04/05/2026
⚖️ 𝗙𝗿𝗮𝗻𝗸𝗼𝘄𝗶𝗰𝘇 𝗺𝗼ż𝗲 𝘄𝗿ó𝗰𝗶ć 𝗱𝗼 𝗽𝗶𝗲𝗿𝘄𝗼𝘁𝗻𝗲𝗷 𝘂𝗺𝗼𝘄𝘆? 𝗧𝗦𝗨𝗘 𝘄𝘀𝗸𝗮𝘇𝘂𝗷𝗲 𝘄𝗮ż𝗻𝘆 𝗸𝗶𝗲𝗿𝘂𝗻𝗲𝗸 𝗱𝗹𝗮 𝘀ą𝗱ó𝘄 🇪🇺🏦
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wypowiedział się w sprawie, która może mieć znaczenie dla części kredytobiorców, których umowy kredytowe były 𝗽𝗼𝗰𝘇ą𝘁𝗸𝗼𝘄𝗼 𝘇ł𝗼𝘁𝗼𝘄𝗲, 𝗮 𝗱𝗼𝗽𝗶𝗲𝗿𝗼 𝗽óź𝗻𝗶𝗲𝗷 — 𝗻𝗮 𝗺𝗼𝗰𝘆 𝗮𝗻𝗲𝗸𝘀𝘂 — 𝘇𝗼𝘀𝘁𝗮ł𝘆 𝗽𝗿𝘇𝗲𝗸𝘀𝘇𝘁𝗮ł𝗰𝗼𝗻𝗲 𝘄 𝗸𝗿𝗲𝗱𝘆𝘁𝘆 𝗽𝗼𝘄𝗶ą𝘇𝗮𝗻𝗲 𝘇 𝗳𝗿𝗮𝗻𝗸𝗶𝗲𝗺 𝘀𝘇𝘄𝗮𝗷𝗰𝗮𝗿𝘀𝗸𝗶𝗺. 💶➡️🇨🇭
Sprawa dotyczy konsumentki, która w 2007 r. zaciągnęła kredyt w złotówkach na budowę domu. Rok później, w 2008 r., podpisano aneks, na podstawie którego kredyt został przewalutowany na franki szwajcarskie. Zmianie uległy również warunki oprocentowania. Po latach kredytobiorczyni zakwestionowała ważność aneksu, wskazując, że zawarte w nim mechanizmy przeliczeniowe mogą mieć charakter niedozwolony. ⚠️
𝗖𝗼 𝗯𝘆ł𝗼 𝗽𝗿𝘇𝗲𝗱𝗺𝗶𝗼𝘁𝗲𝗺 𝘀𝗽𝗼𝗿𝘂? 🤔
Konsumentka domagała się uznania, że klauzula przeliczeniowa dotycząca franka szwajcarskiego jest abuzywna, czyli niedozwolona i niewiążąca. Alternatywnie żądała stwierdzenia nieważności całej umowy kredytu oraz zasądzenia odpowiednich kwot od banku.
Bank natomiast twierdził, że aneks nie zawiera nieuczciwych postanowień, a nie ma podstaw ani do unieważnienia aneksu, ani do stwierdzenia nieważności całej umowy. 🏦
Warszawski Sąd Okręgowy skierował więc pytanie do TSUE:
👉 czy jeżeli aneks do umowy kredytu zawiera niedozwolone postanowienia i z tego powodu jest nieważny, to należy traktować go tak, jakby nigdy nie został zawarty, a sama umowa powinna obowiązywać dalej w swojej pierwotnej wersji?
