Kancelaria Radcy Prawnego Aleksander Krystkiewicz

20/05/2025

W tym roku czerwiec zapowiada się wyjątkowo gorący. Jeszcze bowiem nie zdąży dobrze opaść powyborczy kurz, a tu kolejne emocje dostarczy Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Już 11 czerwca 2025 roku TSUE po raz pierwszy zajmie się sprawą polskich kredytów złotówkowych, opartych na wskaźniku WIBOR‼️

Nie chcąc powielać trwających w przestrzeni medialnej spekulacji dotyczących szans na wydanie przez TSUE rozstrzygnięcia już na rozprawie zaplanowanej na 11 czerwca br. oraz jej przebiegu, warto skupić się na sednie sprawy.

Otóż w dniu 31 maja 2024 roku do TSUE wpłynęły cztery pytania prejudycjalne, skierowane przez Sąd Okręgowy w Częstochowie, dotyczące legalności oraz przejrzystości stosowania klauzul ze zmiennym oprocentowaniem opartych na wskaźniku referencyjnym WIBOR w umowach kredytów hipotecznych.

👉Dwa pierwsze pytania Sądu Okręgowego w Częstochowie dotyczą przede wszystkim tego, czy w ogóle jest możliwe i jaki jest zakres badania postanowień umownych odnoszących się do stawki WIBOR w świetle Dyrektywy 93/13.

👉W przypadku pozytywnych dla konsumentów odpowiedzi TSUE kolejne pytanie dotyczy tego, czy bank w dostateczny sposób informował o mechanizmie działania WIBOR-u oraz ryzyku związanego ze zmienną stopą procentową, a także potencjalnego naruszenia równowagi kontraktowej stron.

👉Ostatnie pytanie odnosi się do skutków eliminacji postanowień umownych odnoszących się do stawki WIBOR, a więc tego, co stanie się z taką umową kredytową, w której klauzule WIBOR-owe uznane zostaną za nieuczciwe.

Warto podkreślić i docenić, że częstochowski sąd - nauczony najwyraźniej doświadczeniem w sprawach frankowych, gdzie przełomowe i fundamentalne dla dalszej krajowej linii orzeczniczej poglądy TSUE były ledwie dozowane na przestrzeni lat – sformułował treść pytań prejudycjalnych z dużą roztropnością, kompleksowo wręcz podchodząc do problemu. Ewentualny korzystny dla konsumentów wyrok TSUE w tej sprawie stanowić będzie w istocie skondensowany dorobek orzeczniczy Trybunału i przełoży się na dużo sprawniejsze kształtowanie się linii orzeczniczej sądów krajowych w sprawach kredytów złotówkowych.

Możliwe scenariusze? Co najmniej kilka.

Na gruncie dotychczasowego orzecznictwa Trybunału można racjonalnie przypuszczać, że rozstrzygnięcie będzie dla konsumentów korzystne. Możliwość badania klauzul dotyczących WIBOR-u pod kątem abuzywności i uznanie ich za nieuczciwe oznaczać będzie, że muszą one zostać wyeliminowane z umów kredytowych. To z kolei rodzi dwie możliwości:

❗️umowa kredytowa musi zostać uznana za nieważną od samego początku

❗️usunięciu podlegać będzie tylko WIBOR, a oprocentowanie kredytu równe będzie samej marży banku

Marginalnie prezentowany scenariusz pośredni – zbliżony w skutkach do sankcji kredytu darmowego, a więc polegający na wyeliminowaniu oprocentowania z umowy kredytowej przy jednoczesnym jej zachowaniu w pozostałym zakresie – uznaję za nieprawdopodobny. Wyeliminowanie całego oprocentowania doprowadziłoby bowiem w istocie do tak daleko idącej zmiany w umowie kredytowej, że nie mogłaby być dalej kontynuowana.

Nie też można wykluczyć sytuacji, w której TSUE negatywnie wypowie się co do możliwości badania stawki WIBOR albo wprawdzie taką możliwość dopuści, natomiast nie odpowie na pozostałe pytania prejudycjalne bądź odpowiedzi na kolejne pytania prejudycjalne będą na tyle ogólne i lakoniczne, że będą wymagały skierowania kolejnych pytań.

Bez względu na rozstrzygnięcie, kredytobiorcy złotówkowi stoją przed realną szansą na poszukiwanie sprawiedliwości i prawnej ochrony przed spoczywającym na nich nieograniczonym ryzykiem finansowym. Zachęcam Państwa do bacznego obserwowania rozwoju wydarzeń❗️

21/01/2025

Rok 2025 dla kredytobiorców „frankowych” zapowiada się jako okres dalszej walki o ochronę swoich praw. Wygląda na to, że będzie to również czas zmian, które niewątpliwie wpłyną na sytuację wielu klientów banków.

