Koło Naukowe Praw Zwierząt UŚ

10/04/2025

📢 Pomagamy bezdomnym zwierzętom! 🐾❤️
W imieniu ELSA Katowice oraz naszym własnym serdecznie zapraszamy całą społeczność akademicką (i nie tylko!) do udziału w wyjątkowej akcji charytatywnej na rzecz Miejskiego Schroniska dla Bezdomnych Zwierząt w Katowicach!

🎯 W ramach wydarzenia organizujemy:
📍 Zbiórkę artykułów dla zwierząt – przynieś karmę, koce, zabawki i inne potrzebne rzeczy! 🏡
📍 Spacery z podopiecznymi schroniska – daj psiakom chwilę radości i ruchu na świeżym powietrzu! 🐕🚶
📅 Data: 3 kwietnia - 5 maja 2025 roku
📍 Miejsce: stand na Wydziale Prawa i Administracji UŚ przy wejściu do budynku oraz sali 3.49

To doskonała okazja, by realnie pomóc potrzebującym zwierzakom i spędzić czas w wyjątkowej atmosferze!
Dołącz do nas i pokaż, że los czworonogów nie jest Ci obojętny! 🐶🐱
Więcej informacji wkrótce! 💙

02/08/2024

Według raportu Komendy Głównej Policji dotyczącego wypadków drogowych w 2023 roku liczba zgłoszonych kolizji z udziałem zwierząt wyniosła ok. 435 zwierząt (w tym 174 w kategorii “najechanie na zwierzę” i 261 w kategorii “obiekty, zwierzęta na drodze”). Są to jednak wyłącznie zgłoszone wypadki, które stanowią niewielką część wszystkich potrąceń zwierząt na drogach. Według specjalistów rzeczywista ilość takich kolizji może być o wiele wyższa.

W trakcie kursu czy egzaminu na prawo jazdy kierowcy nie uczą się na temat zasad postępowania w przypadku potrącenia zwierzęcia bądź znalezienia rannego na drodze. Na drogach są co prawda znaki informujące, że w danym obszarze mogą występować zwierzęta, ale nie ma informacji jak należy postąpić w przypadku wypadku z udziałem zwierzęcia.

Jeśli chodzi o gatunki dzikich zwierząt, które najczęściej padają ofiarą tragicznych spotkań z pojazdami mechanicznymi najczęściej zgłaszanym jest sarna (Capreolus capreolus), dzik (Sus scrofa) oraz łoś (Alces alces). Większość wypadków z udziałem mniejszych zwierząt, szczególnie domowych, takich jak kot czy pies, ale również zając, lis czy borsuk nie są nigdzie zgłaszane, a najprawdopodobniej to właśnie one są najczęstszymi ofiarami potrąceń.

Jak kwestie potrąceń zwierząt reguluje prawo?

Zgodnie z art. 25 ustawy o ochronie zwierząt: “Prowadzący pojazd mechaniczny, który potrącił zwierzę, obowiązany jest, w miarę możliwości, do zapewnienia mu stosownej pomocy lub zawiadomienia jednej ze służb, o których mowa w art. 33 ust. 3.” (tj. lekarz weterynarii, członek Polskiego Związku Łowieckiego, inspektor organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, funkcjonariusz Policji, straży ochrony kolei, straży gminnej, Straży Granicznej, pracownik Służby Leśnej lub Służby Parków Narodowych, strażnik Państwowej Straży Łowieckiej, strażnik łowiecki lub strażnik Państwowej Straży Rybackiej)”. Za niedopełnienie obowiązku grozi sankcja: aresztu lub grzywny do 5 000 zł.