𝗧𝗦𝗨𝗘: 𝗻𝗶𝗲𝘂𝗰𝘇𝗰𝗶𝘄𝘆 𝘄𝗮𝗿𝘂𝗻𝗲𝗸 𝗺𝗮 𝗯𝘆ć 𝘁𝗿𝗮𝗸𝘁𝗼𝘄𝗮𝗻𝘆 𝘁𝗮𝗸, 𝗷𝗮𝗸𝗯𝘆 𝗻𝗶𝗴𝗱𝘆 𝗻𝗶𝗲 𝗶𝘀𝘁𝗻𝗶𝗮ł ⚖️
Trybunał przypomniał podstawową zasadę wynikającą z dyrektywy 93/13/EWG: nieuczciwy warunek umowny powinien co do zasady zostać uznany za nigdy nieistniejący, aby nie wywoływał skutków wobec konsumenta. Oznacza to konieczność przywrócenia sytuacji prawnej i faktycznej, w jakiej konsument znajdowałby się, gdyby niedozwolonego warunku w ogóle nie było. 🛡️
W praktyce może to oznaczać, że jeżeli wadliwy był aneks przewalutowujący kredyt złotowy na frankowy, sąd krajowy może rozważyć powrót do pierwotnych warunków umowy, czyli do kredytu złotowego sprzed podpisania aneksu. 📄🔙
Ale TSUE zaznaczył bardzo ważną rzecz:
𝗽𝗼𝘄𝗿ó𝘁 𝗱𝗼 𝗽𝗶𝗲𝗿𝘄𝗼𝘁𝗻𝗲𝗷 𝘂𝗺𝗼𝘄𝘆 𝗻𝗶𝗲 𝗺𝗼ż𝗲 𝗮𝘂𝘁𝗼𝗺𝗮𝘁𝘆𝗰𝘇𝗻𝗶𝗲 𝗽𝗿𝗼𝘄𝗮𝗱𝘇𝗶ć 𝗱𝗼 𝘀𝗸𝘂𝘁𝗸ó𝘄 𝗻𝗶𝗲𝗸𝗼𝗿𝘇𝘆𝘀𝘁𝗻𝘆𝗰𝗵 𝗱𝗹𝗮 𝗸𝗼𝗻𝘀𝘂𝗺𝗲𝗻𝘁𝗮. ❗
Sąd musi sprawdzić, czy takie rozwiązanie rzeczywiście przywraca równowagę między stronami, a nie prowadzi do sytuacji, w której bank odnosi korzyść z zastosowania nieuczciwych postanowień. ⚖️🤝
𝗗𝗹𝗮𝗰𝘇𝗲𝗴𝗼 𝘁𝗼 𝘁𝗮𝗸 𝘄𝗮ż𝗻𝗲? 📌
W polskich sporach frankowych najczęściej mówimy o umowach, które od początku były indeksowane lub denominowane do franka szwajcarskiego. Sprawy dotyczące wadliwych aneksów są rzadsze, ale nadal mogą obejmować tysiące kredytobiorców. 🧾
W takich przypadkach sytuacja jest bardziej złożona, ponieważ sąd musi odpowiedzieć na pytanie:
🔹 czy wystarczy „usunąć” nieuczciwe postanowienia z aneksu,
🔹 czy należy uznać cały aneks za nieważny,
🔹 czy po unieważnieniu aneksu wracamy do umowy złotowej,
🔹 czy też wadliwość aneksu może wpływać na ocenę całej umowy kredytu?
TSUE nie narzucił jednego automatycznego rozwiązania dla każdej sprawy. Podkreślił natomiast, że sąd krajowy musi każdorazowo zbadać, czy przyjęte rozwiązanie zapewnia konsumentowi realną ochronę i przywraca rzeczywistą równowagę praw i obowiązków stron. 🧑⚖️
𝗠𝗼ż𝗹𝗶𝘄𝗲 𝘀𝗸𝘂𝘁𝗸𝗶 𝗱𝗹𝗮 𝗸𝗿𝗲𝗱𝘆𝘁𝗼𝗯𝗶𝗼𝗿𝗰ó𝘄 🏠
W praktyce po takim orzeczeniu sądy mogą rozważać m.in.:
✅ utrzymanie aneksu, ale bez nieuczciwych warunków, czyli tzw. „odfrankowienie” aneksu,
✅ uznanie aneksu za nieważny i powrót do pierwotnej umowy złotowej,
✅ ocenę, czy przywrócenie wcześniejszych warunków nie pogorszy sytuacji konsumenta,
✅ sprawdzenie, czy bank nie uzyskałby nieuzasadnionej korzyści mimo stosowania nieuczciwych klauzul.
To kolejny przykład na to, że sprawy frankowe nie są jednorodne. Każda umowa, aneks, historia spłat i treść klauzul mogą mieć znaczenie dla końcowego rozstrzygnięcia. 📑🔍
𝗪𝗻𝗶𝗼𝘀𝗲𝗸? 💬
Jeżeli kredyt był pierwotnie złotowy, a dopiero później został przewalutowany na franki szwajcarskie, warto dokładnie przeanalizować nie tylko samą umowę, ale również aneks. Może się bowiem okazać, że to właśnie aneks zawiera postanowienia, które naruszały prawa konsumenta. ⚠️
TSUE potwierdza, że ochrona konsumenta ma prowadzić do przywrócenia równowagi, a nie do utrwalania skutków nieuczciwych mechanizmów stosowanych przez przedsiębiorcę. ⚖️🛡️