czy spraw związanych z rozumieniem międzynarodowej sprzedaży) kilkuletni proces to standard . W niektórych sprawach Sąd Najwyższy kilkukrotnie uchyla zapadłe wyroki . Rekordzista był na wokandzie 9 lat i 9 miesięcy (dla chętnych polecam sprawę rozstrzygnięta 20 stycznia 2015 sygnatura V CSK 254/14. Pozew złożono w 2005 r. rozstrzygniecie ostateczne 20 stycznia 2015 r.

Co robić w takiej sytuacji?

Zza biurka adwokata, który kieruje się interesem klienta zmianie uległo podejście do prowadzonych spraw. równie istotne co wytoczenie powództwa i wygranie sprawy jest uniknięcie procesu.
O ile nie można wykluczyć długotrwałej batalii sądowej o tyle można zminimalizować jej ryzyko. Jak to zrobić ?
Wpisując się w oczekiwania formalizmu:

- prawidłowo w treści i w formie (notarialnie gdy jest to wymagane przepisami) sporządzić umowę - czy to spółki, czy usług sprzedaży czy jakąkolwiek inną,

- całość dokumentacji spółki, przedsiębiorstwa czy danej sprawy (np. inwestycji) trzymać w jednym miejscu pod pieczą jednej osoby, - w razie potrzeby strona ma zazwyczaj 7 maksymalnie 14 dni na przedstawienie dowodów, a w sprawach gdzie bywa po kilkadziesiąt załączników można się pogubić,

- przygotować strategię nie tylko procesu, ale i przeanalizować okoliczności, które wpłynęły na jego powstanie.

Zauważyłem u Klientów nawyki czy też tolerowanie sytuacji, które generowały spory, a których usunięcie ograniczyło ilość interwencji w sądzie do minimum. Przykłady: spory wspólników, co do treści uchwał ograniczyło sporządzanie ich u notariusza, spory co do wykonania umowy wykluczyło negocjowanie jej przez osoby które nie znały całości sprawy (np. pracownik na realizacji budowy), spory z ZUS-em wykluczyło (chociaż spory te trudno definitywnie wyeliminować) analiza bieżącego orzecznictwa i nie zawieranie umów które organ na pewno zakwestionuje ( hasło: umowa o pracę w 1 os. sp. z o.o.), w przypadku negocjacji warto również sporządzić finalny dokument w formie notarialnej tak aby później ktoś nie wyjął dokumentu o rewelacyjnej dla niego treści z przysłowiowej "szafy".

Każda sprawa jest inna - ale zapada w powtarzalnych schematach. Na każdym etapie warto zastanowić się nad sensowną ugoda -czy to w trakcie sporu sądowego czy przed jego powstaniem.

29/07/2024

Czas na kontynuacje Alfabetu adwokata- mojego alfabetu.
Z czym kojarzy się litera E ? Egzekucja.

Inaczej przymusowe wykonanie zasądzonego wyroku. W teorii wszystko jest proste - pozew- proces- wyrok- klauzula wykonalności i następnie Egzekucja. Nie ma miejsca na błąd . Tylko w teorii. W praktyce wierzyciele zajmują mienie osób trzecich albo egzekwują przedawnione tytuły wykonawcze (zasadniczo wyroki). Również w praktyce orzeczniczej zdefiniowanie w czytelny sposób terminu i środków prawnej ochrony, które można użyć jest opatrzona ulubionym prawniczym zwrotem "co do zasady".

Obrona przed działaniami wierzyciela działającego przez Komornika to zasadniczo: skarga na czynność komornika (7 dni od daty doręczenia Postanowienia Komornika dot. danej czynności) oraz powództwa - dla "ułatwienia" nazwane ekscydencyjnym i opozycyjnym (miesiąc od daty dowiedzenia się o dokonanym zajęciu w przypadku powództwa ekscydencyjnego, lub czas trwania jako wyznacznik granicy czasowej dla powództwa opozycyjnego ).

Jeśli nie chce się samemu prowadzi takich spraw to warto mieć świadomość dwóch, uniwersalnych dla sporów sądowych kwestii: "woli" walki oraz koniecnzości dochowania terminu.

Sądy orzekają formalnie co oznacza pierwszeństwo wymogu zachowania terminu przed, nawet najbardziej słusznym żądaniem wyrażonym w pozwie.

15/01/2024

D jak Decyzja.

Kolejna hasło alfabetu jest podstawą dalszej przygody z wymiarem sprawiedliwości. Nie na wszystko mamy wpływ. Zdarzają się sytuacje gdzie sprawa karna będzie nieunikniona, i będziemy zmuszeni brać udział w procesie. Niemniej większość problemów prawnych spotyka nas jednak w ramach jakiejś kalkulacji ryzyka.

Niezależnie od źródła problemu na każdy można się przygotować i stawić czoła przeciwnością. Można tez pełnić rolę sądowego statysty - wszystko zależy od Naszej Decyzji. To od niej zależy czy z przygody z prawem wyjdziemy wzmocnieni czy poobijani. Decyzja rozstrzyga czy podejmujemy walkę czy odpuszczamy. Czy przygotujemy dokumenty rzetelnie czy "jakoś to będzie".