Cytowane regulacje prawne powodują jednak pewne problemy skutkujące ich nieskutecznością. Przede wszystkim przepis art. 25 nie wskazuje wyraźnego NAKAZU ZACHOWANIA, ale wskazuje na możliwość podjęcia działania. Przepis pozostawia swobodę decyzyjną kierowcy pojazdu - to od jego oceny zależy jak postąpi. Przepis więc pozwala na zrobienie czegoś jak i nierobienie niczego. Czasem, zatrzymanie się na ruchliwej drodze ekspresowej będzie niemożliwe i niebezpieczne dla innych uczestników ruchu - w takiej sytuacji istotne jest powiadomienie służb.

W przepisie wskazano 12 służb. Nie każda z nich zajmuje się dobrostanem zwierząt i ich ochroną. Wezwane służby mogą zadecydować o uśmierceniu zwierzęcia, aby zakończyć jego cierpienia; nie sprecyzowano w przepisie, że służby mają podjąć działania ochronne, opiekuńcze wobec zwierzęcia, co więcej – nie każda ze wskazanych w przepisie podmiotów posiada kompetencje do dokonania właściwej oceny.

Warto zaznaczyć, że art. 25 ustawy jako jeden z nielicznych, nie był ani razu nowelizowany do 1997 roku. W roku 2017 postulowano modyfikację artykułu, wykreślenie z niego zwrotu “w miarę możliwości” lub dodania “niezwłocznie”; nie została jednak wprowadzona. Powstaje oczywiście pytanie na ile taka modyfikacja wpłynęłaby na skuteczność przepisu.

Co powinniśmy zrobić gdy widzimy ranne zwierzę na drodze?

Jeżeli jesteś sprawcą bądź świadkiem zdarzenia, w którym ranne jest zwierzę - zadzwoń pod numer 112 aby poinformować o zdarzeniu. To najważniejsze. Jeżeli masz możliwość:
(1) oceń stan zdrowia zwierzęcia (czy jest przytomne, ranne, w jakim stanie emocjonalnym się znajduje);
(2) oznacz miejsce zdarzenia używając trójkąta ostrzegawczego lub innych dostępnych możliwości;
(3) przygotuj zwierzę do transportu lub przetransportuj je do najbliższej lecznicy.

ALE: jeżeli obawiasz się zwierzęcia, jest ono agresywne i nie jesteś w stanie wykonać wskazanych czynności - wystarczy, że zadzwonisz pod numer 112 aby poinformować o zdarzeniu.

Może dobrym rozwiązaniem byłoby opracowanie aplikacji za pomocą której można byłoby szybko zawiadomić odpowiednie służby o zdarzeniu, nawet wtedy gdy osoba nie ma możliwości się zatrzymać i zabezpieczyć miejsce wypadku. Na drogach zaś powinny być znaki informacyjne wskazujące numery alarmowe, które należy wykonać w razie wypadku z udziałem zwierzęcia. Niezależnie od tych działań ustawodawca powinien rozważyć zmianę przepisów - tak aby jasno wskazywały sposób postępowania w przypadku potrącenia zwierzęcia.

Kolejny wpis niebawem - przyjrzymy się w nim kwestii rehabilitacji dzikich zwierząt oraz pierwszej pomocy dla zwierząt rannych w wypadkach.

14/05/2024

Serdecznie zapraszamy!!

https://www.facebook.com/events/306542292490523

08/05/2024

Według badań przeprowadzonych w latach 2016-2021 przez HELCOM ogólny stan Morza Bałtyckiego został oceniony jako zły.

Wyniki badań są bardzo niepokojące - w latach 2016-2021 nie nastąpiła niemal żadna poprawa, szczególnie niepokojące są alarmujące wyniki dotyczące stanu ssaków morskich oraz ryb.

Badania podsumowuje następująca konstatacja: “transformacja potrzebna jest we wszystkich sektorach gospodarki, które są powiązane lub wpływają na Morze Bałtyckie. Działania są konieczne zarówno do zatrzymania obecnych negatywnych trendów jak i do ochrony i przywrócenia ekosystemów”.

