16/03/2021
Co to jest zachowek?
Jest to roszczenie pieniężne przysługujące członkom rodziny zmarłego. Którzy w myśl przepisów kodeksu cywilnego należą do grona spadkobierców, a którzy z jakichś przyczyn spadku nie otrzymali. Zachowek nie należy się jednak wszystkim spośród potencjalnych spadkobierców ustawowych, a jedynie niektórym.
Zachowek – komu przysługuje?
Przepisy kodeksu cywilnego mówią, że uprawnionymi do zachowku są: zstępni, małżonek oraz rodzice spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy.
Do osób uprawnionych do zachowku nie ma dziadków, siostrzeńców, bratanków i pasierbów. Zachowek dla rodzeństwa spadkodawcy również się nie należy. Nie oznacza to jednak, że rodzeństwo nie spotyka się w sądzie w sprawie o zachowek. Najczęściej to właśnie bracia i siostry uczestniczą w procesie jako powodowie i pozwani, ale wynika to z faktu, że wszyscy oni są dziećmi spadkodawcy.
Zwróć także uwagę na to, że uprawnionymi do zachowku są zstępni, małżonek i rodzice, o ile byliby oni powołani do spadku z ustawy. A więc w nie każdej konfiguracji. Ocena sytuacji w każdym przypadku będzie inna i czasami rodzice, czy wnuki będą uprawnione do zachowku, a w innym wypadku nie.
Jak wygląda sprawa o zachowek kiedy i komu przysługuje
Zachowek należy się zstępny (syn, wnuk, prawnuk), małżonek oraz rodzice spadkodawcy, jeśliby byli powołani do spadku w drodze ustawy.
Na na poczet zachowku zaliczane są darowizny, które spadkobierca udzielił ze swojego majątku za życia . Uwaga !!!! Darowizna przekazana na rzecz spadkobiercy zawsze zaliczana jest do masy spadkowej i uprawnionym spadkobiercą należy się zachowek . Darowizna przekazana na rzecz osoby trzeciej (nie spadkobiercy) po upływie 10 lat od daty darowizny nie wliczana jest do masy spadkowej ,a co za tym idzie nie można żądać od wartości darowizny zachowku .
I tutaj jeszcze jedna, ważna informacja: małżonek rozwiedziony nie ma prawa do zachowku. Traktuje się go tak, jakby go nie było.
Do kogo o zachowek?
Zazwyczaj z żądaniem o zachowek występujemy spadkobiercy testamentowego, albo do osoby na rzecz której w testamencie notarialnym poczyniono zapis windykacyjny. Jednak bywają też sytuacje, gdy spadkodawca nie pozostawił żadnego testamentu, a w sądzie i tak toczy się sprawa o zachowek.
Dzieje się tak, gdy za życia pozwany rozporządził swoim majątkiem w drodze darowizn. A niekoniecznie wszystkich najbliższych krewnych obdarował po równo.
Jednym pozwem o zachowek można pozwać kilka osób – spadkobierców. Zależnie od sytuacji np. doliczanych darowizn i zapisów windykacyjnych, każda z tych osób może być pozwana na inną kwotę. W pierwszej kolejności należy pozwać spadkobiercę lub osobę, na rzecz której został uczyniony zapis windykacyjny, a dopiero potem osobę, która otrzymała od spadkodawcy darowiznę doliczoną do spadku.
Sprawa o zachowek to sprawa o zapłatę . Do rozpoznania sprawy do kwoty 75.000 złotych będzie Sąd Rejonowy . Dla roszczeń powyżej 75.000 złotych właściwym do rozpoznania sprawy będzie Sąd Okręgowy .
Koszt opłaty sadowej wynosi 5% żądanej kwoty. Jeśli nie stać Cię na poniesienie takich kosztów, możesz ubiegać się o zwolnienie z kosztów sądowych.
Zachowek a przedawnienie
Zachowek przedawnia się w terminie pięcioletnim.
Od kiedy liczyć początek biegu terminu? Jeśli spadkodawca pozostawił po sobie testament, termin pięciu lat liczy się od dnia ogłoszenia testamentu. Otwarcie i ogłoszenie testamentu odbywa się według specjalnej procedury – w sądzie, bądź przed notariuszem.
Jeśli brak jest testamentu początek biegu terminu przedawnienia liczy się od dnia otwarcia spadku – czyli od śmierci spadkodawcy.
Pamiętaj, że każda czynność przed sądem zmierzająca do dochodzenia roszczenia (np. zawezwanie do próby ugodowej) przerywa bieg terminu przedawnienia. Biegu przedawnienia nie przerywa natomiast wezwanie do zapłaty.
Zachowek też podlega opodatkowaniu, ale jako osoba z pierwszej grupy podatkowej możesz uniknąć płacenia podatku. Dokonując zgłoszenia w Urzędzie Skarbowym w terminie sześciu miesięcy od dnia otrzymania środków tytułem zachowku.