W spokoju podejmuje się Decyzje robiąc prawny porządek. Na takie działanie może nie być przestrzeni, bo rutyna dnia codziennego jest napięta i ciężko zając się sprawami, które nie są pozałatwiane :od zawsze". Warto jednak spojrzeć na sprawę z pewnego dystansu. Wtedy okaże się, że balast w czasie pokoju, okaże się szalupą w trakcie sztormu.

30/11/2023

C jak Czas. Jak śpiewała Budka Suflera - jeśli "Gdzieś istnieje jeden wielki Bóg" to na imię ma on czas. W postępowaniu sądowym Czas płynie inaczej. Strona ma krótki termin 7 dni na zażalenia, 14 dni apelacja, 30 dni skarga kasacyjna, a Sąd ? Sąd całą wieczność. Ile trwa sprawa sądowa w Polsce? Najszybciej załatwiane są sprawy w małych sądach, w wydziałach gospodarczych - możemy uzyskać nakaz zapłaty w ciągu miesiąca od wpłynięcia pozwu- najdłużej trwają sprawy o podział majątku - rekordzista trwa 25 lat i nie zakończył się do dzisiaj.

Istnieje tu kilka prawideł:

- im mniejszy Sąd tym sprawa rozpoznawana szybciej,
-Sądy niższej instancji łatwiej zdyscyplinować obawa wniesienia skargi na przewłokę niż sądy wyższych instancji, które mniej przejmują się możliwością złożenia skargi na przewłokę,

Jeśli sprawa jest trudna, potrafi być wielokrotnie rozpoznawana przez Sądy tej samej instancji i cały proces może trwać ponad dekadę.

Wszystko zależy od kosztów jakie strony chcą ponieść, ich cierpliwości i wiary w zwycięstwo. W trakcie prac nad doktoratem zbadania ustaliłem, że średni czas rozpoznana sprawy gospodarczej w Polsce wynosi ok. 3 lat, z udziałem Sądu Najwyższego ok. 6.
W latach 2005-2015 SN uchylił ok. 1/3 spraw związanych z międzynarodowym obrotem gospodarczym

Wbrew stereotypowi adwokata, który chcę za wszelką cenę się sądzić jest dokładnie na odwrót. W interesie Klienta - o ile to tylko możliwe Sądu należy uniknąć negocjując i dążąc do ugody.

21/11/2023

B jak Bezprawie.

Każdy adwokat ma swój alfabet. Dla mnie, pod drugą literą alfabetu, spośród wielu prawniczych pojęć, źródłem wszystkich podsądnych jest właśnie bezprawie. Przyjmuje ono różne formy, intuicyjnie kojarząc się z prawem karnym i szeryfem, który niczym Gary Cooper w westernie " W samo południe" wymierza sprawiedliwe strzały na lewo i prawo. Rzeczywistość prawna wygląda zasadniczo odmiennie.

W mojej praktyce zajmuje się bezprawiem legislacyjnym. Jest to sytuacja, gdy Klient ponosi szkodę wywołaną uchwalonym prawem. Jak to jest możliwe ? Mówiąc najogólniej ustawy i rozporządzenia muszą być zgodne z Konstytucją i umowami międzynarodowymi. W razie gdy zaistnieje niezgodność i poniesiemy wskutek tego szkodę mamy do czynienia właśnie z bezprawiem legislacyjnym.

Może ono wynikać z działania ale i również zaniechania organu.
Jest to obraz daleki od idealistycznych filmów, a adwokat musi podjąć się roli szeryfa walcząc z własnym państwem o odszkodowanie. Przykłady takiego zjawiska to np. odmowa wydania opinii w procedurze konkursowej dla dyrektora szkoły co wykluczyło go z udziału w konkursie i złamało karierę zawodową, nie wydanie decyzji w terminie ustawowym przez ZUS, skutkiem czego Klient nie otrzymał emerytury zagranicznej, odmowa wypłaty odsetek od zaległego świadczenia wypłacanego przez skarb państwa, wypłata wynagrodzenia w waloryzacji mniejszej niż wynika to z ustawowy, wprowadzenie rozporządzeniem/praktyką organu sytuacji gdy nasze prawa uznają uszczerbku względem tych gwarantowanych Konstytucją. Katalog spraw nie jest zamknięty.

Życie przynosi wiele przykładów gdzie Państwo Polskie narusza prawa obywateli które samo im przyznało.

13/11/2023

Alfabet adwokata wypadałoby rozpocząć od pierwszego hasła na A związane z prawem, czyli samego pojęcia "Adwokat" : )

Spytam mało zachęcająco - po co korzystać z usług kogoś kto zarabia słowem pisanym/mówionym w czasach gdy w Internecie znaleźć można praktycznie wszystko ?

Nie chcę przekonywać stałych Klientów. Post kieruje do tych którzy zastanawiają się czy takie usługi mają sens. Zapewne nigdy nie spotkała ich wątpliwa przyjemność "załatwienia" spornej sprawy w sądzie/urzędzie.

