Kancelaria Radcy Prawnego Maciej Burkowski

19/06/2026

📜 Czy nabycie spadku się przedawnia? ⚖️

Otwarcie spadku następuje w chwili śmierci osoby fizycznej. Z tą też chwilą istniejący spadkobierca nabywa spadek. Inaczej mówiąc, z chwilą śmierci danej osoby spadek staje się własnością spadkobierców. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku wydane przez sąd lub akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza mają charakter deklaratywny – jedynie potwierdzają to, co już zaszło na mocy prawa.

✅ Samo nabycie spadku w drodze spadkobrania nie ulega zatem przedawnieniu.

W prawie spadkowym, poza terminem na odrzucenie lub przyjęcie spadku, istnieje także kilka innych ważnych terminów, o jakich dobrze jest pamiętać. Przykładowo:

🔹 1. Przedawnienie roszczeń o zapłatę zachowku – roszczenie to przedawnia się z upływem 5 lat od ogłoszenia testamentu (w razie dziedziczenia testamentowego art. 1007 § 2 Kodeksu cywilnego stosujemy w drodze analogii – wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10.03.2011 r., V CSK 283/10).

🔹 2. Nieważność testamentu – można się na nią powołać w ciągu 3 lat od dnia, w którym osoba mająca w tym interes dowiedziała się o przyczynie nieważności, jednak nie później niż po upływie 10 lat od otwarcia spadku.

🔹 3. Roszczenie z tytułu zapisu – przedawnia się z upływem 5 lat od dnia wymagalności zapisu.

🔹 4. Nieruchomości wchodzące w skład spadku – brak zainteresowania nimi przez okres 20 lub 30 lat może doprowadzić do ich utraty przez spadkobiercę w drodze zasiedzenia.

🔹 5. Termin podatkowy – 6 miesięcy (liczony od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku lub zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia) na zgłoszenie nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego celem zwolnienia się od podatku za nabycie spadku przez małżonka, zstępnych (dzieci, wnuki itd.), wstępnych (rodzice, dziadkowie itd.), pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę.

⏳ W pewnych kwestiach warto zatem nie zwlekać z uwagi na biegnące terminy i możliwe straty. ⚠️

15/06/2026

📚 Ciekawa i trudna do rozczytania uchwała Sądu Najwyższego ⚖️ z dnia 3 czerwca 2026 r., III CZP 34/25

🔹 SN we wskazanej powyżej uchwale z dnia 3 czerwca 2026 roku uznał, że „Zrzeczenie się dziedziczenia przez jedno z rodziców spadkodawcy, obejmujące zstępnych zrzekającego się, nie odnosi skutku względem rodzeństwa spadkodawcy, będącego zstępnymi zrzekającego się, w odniesieniu do udziału spadkowego, który przypada rodzeństwu spadkodawcy, jeżeli jedno z rodziców nie dożyło otwarcia spadku (art. 932 § 4 KC)”.

🤔 Teza może wydawać się bardzo skomplikowana, ale w istocie odpowiada na praktyczny problem i może być pomocna w rozstrzyganiu wielu spraw spadkowych. O co w niej chodzi? Posłużmy się przykładem.

👤 Załóżmy, że zmarł Paweł. Paweł nie miał dzieci, ale miał żonę Beatę. 💍 Matka Pawła zmarła przed nim. Ojciec Pawła zawarł umowę o zrzeczenie się dziedziczenia po Pawle. Jak wiadomo zgodnie z art. 1049 § 1 Kodeksu cywilnego 📖 taka umowa obejmuje co do zasady również zstępnych (dzieci, wnuki) zrzekającego się (w tym wypadku dzieci ojca Pawła). Ojciec Pawła miał także drugiego syna Piotra, przy czym matką Piotra nie była matka Pawła (bracia przyrodni).

⚖️ Ponieważ Paweł nie miał dzieci i nie sporządził testamentu, to spadek po nim z ustawy dziedziczyliby rodzice i małżonka. Gdyby oboje rodziców Pawła żyło w chwili jego śmierci, a ojciec nie zawarł z Pawłem umowy zrzeczenia się dziedziczenia, to mama dziedziczyłaby ¼ spadku, tata ¼ spadku, a żona Beata ½ spadku. Jednocześnie jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych.

🔍 Przekładając powyższy opis na rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego można wskazać, że na tym tle powstała wątpliwość, czy skoro ojciec Pawła zrzekł się dziedziczenia i skutki miały obejmować także jego dzieci, to czy Piotr (brat Pawła) również jest wyłączony od dziedziczenia (jako zstępny ojca Pawła)?