Do głównych czynników powodujących zanieczyszczenie wód Bałtyku należą m.in. chemikalia używane w rolnictwie, a które przedostają się do wód, powiązane z turystyką zagospodarowanie brzegów morza, nieoczyszczone ścieki kierowane do rzek lub wprost do morza (intencjonalne i nie), niezrównoważone rybołówstwo itp.

Bioróżnorodność Morza Bałtyckiego stanowi unikat na skalę światową. Ma na to wpływ kilka jego cech charakterystycznych, m.in. niewielkie zasolenie oraz głębokość, stosunkowa izolacja od reszty obszarów morskich oraz powolna wymiana wody (cały proces zajmuje ok. 30 lat).

W związku z tym Bałtyk zamieszkiwany jest przez wyjątkowe dla tego regionu gatunki zwierząt oraz roślin, które nie występują nigdzie indziej lub w niewielu miejscach. Są to np. chełbia modra, ciernik, foka szara, rogowiec bałtycki czy belona. Szacuje się, że w wodach Morza Bałtyckiego zamieszkuje ok. 100 gatunków ryb, 450 gatunków wodorostów, 3000 gatunków planktonów oraz ok. 1000 gatunków fauny dennej.

Zwierzęcymi ikonami Morza Bałtyckiego bezspornie są (zamieszkujące również polskie wody) foki. Należą one do trzech gatunków: foki szarej (halichoerus grypus), foki pospolitej (phoca vitulina) i foka obrączkowanej (phoca hispida). Jeszcze w latach 20. XX w. bałtycką populację samych fok szarych szacowano na ok. 100 tys. sztuk. Obecnie jednak, z powodu ich dawnego wytępiania oraz obecnego zagospodarowywania terenów przez nie zamieszkanych liczba ta wynosi ok. 30 tys. Ochrona fok stanowi zatem jeden z priorytetów ochrony Bałtyku. Co roku w dniu 22 marca obchodzimy ustanowiony w 1982 roku światowy dzień foki oraz ustanowiony przez HELCOM dzień ochrony morza Bałtyckiego.

Stan Bałtyku jest zły i ciągle się pogarsza. Obecnie świadomość społeczna tej sytuacji zwiększa się i podejmowane są różnorodne akcje mające na celu ochronę tego unikatowego systemu. Działania takie mają miejsce również w sferze legislacyjnej.

W roku 1974 w Helsinkach sporządzona została Konwencja o Ochronie Środowiska Morskiego Obszaru Morza Bałtyckiego. 18 lat, później, w 1992 r. dokonano jej aktualizacji, biorąc pod uwagę zmiany geopolityczne oraz środowiskowe. Ratyfikowały ją Dania, Estonia, Szwecja, Polska, Niemcy, Finlandia, Łotwa, Litwa oraz Rosja. W preambule wskazano, iż:
“strony świadome niezastąpionych wartości środowiska morskiego obszaru Morza Bałtyckiego, jego wyjątkowych hydrograficznych i ekologicznych właściwości oraz wrażliwości jego żywych zasobów na zmiany zachodzące w środowisku;
mając na uwadze historyczne i aktualne gospodarcze, społeczne i kulturowe wartości obszaru Morza Bałtyckiego dla dobrobytu i rozwoju narodów tego regionu;
stwierdzając z głęboką troską postępujące zanieczyszczenie obszaru Morza Bałtyckiego;
deklarując swoją zdecydowaną wolę zapewnienia ekologicznej odnowy Morza Bałtyckiego, umożliwiającej samoregenerację środowiska morskiego i zachowanie jego równowagi ekologicznej;
uznając, że ochrona i polepszenie stanu środowiska morskiego obszaru Morza Bałtyckiego są zadaniami, których nie można skutecznie wykonać tylko wysiłkiem poszczególnych narodów, lecz poprzez ścisłą współpracę regionalną oraz inne odpowiednie środki międzynarodowe [...]”.

