05/06/2023
❗️ WAŻNY WYROK TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO DLA BYŁYCH CZŁONKÓW ZARZĄDU SP. Z O.O. W ZAKRESIE ART. 299 KSH ❗️
👉Zgodnie z art. 299 kodeksu spółek handlowych (dalej „ksh”) członek zarządu ponosi odpowiedzialność za zobowiązania spółki z o.o., o ile egzekucja przeciwko niej okaże się bezskuteczna. Członek zarządu, jak i były członek zarządu mogli uwolnić się od odpowiedzialności wyłącznie przy wykazaniu jednej z tzw. przesłanek egzoneracyjnych, m.in. że:
- we właściwym czasie został złożony wniosek o ogłoszenie upadłości spółki lub otwarte zostało postępowanie restrukturyzacyjne,
- niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie nastąpiło z winy członka zarządu
- pomimo niezłożenia wniosku o ogłoszenia upadłości bądź wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego wierzyciel nie poniósł szkody.
👉Dotychczas, byli członkowie spółki nie mogli podnosić zarzutów dotyczących istnienia zobowiązania, tj. nie mogli podważać zasadności wydanego orzeczenia wobec spółki, zaś sąd nie miał możliwości badania czy faktycznie takie zobowiązanie istnieje. Co za tym idzie, w wielu przypadkach byli członkowie zarządu odpowiadali osobistym majątkiem za zobowiązania spółki, które mogły nie istnieć.
👉Taka sytuacja prowadziła do naruszenia i pozbawienia byłego członka obrony swoich praw, prawa do sądu, a także do naruszenia chronionego konstytucyjnie interesu majątkowego.
👉W dniu 12 kwietnia 2023 r. Trybunał Konstytucyjny wydał ciekawy wyrok, w którym orzekł, że art. 365 § 1 kodeksu postępowania cywilnego oraz art. 299 § 1 i 2 ksh są niezgodne z art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
👉Art. 365 § 1 kodeksu postępowania cywilnego został uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie w jakim „przewiduje związanie sądu orzeczeniem, na podstawie którego wszczęto przeciwko spółce z ograniczoną odpowiedzialnością bezskuteczną egzekucję, w procesie wytoczonym na podstawie art. 299 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1467, ze zm.) przeciwko pozwanemu, który utracił status członka zarządu spółki przed datą wszczęcia postępowania, w którym orzeczenie przeciwko spółce zapadło”.
👉Art. 299 § 1 i 2 kodeksu spółek handlowych został uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie w jakim „nie przewiduje możliwości, aby pozwany były członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością uwolnił się od odpowiedzialności poprzez wykazanie, że wierzytelność, stwierdzona orzeczeniem, na podstawie którego wszczęto przeciwko spółce bezskuteczną egzekucję, nie istnieje, w sytuacji, w której orzeczenie zapadło w postępowaniu wszczętym po dacie utraty przez pozwanego statusu członka zarządu spółki”.
Przedmiotowy wyrok wydaje się być przełomowy w przypadku byłych członków zarządu, którzy będą mogli uwolnić się od odpowiedzialności z tytułu art. 299 ksh poprzez wykazanie, że dana wierzytelność nie istnieje lub nie przysługuje wierzycielowi. Podkreślić należy, że dotyczyć to będzie wyłącznie tych członków zarządu, których mandat wygasł przed wytoczeniem powództwa przeciwko spółce. Stanowisko to jest słuszne, mając na uwadze fakt, że członkowie zarządu, których mandat wygasł mogli nie mieć wiedzy o toczącym się postępowaniu wobec spółki, a co więcej nie mogli podważać zasadności wydanego orzeczenia.