✅ Sąd Najwyższy stwierdził, że nie, bowiem brat dziedziczy z własnego tytułu wynikającego z ustawy jako rodzeństwo spadkodawcy na podstawie art. 932 § 4 Kodeksu cywilnego 📜, a nie z tego powodu, że jest synem zrzekającego się dziedziczenia ojca. Z tego powodu wcześniejsze zrzeczenie się przez ojca nie odbiera mu tego prawa do dziedziczenia po przyrodnim bracie 👨‍👦➡️👨‍👦.

10/06/2026

Jak informuje Rzeczpospolita Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zażądał od największych banków zmian w procedurach, związanych z obejmowaniem spadku po klientach. Interwencja związana jest z problemami w uzyskaniu przez spadkobierców dostępu do środków zgromadzonych na rachunkach, a także w uzyskaniu informacji o zobowiązaniach kredytowych zmarłego.

Obecnie dwóch naszych Klientów napotyka takie właśnie problemy. Udzielamy im w tym zakresie wsparcia.

Więcej na stronie:

https://www.rp.pl/prawo-w-polsce/art44594991-spadkobiercy-maja-problemy-w-bankach-prezes-uokik-zada-zmian-w-procedurach?utm_medium=Social&utm_source=Facebook&fbclid=IwY2xjawSWEyVleHRuA2FlbQIxMABicmlkETBJc2xvNlh4bU9WdDZabEMzc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHmRScIBQ45ryY5Cl2wQSkEGdxcUnh-0Q57uXIQlR9nc5IljIi3imUq7X5mN5_aem_U1qZPY37t2GKFzjZR_sIEg =1781079207

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zażądał od największych banków zmian w procedurach, związanych z obejmowaniem spadku po klientach.

02/06/2026

⚖️ Czy sam podeszły wiek i sugestie wystarczą, aby podważyć testament? 🤔

W jednym z najnowszych orzeczeń Sąd Najwyższy przypomniał, że sam podeszły wiek i podatność na wpływy otoczenia nie przesądzają jeszcze o nieważności testamentu. 📚

Zgodnie z art. 945 Kodeks cywilny testament jest nieważny m.in. wtedy, gdy został sporządzony w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.

W postanowieniu z 15 kwietnia 2026 r. (I CKS 3640/25) SN wskazał, że:

🧠 „Sugestia osób trzecich nie wyłącza swobody powzięcia decyzji”, ponieważ człowiek niemal nigdy nie działa całkowicie niezależnie od wpływów otoczenia.

Podobne stanowisko zajmują również sądy powszechne. Przykładowo Sąd Rejonowy Poznań-Grunwald i Jeżyce w Poznaniu (I Ns 165/24), podkreślił w uzasadnieniu postanowienia z dnia 24 lutego 2026 r., że „W przeciwnym razie doszłoby do wręcz absurdalnej sytuacji, w której niemalże każde ostatnie oświadczenie woli dotknięte byłoby z automatu sankcją nieważności, bowiem niemal niemożliwym jest, by człowiek podejmujący decyzję pozostawał całkowicie wolny od wpływów zewnętrznych, nie uwzględniał, choćby pośrednio, opinii innych ludzi, w szczególności tych, którzy otaczają go na danym etapie życia” 📖

Nie oznacza to jednak, że wpływ osób trzecich nigdy nie prowadzi do nieważności testamentu. Kluczowe jest wykazanie, że możliwość swobodnego wyboru została faktycznie wyłączona. ⚠️ Stan wyłączający świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli jest bowiem rozumiany jako stan, w którym możliwość wolnego wyboru jest całkowicie wyłączona. Sugestia osób trzecich nie wyłącza swobody powzięcia decyzji. Jak zaznaczył Sąd Najwyższy stan wyłączający m.in. swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli może być wywołany „z jakichkolwiek powodów”, może być uzasadniony także przyczyną zewnętrzną w postaci przymusu, pod którym faktycznie znalazł się testator.

SN wskazuje tu m.in. na:

1️⃣ podatność spadkodawcy na wpływ,
2️⃣ możliwość wywarcia nacisku,
3️⃣ aktywne uczestnictwo beneficjenta przy sporządzaniu testamentu,
4️⃣ nieuzasadnioną korzyść kosztem naturalnych spadkobierców.

- tak wskazywane postanowienie z dnia 15 kwietnia 2026 roku oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2017 r., I CSK 551/16.

📌 W praktyce sprawy o nieważność testamentu należą do skomplikowanych postępowań spadkowych i wymagają bardzo silnej inicjatywy dowodowej stron.

26/05/2026

📌 Skład spadku nie zawsze jest całkowicie zrozumiały

Zgodnie z art. 684 Kodeksu postępowania cywilnego sąd ustala skład i wartość spadku ulegającego podziałowi ⚖️

Pewne elementy spadku nie zawsze są jednak oczywiste.