Pośród licznych postanowień Konwencji głównym było utworzenie Komisji Ochrony Środowiska Morskiego Bałtyku (HELCOM). Do jej najważniejszych zadań należy m.in. publikowanie rekomendacji w celu poprawy stanu Morza oraz przeprowadzanie i publikowanie badań nt. zmian zachodzących w środowisku Bałtyku. Siedziba Komisji mieści się w Helsinkach.

Ochroną ekosystemu Morza Bałtyckiego zajmują się również liczne organizacje pozarządowe (NGO). Należą do nich m.in. Koalicja Czystego Bałtyku, fundacja MARE,
The Baltic Sea Conservation Foundation i inne.

Linki do przytaczanych artykułów:

Raport o stanie Morza Bałtyckiego HELCOM na lata 2016 - 2021:https://stateofthebalticsea.helcom.fi/wp-content/uploads/2023/10/Overview-chapter.pdf

Ekosystem Bałtyku:
https://stateofthebalticsea.helcom.fi/wp-content/uploads/2023/10/About-the-BalticSea-chapter.pdf
https://www.balticarium.com/zwierzeta
https://helcom.fi/baltic-sea-trends/biodiversity/

Konwencja o Ochronie Środowiska Morskiego Obszaru Morza Bałtyckiego:
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20000280346/O/D20000346.pdf

HELCOM:
https://helcom.fi/about-us/organisation/

Koalicja Czystego Bałtyku:
https://www.ccb.se/publication/ccb_sustainable_aqc_proposal_update

Fundacja Mare:
https://fundacjamare.pl/

The Baltic Sea Conservation Foundation:
https://baltcf.org/

30/12/2023

Zbliża się Sylwester. Jest to zazwyczaj czas hucznych imprez i ogólnej euforii. Jednak nie dla wszystkich. Dla zwierząt - zarówno tych domowych, jak i dzikich to zazwyczaj trudny czas, ze względu na “tradycję” odpalania petard i fajerwerków.

W samej tylko Holandii w niebo wypuszczane jest ich niemal 11 ton rocznie https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3199162/

Liczne kampanie społeczne informują o szkodliwości fajerwerków dla zwierząt. Ten sprzeciw znajduje również wyraz w uchwałach rad miasta o zakazie używania fajerwerków, petard i innych materiałów pirotechnicznych sprawiają, że coraz więcej ludzi rezygnuje z tego rodzaju rozrywki.
Tego rodzaju uchwały zostały podjęte m.in. przez Świeradów-Zdrój - https://t.ly/z_P26 , Karpacz - https://t.ly/id-v0 czy Zakopane - https://t.ly/Ffa58

Jednak co sprawia, że popularne sztuczne ognie są tak szkodliwe dla zwierząt?

Psy. Słyszą trzy razy wyższe częstotliwości (aż do 60 000 Hz, w przypadku ludzi jest to maksymalnie 20 000 Hz), przez co odbierają więcej bodźców słuchowych podczas wybuchu petard. Również sam widok fajerwerków - dużych, błyskających kul ognia na niebie - jest dla psa czymś nienaturalnym, obcym, czymś co odbiera jako nadchodzące zagrożenie. Zagrożenie, na które normalną reakcją jest odruch ucieczki i chowanie się w cichych, często ciemnych miejscach. Większość psich lęków wynika z ich naturalnych odruchów, a lęk przed fajerwerkami - głośnymi, błyskającymi, niespodziewanymi wybuchami na niebie - jest jednym z nich. Nerwowa reakcja psa może też być wynikiem negatywnych doświadczeń powiązanych z dźwiękiem, które przyswoił on jeszcze jako szczenię (stąd psy pracujące w służbach mundurowych, szkolone od małego jak reagować na nagłe, stresowe sytuacje zachowują się spokojniej w chwili ich wystąpienia) lub których doświadczyła s**a będąca z nim w ciąży - https://shorturl.at/dopH9 Poziom lęku psa przed fajerwerkami może zależeć również od rasy, wieku, płci i charakteru. Lęk przed sztucznymi ogniami jest powiązany z lękiem przed burzą, którego doświadcza duża część psów, jednak w przypadku grzmotów ich nadejście jest poprzedzone sygnałem ostrzegawczym - błyskawicą. Fajerwerki podczas wybuchu wytwarzają zarówno dźwięk jak i światło niemal jednocześnie, co uniemożliwia psu przygotowanie się na ich nadejście.

