19/03/2020
Brak możliwości wywiązania się z umowy (dostawy, najmu, leasingu, kredytu, współpracy itp.) z powodu epidemii.
19 marca 2020
Okoliczności faktyczne i prawne, związane z wprowadzonym rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. (Dz. U. poz. 433) stanem zagrożenia epidemicznego, mogą uzasadniać skorzystanie przez strony umowy z instytucji zawartej w art. 3571 kodeksu cywilnego (tzw. klauzuli nadzwyczajnej zmiany stosunków - rebus sic stantibus).
Zgodnie z tym przepisem: jeżeli z powodu nadzwyczajnej zmiany stosunków spełnienie świadczenia byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami albo groziłoby jednej ze stron rażącą stratą, czego strony nie przewidywały przy zawarciu umowy, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, oznaczyć sposób wykonania zobowiązania, wysokość świadczenia lub nawet orzec o rozwiązaniu umowy.
Jako okoliczności uzasadniające zastosowanie wyżej powołanego przepisu wskazuje się w orzecznictwie i doktrynie prawnej wszelkie okoliczności, które nie są objęte typowym ryzykiem umownym, a ponadto są obiektywne i niezależne od stron, co ma miejsce w przypadku obecnie istniejącej epidemii koronawirusa.Mając powyższe na względzie, strona dla której spełnienie świadczenia byłoby powiązane z nadmiernymi trudnościami lub groziło jej rażącą stratą, w razie braku możliwości porozumienia się z drugą stroną umowy co do zmiany wysokości świadczenia lub sposobu wykonania zobowiązania, będzie uprawniona do wystąpienia do sądu z powództwem, na podstawie przywołanego wyżej przepisu, o zmianę sposobu wykonania zobowiązania, zmianę wysokości świadczenia, a nawet rozwiązanie umowy.
Wadą opisywanego rozwiązania jest konieczność wystąpienia do Sądu o dokonanie zmiany umowy i przeprocesowania przez Sąd zmiany umowy. Jednakże przepis ten może być podstawą renegocjowania warunków umów. Ponadto występując do Sądu powód może wnieść o zabezpieczenie powództwa i ustalenie na czas procesu sposobu realizacji zobowiązań. Należy odróżnić opisaną wyżej regulacje art. 3571 kodeksu cywilnego od siły wyższej. Siła wyższa może by przyczyną niewykonania umowy jednak z reguły umowy określają konsekwencje wystąpienia siły wyższej.