Dla zobrazowania kwestii, jaka czasami pojawia się w postępowaniach działowych, wyobraźmy sobie małżeństwo Aliny i Włodzimierza, którzy mieli dwójkę dzieci — Joannę i Rafała 👨‍👩‍👧‍👦

Alina otrzymała jeszcze przed zawarciem związku małżeńskiego w darowiźnie od rodziców sporej wielkości kamienicę 🏢 Nieruchomość należała do majątku osobistego Aliny, a Włodzimierz nie ingerował ani w decyzje małżonki dotyczące kamienicy, ani w sposób zarządzania dochodami z niej.
Alina pobierała z kamienicy czynsze najmu 💰 i przeznaczała je:

🔹 w 1/3 na bieżące remonty i konserwację nieruchomości 🔨
🔹 w 2/3 odkładała na rachunkach i lokatach jako oszczędności 💳

Małżonkowie w majątku wspólnym mieli niewielkie mieszkanie w bloku 🏠 oraz samochód 🚗

Po śmierci Włodzimierza Alina niemal od razu doszła do porozumienia z dziećmi i dokonała zgodnego działu spadku w taki sposób, że zachowała wyłącznie dla siebie całe mieszkanie oraz samochód.

Po dwóch latach od śmierci Włodzimierza Rafałowi urodziło się dziecko 👶 i potrzebował środków na zakup większego mieszkania dla swojej rodziny. Zwrócił się więc do mamy i siostry, aby dokonać działu części spadku, jaką stanowiła połowa oszczędności pochodzących z czynszów pobranych od najemców kamienicy należącej do mamy — do czasu śmierci taty.
Alina uważała, że skoro nieruchomość stanowi jej majątek osobisty, to przedmiotowe oszczędności również należą wyłącznie do jej majątku osobistego.

Tymczasem zgodnie z art. 31 § 2 pkt 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dochody z majątku osobistego małżonka — w tym czynsze najmu — co do zasady wchodzą do majątku wspólnego małżonków ⚖️(takie podejście potwierdza między innymi postanowienie Sądu Najwyższego z 15.1.2021 r., IV CSKP 4/21).

Powyższe oznacza, że:

🔹 sama kamienica pozostaje majątkiem osobistym Aliny i nie wchodzi do spadku po Włodzimierzu w jakiejkolwiek części,
🔹 oszczędności zgromadzone z czynszów stanowią składnik majątku wspólnego małżeństwa Aliny i Włodzimierza i mogą podlegać rozliczeniu po śmierci Włodzimierza 💼

📌 Jak widać, przynależność poszczególnych składników do spadku po zmarłym nie zawsze jest „intuicyjna” i oczywista.

22/05/2026

📌 Czy zwolnienie darowizny z zaliczania na schedę spadkową może nastąpić po dokonaniu darowizny?

⚖️ W polskim prawie działa zasada zaliczania darowizn na schedę spadkową (art. 1039 k.c. i nast.). Oznacza to w uproszczeniu, że jeśli jedno z dzieci dostało wcześniej np. mieszkanie lub dużą kwotę pieniędzy, może to zostać uwzględnione przy późniejszym dziale spadku.

🎯 Celem jest wyrównanie udziałów między spadkobiercami i dążenie do tego, by każdy otrzymał uposażenie zgodne ze swoim udziałem w spadku.

📖 Istotnym jest, że zaliczanie darowizn na schedę spadkową dotyczy tylko sytuacji gdy dochodzi do dziedziczenia ustawowego, a dział spadku następuje między zstępnymi (dzieci, wnuki itd.) albo między zstępnymi i małżonkiem zmarłej osoby.

❗ Co jednak ważne — spadkodawca może zwolnić darowiznę z obowiązku zaliczenia. Zgodnie z poglądami doktryny takie zwolnienie może nastąpić zarówno w umowie darowizny jak i po jej dokonaniu w odrębnym oświadczeniu.

📝 Jeżeli dokonywałeś darowizn na rzecz dzieci i nie wyłączyłeś ich z obowiązku zaliczania na schedę spadkową to wciąż możesz to zrobić. Rozważałeś taką opcję?

⚠️ Zaliczanie darowizn na schedę spadkową to jedna z tych instytucji prawa spadkowego, które bardzo często zaskakują klientów przy dokonywaniu działu spadku.

16/05/2026

Sobotnie popołudnie? 🌥️⚖️

Dla prawnika (w tym procesowego) to często nie tylko odpoczynek czy kawa na mieście ☕🍰, ale cisza kancelarii 📚📄 i przygotowanie notatek do kolejnych nadchodzących rozpraw.