Zmian związanych nie tyle z samą prawną oceną ich umów kredytowych – nic bowiem nie wskazuje na to, by miał nastąpić odwrót od dominującej w judykaturze prokonsumenckiej linii orzeczniczej, w dodatku ugruntowanej ubiegłoroczną uchwałą Sądu Najwyższego – ale będących wynikiem przede wszystkim wydłużającego się okresu rozpoznawania spraw sądowych.

Zapowiadana na 2025 rok tzw. „ustawa frankowa” ma w swoim założeniu usprawnić pracę sądów i znacząco przybliżyć w czasie perspektywę zakończenia sporu z bankiem. Z drugiej zaś strony ilość aktywnych spraw sądowych udziałem kredytobiorców oraz wciąż widoczny, choć mniej intensywny, napływ nowych, który prawdopodobnie pogłębi się dodatkowo w wyniku rosnących napięć politycznych i handlowych, a co za tym idzie sytuacji finansowej kredytobiorców w związku z niepewną sytuacją na rynku walutowym sprawia, że skuteczność projektowanych zmian stoi pod znakiem zapytania – przynajmniej w aspekcie krótkoterminowym.

Stąd pytanie o to, czy „opłaca się” zawierać ugodę z bankiem wydaje się być aktualne jak nigdy dotąd.

Banki niewątpliwie dostrzegają przygniatającą wręcz dla nich statystykę w starciach z kredytobiorcami. Dodatkowo zmuszone są obserwować rozwój wydarzeń związany z rosnącą liczbą spraw dotyczących tzw. sankcji kredytu darmowego oraz – raczej bliższą niż dalszą – perspektywą sporów z kredytobiorcami „złotówkowymi”, przy których, ze względu na ilość, sprawy frankowe mogą okazać się jedynie małą rozgrzewką.

To sprawia, że banki coraz chętniej chcą pozbyć się problemu angażujących ekonomicznie i organizacyjnie „franków”. To z kolei powoduje, że pozycja kredytobiorców w negocjacjach ugodowych znacząco się wzmocniła i zdecydowanie łatwiej jest wypracować porozumienie, którego warunki zbliżone są do efektu wynikającego z prawomocnego wyroku sądowego. Tym samym korzyść wynikająca ze znacznie szybszego zakończenia sprawy może okazać się atrakcyjniejsza od perspektywy kilkuletniego procesu sądowego, zwłaszcza, że często osiągana jest kosztem niewielkiego ustępstwa.

Niestety, z mojego doświadczenia wynika, że wciąż dotyczy to głównie ugód zawieranych w toku postępowania sądowego – a więc po złożeniu pozwu. Na etapie przedprocesowym banki nadal odmawiają słuszności zarzutom stawianym wadliwym umowom kredytowym, a ewentualne propozycje składane przez banki w pismach kierowanych do kredytobiorców lub w odpowiedzi na wezwania do zapłaty są – delikatnie mówiąc – dalekie od rozsądku.

Co więcej, sama treść przygotowywanych przez banki ugód wciąż wymaga wnikliwej analizy prawnej, zarówno w zakresie sytuacji prawnej i podatkowej kredytobiorców, jak również pod kątem możliwych do uzyskania korzyści finansowych.

27/08/2024

Wakacje dobiegają końca, ale końca zdają się nie mieć wątpliwości moich Klientów w sprawach spadkowych, zwłaszcza gdy mowa o zachowku.

We wcześniejszym tekście poruszyłem kwestię zgodności testamentu z zasadami współżycia społecznego. Na tej kanwie równie ciekawym jest pytanie, czy także zachowek – a w zasadzie uprawnienie do jego żądania – można oceniać przez pryzmat zasad współżycia społecznego, a co za tym idzie czy żądanie zachowku może stanowić nadużycie prawa?

Pytanie absolutnie uzasadnione, stanowiące przedmiot wielu dyskusji w nauce prawa spadkowego, w ostatnim czasie staje się również przedmiotem wielu rozstrzygnięć sądowych.

Jeżeli bowiem zachowek stanowi podstawowy „instrument” ochrony najbliższych członków rodziny przed pominięciem ich w dziedziczeniu i zapewnia realizację moralnego obowiązku spadkodawcy do pozostawienia na wypadek jego śmierci przynajmniej jakiejś części swojego majątku najbliższym członkom rodziny, to wydawać by się mogło, że niemoralne, naganne i rażące zachowanie tychże członków rodziny wobec spadkodawcy unicestwia prawo do zachowku.

Nie jest to jednak sprawa tak oczywista, jakby mogło się intuicyjnie wydawać.

Dlatego zapraszam Państwa do zapoznania się z moim nowym tekstem, dostępnym pod tym linkiem:

Pośród podstawowych funkcji prawa spadkowego istotne znaczenie przypisuje się umacnianiu instytucji rodziny oraz ochronie interesów jej poszczególnych członków. Realizacji tych celów służy między innymi instytucja zachowku.