Typową reakcją stresową na fajerwerki u psów są m.in.: dreszcze, ślinotok, tachykardia, szczekanie lub piszczenie, niekontrolowane oddawanie moczu lub defekacja, paraliż itp.

Koty. Badania wskazują na mniejszy poziom lęku niż u psów, jednakże nie oznacza to, że nie występuje on wcale - https://t.ly/J_T9A Zazwyczaj ich typową reakcją na sztuczne ognie będzie chowanie się, możliwe jest również nerwowe drapanie powierzchni, niekontrolowane oddawanie moczu.
Koty z natury mają również problem z lokalizacją źródła dźwięku, więc przestraszone nagłym wybuchem mogą rzucić się do panicznej ucieczki w niekontrolowanym kierunku - https://t.ly/pfi58

Zwierzęta gospodarskie - są one również narażone na negatywne skutki związane ze “strzelaniem” fajerwerkami. W przypadku dużych zwierząt, takich jak krowy czy świnie występuje ryzyko, że spłoszone nagłym światłem i hałasem mogą w panice stratować siebie nawzajem lub sprzęt rolniczy powodując liczne szkody. Najbardziej jednak zagrożone są kury, gdyż ptaki w reakcji na strach gromadzą się razem, co w warunkach fermy - ciasnocie, ciemności i ogromnej liczbie zwierząt - może zakończyć się uduszeniem.

Ptaki. To dla nich fajerwerki stanowią największe zagrożenie. Intensywne światło i donośny huk wywoływany przez sztuczne ognie może prowadzić do tachykardii, dezorientacji, opuszczania gniazd, wlatywania w budynki, a nawet śmierci. Przerażone zwierzęta, instynktownie uciekając z gniazd położonych blisko miejsca odpalania fajerwerków często nie wiedzą jak do nich wrócić, tym samym nierzadko zostawiając swoje młode na pastwę losu - https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3199162/ Co roku w wyniku reakcji lękowych w związku ze sztucznymi ogniami giną tysiące ptaków. W samym Rzymie w noc sylwestrową 2020 zginęło kilka tysięcy ptaków - https://katowice.wyborcza.pl/katowice/7,35063,30545651,ludzie-i-zwierzeta-cierpia-z-powodu-fajerwerkow-niestety-mozna.html

W Polsce coraz częściej fajerwerki zastępuje się innymi, alternatywnymi formami. Kilka lat temu w Bielsku-Białej przeprowadzono ankietę, w której pytano mieszkańców czy chcą, aby w mieście na cześć nowego roku odbył się pokaz sztucznych ogni. Wzięło w niej udział blisko 7 tysięcy osób, a aż 60% opowiedziało się przeciwko pokazom - https://shorturl.at/kzFPY

Polskie prawo w niewielkim tylko stopniu reguluje ten problem. Nie ma zakazu korzystania z fajerwerków czy petard, korzystanie z nich nie jest również ograniczone czasowo do okresu noworocznego. Można rozważać, czy puszczanie petard bądź fajerwerków może stanowić przejaw znęcania się nad zwierzętami, art. 6 ust. 2 pkt 9 ustawy o ochronie zwierząt wskazuje, że znęcanie stanowi chociażby “złośliwe straszenie lub drażnienie zwierząt”. Zgodnie z art. 51 Kodeksu wykroczeń: “Kto krzykiem, hałasem, alarmem lub innym wybrykiem zakłóca spokój, porządek publiczny, spoczynek nocny albo wywołuje zgorszenie w miejscu publicznym, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny”.

