11/09/2025
Stanowisko Kancelaria Radców Prawnych Ignatowscy.pl do Opinii Rzeczniczki Generalnej w sprawie C-471/24 w sprawie wskaźnika WIBOR - czy mamy przełom?
Sąd Okręgowy w Częstochowie zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości UE z pytaniami prejudycjalnymi dotyczącymi dopuszczalności i zakresu kontroli postanowień umownych w kredytach hipotecznych opartych na wskaźniku WIBOR. Pytania dotyczyły w szczególności:
• możliwości badania przez sądy krajowe postanowień dotyczących zmiennego oprocentowania opartego na WIBOR,
• oceny transparentności i zrozumiałości tych postanowień dla konsumenta,
• skutków braku pełnej informacji o ryzyku związanym ze wskaźnikiem,
• konsekwencji prawnych uznania klauzuli WIBOR za abuzywną.
Rzeczniczka Generalna wskazała, że:
1. Stosowanie dyrektywy 93/13:
• Klauzule dotyczące oprocentowania opartego na WIBOR podlegają kontroli na gruncie dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, o ile prawo krajowe nie nakazuje wprost stosowania WIBOR.
2. Charakter klauzuli WIBOR:
• WIBOR odnosi się do głównego przedmiotu umowy, jednak nie zwalnia to z wymogu przejrzystości i jasności.
• Warunki umowy dotyczące oprocentowania muszą być sformułowane w sposób prosty, zrozumiały i umożliwiający konsumentowi realną ocenę skutków ekonomicznych.
3. Obowiązki informacyjne banku:
• Banki są zobowiązane przekazać konsumentom jasne i precyzyjne informacje dotyczące m.in. nazwy wskaźnika referencyjnego (WIBOR), jego administratora oraz potencjalnych konsekwencji ekonomicznych zmiennej stopy procentowej.
• Brak pełnej i przejrzystej informacji stanowi naruszenie wymogu przejrzystości i może prowadzić do uznania klauzuli za abuzywną.
4. Rola sądów krajowych:
• Na sądach krajowych spoczywa obowiązek weryfikacji, czy brak przejrzystości powoduje istotną nierównowagę praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta.
• Brak przejrzystości sam w sobie nie przesądza jeszcze o abuzywności, ale stanowi istotne kryterium oceny.
• Sąd powinien zbadać, czy konsument wyraził świadomą zgodę na ryzyko związane z mechanizmem oprocentowania po uzyskaniu pełnych i precyzyjnych informacji.
Przede wszystkim wskazać należy, że opinia Rzecznika Generalnego nie stanowi wyroku, ale zwyczajowo stanowi ważną wskazówkę dla ostatecznego rozstrzygnięcia TSUE.
• Wskazuje ona na daleko idącą możliwość kwestionowania klauzul WIBOR jako potencjalnie abuzywnych.
• Jeżeli Trybunał podzieli opinię Rzeczniczki, skutki mogą być doniosłe – kredytobiorcy uzyskają podstawę do podważania ważności swoich umów w części dotyczącej WIBOR, a banki mogą stanąć wobec masowej fali pozwów podobnych do spraw kredytów frankowych.
Opinia Rzeczniczki Generalnej TSUE w sprawie C-471/24 otwiera drogę do szerokiej kontroli sądowej klauzul kredytów hipotecznych opartych na WIBOR. Jej stanowisko wzmacnia ochronę konsumentów, wskazując na obowiązek przejrzystego i pełnego informowania kredytobiorców o ryzyku ekonomicznym związanym ze zmiennym oprocentowaniem. Jeżeli zostanie podzielone przez TSUE, może to stanowić przełom analogiczny do spraw frankowych, o istotnych konsekwencjach finansowych zarówno dla kredytobiorców, jak i dla sektora bankowego w Polsce.
Warto jednak zaznaczyć, że powód w postępowaniu przed Sądem Okręgowym nie dąży do zakwestionowania zgodności wskaźnika WIBOR jako takiego z przepisami krajowymi lub przepisami prawa Unii (tj. z rozporządzeniem 2016/1011). Nie kwestionuje on również metody ustalania wartości tego wskaźnika ani co do zasady stosowania wskaźnika WIBOR w umowach o kredyt hipoteczny o zmiennej stopie oprocentowania. Powód twierdzi natomiast, że fakt uznania wskaźnika WIBOR za kluczowy wskaźnik referencyjny nie oznacza, że PKO może ignorować prawo konsumenta do uzyskania dokładnej, wyczerpującej i rzetelnej informacji na temat kosztów kredytu hipotecznego.