Swoje zajęcie porównuje często do pracy lekarza o różnych specjalnościach , a zatem:

- bez emocji "operuje" tam gdzie najbardziej boli czyli negocjuje w sprawach zdrowia/pieniędzy/rodziny, co pozwala zachować zdrowie (zwłaszcza psychiczne) Klientom. Mimo całego dobrodziejstwa AI i google trudno wzajemne żądania trudno przelać stronom na papier czy powiedzieć spokojnie w rozmowie,

- pozwalam uniknąć sądu, który jak szpital coraz mniej kojarzy się z procesem "zdrowienia", a często wyzwala kolejne, niepotrzebne procesy. Zatem jak "internista" sugeruje profilaktykę prawną tak, aby z niewinnej rozmowy zwieńczonej podpisaniem małego pisemka, nie powstał problem, którego rozwiązanie zajmie lata (trochę jak z paleniem papierosów :),

- akuszeruje powstanie bezpiecznych dla obu stron biznesów co wiąże się z opracowaniem/opiniowanie treści umów gdzie niuansów nie brakuje, po 10 lat praktyki mogę zacytować jednego z Klientów : "Umowy zawierasz w czasie pokoju na czas wojny- nigdy na odwrót :)".

- analizuje powstanie sporu krok po kroku, tak aby po takiej "sekcji" Klient wiedział "co nie wyszło" i uniknął w przyszłości takich problemów. Statystycznie dopiero za 3 razem udaje się założyć rentowny biznes :) Warto zatem porozmawiać również o błędach które popełnili inni a których analiza składa się na moje doświadczenie: )

Jak na pierwsze hasło w alfabecie wyszło całkiem sporo kwestii :)

07/11/2023

Żyjemy w kraju gdzie stosowanie Konstytucji napotyka na bariery które de facto to uniemożliwiają.
30 października 2023 r. ukazał się felieton prof. Michała Romanowskiego pt. "Toga wygra ze zbroją. Oto jak można pokonać ustawowe bezprawie P*S" (https://wyborcza.pl/7,75968,30352700,toga-wygra-ze-zbroja-oto-jak-mozna-pokonac-ustawowe-bezprawie.html)
W intencji autora bezprawie legislacyjne ostatnich dwóch rządów P*S można obalić poprzez bezpośrednie stosowanie zasad, które wynikają z Konstytucji i jako takie winny być stosowane bezpośrednio (art. 8 ust. 2 Ustawy zasadniczej).
Dotąd nierozwiązany problem wiąże się z tym, iż SN nie zmienił poglądu, iż stosowanie bezpośrednie Konstytucji przez sąd z pominięciem TK jest deliktem dyscyplinarnym (por. wyrok SN sygn. akt SNO 21/16 z dnia 16 czerwca 2016 r.,).
Mimo, iż już w trakcie rządów P*S SN karał sędziów za bezpośrednie stosowanie Konstytucji, to obecnie, krystalizuje się pogląd, iż pogodzenie kompetencji TK i Sądów w tym zakresie, oraz co kluczowe - skutki tegoż stosowania, które mogą spowodować uchylenie niezgodnych z Konstytucją przepisów w konkretnym przypadku (por Uchwała SN z 17 listopada 2022 r. sygn. akt III PZP 2/21).
Co ciekawe w obu składach SN zasiadała s. Katarzyna Gonera, co skłania do refleksji, iż SN dostrzega absurd dotychczasowej wykładni Konstytucji gdzie jej normy mogły być stosowany wprost jedynie przez TK.

15/09/2023

W III RP w państwie w środku europy zabrano emerytury policjantom, oficerom wywiadu i wszystkich innych służb robiąc z nich Ubeków. Władza wyszła z założenia , że nikt za emerytami się nie wstawi. Jedyna nadzieja w długim procesie. Warto obejrzeć treściwy reportaż by uświadomić sobie skalę zjawiska:

Bandyci wydawali na nich wyroki śmierci. Rządy innych państw, w uznaniu ich zasług, anulowały Polsce miliardy dolarów długu.

14/09/2023

Wczorajsze popołudnie owocowało w ciekawe wydarzenia. Jednym z nich było spotkanie organizowane m.in. przez Polsko- Szwajcarską Izbę Handlową której jestem członkiem. W trakcie rozmów w kameralnym gronie uczestnicy wymieniali doświadczenia związane z praktyką biznesową. Takie temat rozmów nieuniknienie wiąże się z prawem, co zachęciło mnie do udziału w wydarzeniu :)

14/09/2023

Wspieram lokalnych przedsiębiorców i zachęcam do tego samego moich Klientów. Będąc stałym zamawiającym u Pani Moniki na przełomie roku odebrałem takie oto cacko :) Kolor zielony nie przypadkowo :)

06/09/2023

Pani Monika wykonała dla mnie takie oto dziełko. Jest ono bardzo poręczne w sytuacji gdy negocjacje prowadzimy w "terenie". Zamówienie tego etui wiąże się z doświadczeniami właśnie z takimi doświadczeniami. Pozatym etui po prostu "cieszy oko".