07/08/2026
PIECZA WSPÓŁDZIELONA (NAPRZEMIENNA) – PROJEKT ZMIAN W KODEKSIE RODZINNYM I OPIEKUŃCZYM📌
Piecza współdzielona, nazywana opieką naprzemienną, to sposób sprawowania opieki nad dzieckiem, w którym dziecko pozostaje pod bieżącą pieczą każdego z rodziców naprzemiennie np. w systemie cotygodniowym.
Aktualnie model ten jest stosowany przez sądy, pomimo tego, że nie został odrębnie uregulowany w polskim prawie rodzinnym. Sądy orzekają tzw. opiekę naprzemienną na podstawie ogólnych przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Sytuacja ta ma się zmienić za sprawą projektu nowelizacji Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (nr UD349), opracowanego przez Ministerstwo Sprawiedliwości, który aktualnie znajduje się na etapie prac rządowych (https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12407952).
Podstawowe założenia projektu:
➡ Wprowadzenie definicji pieczy współdzielonej do polskiego porządku prawnego,
➡ Sąd będzie mógł, pozostawiając władzę rodzicielską obojgu rodzicom, powierzyć im sprawowanie bieżącej pieczy nad dzieckiem naprzemiennie w powtarzających się, ale niekoniecznie w takich samych okresach,
➡ Projekt wprowadza kryteria, które mają być brane pod uwagę przez sąd przy orzekaniu o pieczy współdzielonej,
➡ Brak automatyzmu – piecza współdzielona nie będzie orzekana automatycznie, a jej ustalenie wymaga indywidualnej oceny okoliczności sprawy.
Założeniem projektodawcy jest przyczynienie się do zwiększenia liczby przypadków, w których zostanie zastosowana reguła równości w zakresie praw i obowiązków rodzicielskich po rozstaniu rodziców.
Jakie kryteria wymienia projektodawca, które mają być brane pod uwagę przez sąd?
➡ zdanie dziecka,
➡ wiek dziecka,
➡ stan zdrowia dziecka,
➡ zdolność rodziców do komunikacji i współpracy w sprawach dotyczących dziecka,
➡ sytuację osobistą rodziców,
➡ odległość pomiędzy miejscami zamieszkania rodziców,
➡ dotychczasowy podział obowiązków rodzicielskich.
Projektowane zmiany uporządkują obecny stan prawny, niemniej z punktu widzenia rodziców nie jest to rewolucja, ponieważ orzekanie o tzw. opiece naprzemiennej jest obecnie jak najbardziej możliwe. Natomiast z pewnością uregulowanie tej instytucji stworzy przejrzysty stan prawny oraz być może rozwieje dotychczasowe wątpliwości wokół tej instytucji.
Czy taki model opieki jest odpowiedni? Nie wiem, ponieważ każdy rodzic musi sam znaleźć odpowiedź na to pytanie. Z pewnością nie jest to rozwiązanie uniwersalne. Temat ten jest poruszany również w kontekście prezentowanych opinii o szkodliwości takiego sposobu opieki dla dziecka. Jestem zdania, że model ten nie będzie możliwy w przypadku braku rzeczywistej woli porozumienia ze strony rodziców, jak również nie będzie zgodny z dobrem każdego dziecka. Natomiast o to dobro powinni w pierwszej kolejności zadbać rodzice, a nie sąd, ponieważ tylko rodzice, być może we współpracy ze specjalistą (psychologiem), są w stanie ocenić, czy to rozwiązanie będzie właściwe dla ich sytuacji życiowej, ich rodzicielstwa, które pomimo rozstania, będą dzielić razem.
Pomoc prawna może okazać się niezbędna jeżeli rozważasz taki model opieki w sytuacji rozstania z drugim rodzicem, a przede wszystkim jeżeli potrzebujesz wsparcia w wypracowaniu porozumienia z małżonkiem/partnerem, ponieważ takie porozumienie najlepiej opracować jeszcze na etapie przedsądowym.