15/08/2021
Czym jest umorzenie absorpcyjne?
Autor: Robert Żurawski. Prawnik.
Poniższy wpis stanowi jedynie ogólne omówienie prezentowanego zagadnienia i nie zawiera
wyczerpującego omówienia tematu. Jest to zabieg celowy z uwagi na blogowy charakter wpisu.
Umorzenie absorpcyjne jest instytucją prawa karnego procesowego, uregulowaną w art. 11 KPK.
Zgodnie z powołanym przepisem:
§1. Postępowanie w sprawie o występek, zagrożony karą pozbawienia wolności do lat 5, można umorzyć, jeżeli orzeczenie wobec oskarżonego kary byłoby oczywiście niecelowe ze względu na rodzaj i wysokość kary prawomocnie orzeczonej za inne przestępstwo, a interes pokrzywdzonego temu się nie sprzeciwia.
§2.Jeżeli kara za inne przestępstwo nie została prawomocnie orzeczona, postępowanie można zawiesić. Zawieszone postępowanie należy umorzyć albo podjąć przed upływem 3 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia w sprawie o inne przestępstwo, o którym mowa w § 1.
§3.Postępowanie umorzone na podstawie §1można wznowić w wypadku uchylenia lub istotnej zmiany treści prawomocnego wyroku, z powodu którego zostało ono umorzone.
Pierwszą, wymagającą podkreślenia uwagą jest fakultatywność zastosowania instytucji umorzenia absorpcyjnego.
Przy zastosowaniu umorzenia absorpcyjnego niezwykle istotne jest uwzględnienie interesu pokrzywdzonego. Przesłanka interesu pokrzywdzonego musi być więc brana pod uwagę w każdym przypadku. W tejże ocenie, Sąd lub organ procesowy powinien stosowanie do okoliczności konkretnej sprawy zawsze brać pod uwagę m.in. możliwość naprawienia szkody wyrządzonej poszkodowanemu przez sprawcę, zasądzenie odszkodowania z urzędu, jak również możliwość zasądzenia powództwa cywilnego. Oczywiście nie jest to katalog zamknięty.
Należy także zwrócić uwagę, że omawiany przepis nie zawiera normy nakazującej, aby zgoda pokrzywdzonego w zastosowaniu przedmiotowego umorzenia była wymagana. Jest jednak obowiązkiem organów procesowych i Sądu z urzędu, by w każdym przypadku uwzględniać interes pokrzywdzonego. Interes pokrzywdzonego należy rozumieć szeroko.
Jak wskazuje prof. dr hab. A. Sakowicz, umorzenie absorpcyjne może być orzekane od fazy in personam w postępowaniu przygotowawczym, aż do czasu uprawomocnienia się orzeczenia (tak: A. Sakowicz (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz. C.H. Beck 2020). Warto zaznaczyć, że w fazie ad personam postanowienie w sprawie zastosowanie umorzenia absorpcyjnego wydaje Prokurator lub Policja, z tym że postanowienie wydane przez Policję wymaga zatwierdzenia przez Prokuratora.
Trzymiesięczny termin, o którym mowa w art. 11§2 jest terminem instrukcyjnym.
Wznowienie umorzonego absorpcyjnie postępowania karnego może nastąpić tylko na wniosek. Omawiany przepis nie wskazuje terminu na wznowienie postępowania.
Robert Żurawski. Prawnik.