Jak jednak wskazują sądy, używanie materiałów pirotechnicznych w Sylwestra stanowi “stanowi pewnego rodzaju tradycję. (...) Chodzi tu o powszechnie akceptowany, utrwalony w społeczeństwie sposób zachowania się, oparty na tradycji, dopuszczalny w określonych sytuacjach. (...) nie ulega wątpliwości, że zachowanie obwinionego było legalne i mieściło się w ramach pewnego zwyczajowo przyjętego zachowania typowego dla tego dnia”. (Wyrok SR w Warszawie z 28.03.2017 r., XI W 900/16, LEX nr 2292599.). Wprowadzanie zaś zakazów używania materiałów pirotechnicznych w określonych miastach na mocy uchwał rady miasta, w ocenie sądów administracyjnych „nie ma oparcia ani w art. 51 kw, ani w art. 40 ust. 3 usg”. (tak m.in: wyrok NSA z 4.06.2008 r., II OSK 268/08, LEX nr 465053; wyrok WSA w Poznaniu z 18.05.2011 r., IV SA/Po 213/11, LEX nr 995398; wyrok WSA w Łodzi z 16.06.2014 r., III SA/Łd 355/14, LEX nr 1550316.). Jak podkreślił jeden z sądów: “Skoro zagrożenie spokoju i bezpieczeństwa publicznego hałasem wywołanym użyciem materiałów i środków pirotechnicznych o działaniu hukowym i błyskowym nie jest szczególnym zjawiskiem (...), lecz występuje w skali całego kraju, we wszystkich niemal miastach, a mimo to ustawodawca nie wprowadza szczegółowego zakazu dotyczącego używania tych materiałów i środków, to w ocenie sądu tym bardziej organy samorządu terytorialnego nie powinny tego robić”. (Wyrok WSA w Lublinie z 15.11.2007 r., III SA/Lu 511/07, LEX nr 356089).

W 2021 roku wniesiono projekt nowelizacji ustawy o ochronie zwierząt oraz ustawy o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego -https://orka.sejm.gov.pl/Druki9ka.nsf/0/8F4DB45535FA33FCC125877C00349F2C/%24File/1690.pdf w którym zawarto propozycję wprowadzenia zakazu korzystania z materiałów pirotechnicznych:

“W celu zapobiegania narażeniu zwierząt na cierpienie, utratę zdrowia lub życia zabrania się używania wyrobów pirotechnicznych widowiskowych klasy F2 oraz klasy F3, o których mowa w art. 62c ust. 1 pkt 1 lit. b i c ustawy z dnia 21 czerwca 2002 r. o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 204)”.

Projekt jednak “utknął” na etapie I czytania w komisjach (28.10.2021) i nie nadano mu dalszego biegu - https://www.sejm.gov.pl/Sejm9.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=1690

LINKI DO ARTYKUŁÓW:
1. https://www.four-paws.org/our-stories/publications-guides/fireworks-are-frightening-to-pets
2. https://www.smithsonianmag.com/science-nature/firework-fear-why-your-dog-does-or-doesnt-react-and-how-you-should-180975182/
3. https://www.animal-ethics.org/how-fireworks-harm-nonhuman-animals/
4. https://www.theveterinarynurse.com/opinion/article/firework-fears-and-phobias-in-companion-animals-why-do-we-let-owners-take-the-one-in-two-chance
5. https://katowice.wyborcza.pl/katowice/7,35063,30545651,ludzie-i-zwierzeta-cierpia-z-powodu-fajerwerkow-niestety-mozna.html
6. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00480169.2010.69403
7.https://www.bva.co.uk/media/3102/bva-policy-position-on-the-use-and-sale-of-fireworks_.pdf

23/11/2023

W Polsce dotychczas nie została powołana instytucja Rzecznika Praw Zwierząt. W roku 2020 grupa 22 posłów wniosła projekt ustawy o Rzeczniku Praw Zwierząt:
https://orka.sejm.gov.pl/Druki9ka.nsf/0/37E6AC82F30C21D9C125869400393F24/%24File/991.pdf

