07/07/2026
Tu garść ważnych informacji związanych z dzisiejszym artykułem red. Leszek Kostrzewskiego w Gazeta Wyborcza, w którym co nieco starałem się wyjaśnić czytelnikom.
Stuprocentowe odliczenie VAT przy nabyciu i użytkowaniu samochodów osobowych czasem przypomina zabawę w kotka i myszkę uprawianą przez podatników i organy podatkowe. Wcześniej górą byli podatnicy, bo urzędnicy nie mieli wystarczających narzędzi do tego, by sprawdzić faktyczne wykorzystanie aut służbowych. To się jednak zmieniło i teraz górą może być fiskus, gdyż nie tylko wie o tym kto złożył VAT-26, ale niemal w czasie rzeczywistym może zweryfikować prawdomówność podatnika, a więc to, czy auto faktycznie wykorzystywane jest wyłącznie dla celów służbowych. Co więcej szereg różnych dowodów może potwierdzić miejsce w jakim faktycznie w danej chwili znajdowało się auto, co pozwala porównać te dane z zapisami w ewidencji przebiegu pojazdów. To przeciąganie liny, dla podatników, którzy będą używali samochodów osobowych niezgodnie z zadeklarowanym przeznaczeniem również dla celów osobistych, może mieć konsekwencje przykre w dwójnasób. Po pierwsze do zapłaty będzie zaległość podatkowa wraz z odsetkami za zwłokę, po drugie nie można też wykluczyć, że w pewnych przypadkach urzędnicy KAS sięgną po przepisy kodeksu karnego skarbowego, bo Wykorzystanie samochodu zgłoszonego na druku VAT-26 do celów prywatnych (niezgodnie z deklaracją) oraz fałszowanie ewidencji przebiegu w celu odliczenia VAT skutkuje poważnymi konsekwencjami karnoskarbowymi.
Art. 56 Kodeksu karnego skarbowego (KKS) dotyczy przestępstwa lub wykroczenia oszustwa podatkowego. Odnosi się do sytuacji, w której podatnik podaje nieprawdę, zataja prawdę lub nie zgłasza wymaganych zmian w deklaracji lub oświadczeniu, przez co naraża podatek na uszczuplenie.
Art. 56a Kodeksu karnego skarbowego (KKS) penalizuje niedopełnienie obowiązków związanych ze składaniem informacji o pojazdach samochodowych (tzw. formularz VAT-26) w podatku od towarów i usług (VAT).
Art. 76 KKS (Wyłudzenie zwrotu VAT): Jeśli sfałszowana ewidencja przebiegu posłużyła do bezpodstawnego zwrotu podatku lub wykazania nadwyżki do przeniesienia, sprawca odpowiada za wyłudzenie. Czyn ten zagrożony jest karą grzywny, a w skrajnych przypadkach karą pozbawienia wolności (zależnie od skali wyłudzenia).
Utrata prawa do odliczenia 100% VAT: Jeśli auto jest użytkowane w sposób "mieszany" (nawet z jednym przejazdem prywatnym w miesiącu), przedsiębiorca traci prawo do pełnego odliczenia VAT od wszystkich wydatków związanych z pojazdem, począwszy od dnia stwierdzenia nieprawidłowości.
Konieczność korekty: Podatnik musi dokonać korekty odliczonego wcześniej podatku VAT (do 50% stawki) oraz zapłacić zaległe odsetki podatkowe.
Sankcje administracyjne: Za błędy w części ewidencyjnej pliku JPK, wynikające z nierzetelnie prowadzonej ewidencji, urząd skarbowy może nałożyć karę w wysokości 500 zł za każdy błąd.
US może wydać decyzję za okres nieprzedawniony, czy za pięć ostatnich lat.
Kara zależy nie tylko od wartości uszczuplenia podatkowego, ale też od tego jaką karą z kks konkretny czyn jest zagrożony i jakie były okoliczności jego popełnienia.
Wykroczenie skarbowe (kwota uszczuplenia nie przekracza 5-krotności minimalnego wynagrodzenia).
Przestępstwo skarbowe (kwota uszczuplenia powyżej 5-krotności minimalnego wynagrodzenia).
Minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 4806 zł.
Organ podatkowy nie może wydać decyzji za okres wcześniejszy, niż pięć lat wstecz (w przypadku VAT za ostatni okres rozliczany może to być lat sześć), co oznacza, że podatnik nie będzie zobowiązany do zapłaty podatku za lata wcześniejsze.
To czy sprawa trafi do sądu, czy też rozpoznana będzie przez US, czy sąd zależy od jej kwalifikacji czynu.