Kiedy większość odpoczywa 🍹🌇, prawnik procesowy dopracowuje strategię, układa pytania i przygotowuje się do walki o interes klienta 💼🔥.

P.S. Na szczęście znalazł się też czas na poranny trening i wieczorny relaks.

12/05/2026

⚖️ Praca radcy prawnego to znacznie więcej niż sala sądowa
Często widoczny jest tylko finał – rozprawa i wystąpienie przed sądem.

Tymczasem nasza codzienność to dziesiątki działań „za kulisami”, które realnie wpływają na wynik sprawy i bezpieczeństwo klientów.
📅 Ostatnie dwa tygodnie w praktyce:

Poza reprezentacją na rozprawach i konsultacjami wspieraliśmy naszych klientów m.in. w:

📄 uzyskaniu dokumentów do postępowania przed sądem zagranicznym
🏠 przygotowaniu wniosku o wykreślenie hipotek z księgi wieczystej
✍️ proponowaniu zmian w projekcie ugody dotyczącej zachowku
🤝 opiniowaniu ugody pozasądowej w sprawie podziału majątku wspólnego
💬 rozmowach dotyczących porozumienia przy dziale spadku
🔍 udziale w oględzinach nieruchomości
⚙️ kontaktach z komornikiem w toku postępowania egzekucyjnego
📨 prowadzeniu korespondencji w sprawie wstąpienia w stosunek najmu po zmarłym (art. 691 k.c.)
🏗️ analizie i korespondencji w postępowaniu wywłaszczającym część nieruchomości
💡 Każda z tych czynności ma znaczenie.

To właśnie przygotowanie, strategia i dbałość o szczegóły poza salą rozpraw często decydują o końcowym sukcesie.

11/05/2026

Sąd Najwyższy w jednym z najnowszych orzeczeń z dnia 8 maja 2026 r. wydanym w sprawie o sygnaturze akt III CZP 28/25, potwierdził dotychczasową, utrwaloną linię orzeczniczą zgodnie z którą jeżeli w skład spadku wchodzi udział spadkodawcy w majątku objętym małżeńską wspólnością ustawową, do dokonania działu spadku niezbędne jest uprzednie albo jednoczesne z działem spadku, połączone w tym samym postępowaniu, przeprowadzenie podziału majątku wspólnego. Podobne zapatrywanie było już przedstawiane w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 2 marca 1972 r. (sygnatura akt III CZP 100/71).

Jednocześnie Sąd Najwyższy dopuszcza wyjątki od tej reguły gdy:

1. Zapadł już prawomocny wyrok rozstrzygający o żądaniu ustalenia nierównych udziałów małżonków w majątku wspólnym oraz o żądaniach zwrotu wydatków, nakładów i innych świadczeń z majątku wspólnego na majątek odrębny lub odwrotnie

albo gdy

2. Częściowy dział spadku nie dotyczy udziału spadkodawcy w majątku wspólnym

Odstępstwo ujęte w punkcie drugim ma doniosłe znaczenie praktyczne. Jeżeli bowiem strony chcą podzielić wyłącznie składniki niezwiązane z majątkiem wspólnym małżonków (np. odziedziczoną przez spadkodawcę przed jego śmiercią działkę) możliwa jest próba dokonania częściowego dział spadku bez wcześniejszego podziału majątku wspólnego co pozwala uprościć postępowanie i szybciej uwolnić część majątku.

Szerzej na ten temat:
https://www.gazetaprawna.pl/twoje-prawo/spadki-i-darowizny/artykuly/11245050,kiedy-dzial-spadku-bez-podzialu-majatku-jest-mozliwy-omowienie-orzeczenia-sn-iii-czp-2825-majatek-wspolny-malzonkow-wyjatki-od-reguly.html

06/05/2026

📢 Prawo do zachowku przysługuje nie tylko, gdy spadkodawca sporządził testament i pominął w nim ustawowych spadkobierców

Takie stanowisko zostało ostatnio potwierdzone w wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2025 r. (III FSK 241/24).

🔍 Kluczowa teza wyroku:

Prawo do zachowku wynika już z samego faktu bycia osobą uprawnioną do dziedziczenia ustawowego. Nie jest ono ograniczone wyłącznie do sytuacji dziedziczenia testamentowego.

💡 Co to oznacza w praktyce?

➡️ nawet osoba dziedzicząca z ustawy może mieć roszczenie o zapłatę zachowku, jeśli w wyniku określonych działań spadkodawcy (np. darowizn) dany spadkobierca otrzyma mniej niż wynikałoby to z jego udziału ustawowego.

📌 Dla praktyki oznacza to konieczność dokładnej analizy rozporządzeń dokonanych przez spadkodawcę, uwzględnienia darowizn przy ocenie przysługiwania potencjalnych roszczeń.