02/03/2023
Zakaz kontaktów z dzieckiem, pozbawienie władzy rodzicielskiej
Sprawy z zakresu prawa rodzinnego są bardzo specyficzne, bowiem dotyczą najbardziej osobistych kwestii, a w szczególności mają związek z małoletnimi dziećmi, które każde z rodziców chce chronić. Kancelaria prowadzi wiele spraw w zakresie ustalenia kontaktów rodziców z dziećmi, zakazu kontaktów, ich zmiany, ograniczenia czy pozbawienia władzy rodzicielskiej.
Kwestia kontaktów, wydawać by się mogło nie jest skompilowana, bowiem każdy ma prawo oraz obowiązek kontaktowania się z dzieckiem, które na stałe zamieszkuje z drugim rodzicem. Głównym celem tego typu postępowań, jest to, aby dziecko miało kontakt zarówno z mamą, jak i tatą, ale nie zawsze kontakt ten jest zgodny z jego dobrem. Sąd rozpoznając sprawy tego rodzaju w pierwszej kolejności skupia się na potrzebach i dobru dziecka. Sąd bada relacje rodzica z dzieckiem, jego potrzeby, predyspozycje wychowawcze, kwalifikacje rodzicielskie, a także bierze pod uwagę rozsądne życzenia małoletnich. Nie jest sprawą prostą również dla Sądu, rozstrzyganie w kwestii orzeczenia zakazu kontaktów, osobistej styczności rodzica z dzieckiem czy pozbawienia rodzica władzy rodzicielskiej. Takie sprawy się zdarzają, i niejednokrotnie potrzebna jest pomoc profesjonalnego pełnomocnika.
Stosownie do art. 95 § 3 kro władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. Rodzice zobowiązani są do takiego wykonywania władzy rodzicielskiej, aby ich działania odpowiadały przede wszystkim interesom dziecka. Poprzez dobro dziecka należy rozumieć zapewnienie dziecku wszystkich tych wartości, które są konieczne do jego prawidłowego rozwoju fizycznego i duchowego.
Zgodnie z art. 111 § 1 kro, jeżeli władza rodzicielska nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody albo jeżeli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej lub w sposób rażący zaniedbują swe obowiązki względem dziecka, sąd opiekuńczy pozbawi rodziców władzy rodzicielskiej. Pozbawienie władzy rodzicielskiej może być orzeczone także w stosunku do jednego z rodziców. Ze względu na daleko idące skutki pozbawienia władzy rodzicielskiej przyjmuje się, że sąd może uciec się do tego środka dopiero wtedy, gdy stosowane dotychczas środki łagodniejsze nie odniosły skutku, bądź gdy ze względu na okoliczności danego przypadku jest oczywiste, że stosowanie tych łagodniejszych środków byłoby bezcelowe.
W pierwszej kolejności Kancelaria stawia za cel polubowne zakończenie sporu, porozumienie się rodziców dla dobra małoletnich dzieci. Oboje rodzie powinni mieć kontakt z dzieckiem, bowiem to wpływa na jego prawidłowy rozwój, ale są sytuacje gdzie ten kontakt stanowi zagrożenie dla dziecka, i tu trzeba wnioskować o stosowne zakazy.
W sprawach prowadzonych przez Kancelarię występowały przesłanki uzasadniające pozbawienie rodzica władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi. Okolicznościami, które za tym przemawiały, było m.in. nadużywanie alkoholu, znęcanie, czego świadkiem były dzieci, liczne interwencje policji. Nadto rodzic nie brał udziału w wychowaniu małoletnich. Powyższe okoliczności również miały znaczenie dla orzeczenie zakazu kontaktów z dziećmi.
Art. 1133 kro uzależnia możliwość orzeczenia zakazu utrzymywania kontaktów rodziców z dziećmi od istnienia podstaw do przyjęcia, że dalsze utrzymywanie tych kontaktów będzie poważnie zagrażać lub naruszać dobra dziecka. Zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2000r. sygn. akt I CKN 1115/00 zakazanie rodzicom osobistej styczności z dzieckiem może być orzeczone wyjątkowo, np. gdy utrzymywanie osobistych kontaktów z dzieckiem zagraża jego życiu, zdrowiu, bezpieczeństwu lub wpływa demoralizująco na dziecko. W literaturze dodatkowo wskazano, że zakaz ten dotyczy sytuacji zagrażających sferze duchowej lub fizycznej dziecka: nadmierne karcenie, wpajanie mu aspołecznych wzorców postępowania, demoralizowanie go w inny sposób lub zaszczepianie nienawiści do drugiego z rodziców. Przesłanką zakazania rodzicom osobistej styczności z dzieckiem jest zatem troska o dobro dziecka, które jest realnie zagrożone przez postępowanie rodziców bądź jednego z nich. Stanowisko ugruntowane w orzecznictwie doprecyzowuje ponadto, że przesłanka ta jest spełniona w szczególności, gdy osobista styczność rodzica z dzieckiem może zagrażać jego życiu, zdrowiu, prawidłowemu rozwojowi, bezpieczeństwu, prowadzić do jego demoralizacji, do kształtowania u niego postaw aspołecznych, a także postawy wrogości względem drugiego rodzica (uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2006 r., III CZP 98/2005).
Odnosząc powyższe rozważania, do realiów spraw prowadzonych przez Kancelarię, Sądy nie miały wątpliwości, że zachodzą przesłanki jednoznacznie przemawiające za koniecznością zakazania osobistych kontaktów z małoletnimi. Rodzic swoim postępowaniem nie dawał żadnych gwarancji, że kiedykolwiek będzie mógł w sposób odpowiedzialny przejąć choćby częściową opiekę nad dziećmi, zapewnić im w czasie kontaktów stabilne i bezpieczne środowisko wychowawcze. Powyższe okoliczności w ocenie Sądu w dostatecznej mierze przemawiały za słusznością zakazania osobistych kontaktów z małoletnimi.
Okoliczności sprawy nie były proste, sprawy była wielowątkowa, ale wszystko opierało się na zapewnieniu dzieciom bezpieczeństwa. Dobro dziecka zawsze stoi na pierwszym miejscu.
W przypadku jakichkolwiek pytań bądź wątpliwości, pozostajemy do Państwa dyspozycji.