Jak wskazywali projektodawcy:
„Celem projektowanej regulacji jest wzmocnienie ochrony prawnej zwierząt poprzez powołanie niezależnej instytucji Rzecznika Praw Zwierząt. Wynika to z potrzeby systemowego podejścia do ochrony praw zwierząt hodowlanych, dzikich i domowych. Rzecznik Praw Zwierząt stał będzie na straży dobrostanu zwierząt m.in. poprzez przeprowadzanie kontroli we wszystkich podmiotach zajmujących się zwierzętami, a także będzie występował w sprawach sądowych. Obecnie nie istnieje niezależny i finansowany z budżetu państwa urząd, które w sposób skuteczny broni praw zwierząt i kontroluje przestrzeganie obowiązujących regulacji. Zajmują się tym głównie organizacje pozarządowe, które nie posiadają zarówno odpowiedniego finansowania jak i umocowania prawnego”.

Projekt został negatywnie oceniony przez Radę Ministrów:https://orka.sejm.gov.pl/Druki9ka.nsf/0/8633D45A5E5253A7C12586F4003FC7DF/%24File/991-s.pdf oraz Prokuraturę Krajową:https://orka.sejm.gov.pl/Druki9ka.nsf/0/FD199A85CC5B3AEDC12586B2003FF539/%24File/991-001.pdf

Projekt został skierowany do I czytania (9.03.2021) a następnie po wpłynięciu stanowiska rządu (14.06.2021), zaniechano prac nad nim.

Pomimo tego, że w Polsce nie został powołany urząd Rzecznika Praw Zwierząt, istnieją różnego rodzaju komisje oraz organizacje zajmujące się ich ochroną. Są to m.in.
• Rzecznik ds. Ochrony Zwierząt przy Polskim Towarzystwie Etycznym: https://www.polskietowarzystwoetyczne.pl/ . Obecnie funkcje piastuje adw. Karolina Kuszlewicz.
• Rzecznik Praw Obywatelskich: interwencje w sprawie ochrony praw zwierząt są również niekiedy podejmowane przez Rzecznika, głównie w kontekście połączenia ich z naruszeniami praw człowieka i obywatela: https://bip.brpo.gov.pl/pl/kategoria-tematyczna/prawa-zwierz%C4%85t
• Pełnomocnik Prezesa Rady Ministrów do spraw Ochrony Zwierząt (od 2022). Do zadań Pełnomocnika należy m.in. Do zadań Pełnomocnika należy:
- analiza obowiązujących regulacji prawnych związanych z ochroną zwierząt, w szczególności zwierząt bezdomnych;
- wypracowanie, w uzgodnieniu z właściwymi ministrami, propozycji zmian legislacyjnych związanych z ochroną zwierząt, w szczególności zwierząt bezdomnych;
- wspieranie i promowanie przedsięwzięć mających na celu ochronę zwierząt;
- opiniowanie projektów aktów prawnych i innych dokumentów dotyczących ochrony zwierząt.

W Sejmie mamy dwa zespoły poselskie:

Parlamentarny Zespół Przyjaciół Zwierząt: https://www.sejm.gov.pl/sejm9.nsf/agent.xsp?symbol=ZESPOL&Zesp=562
Prace zespołu: https://www.sejm.gov.pl/sejm9.nsf/agent.xsp?symbol=POSIEDZENIAZESP&Zesp=562

Parlamentarny Zespół ds. Ochrony Zwierząt, Praw Właścicieli Zwierząt oraz Rozwoju Polskiego Rolnictwa: https://www.sejm.gov.pl/sejm9.nsf/agent.xsp?symbol=ZESPOL&Zesp=611
Prace zespołu: https://www.sejm.gov.pl/sejm9.nsf/agent.xsp?symbol=POSIEDZENIAZESP&Zesp=611

Czy instytucja Rzecznika Praw Zwierząt funkcjonuje w innych krajach?

Austria:
Rzecznik Praw Zwierząt jest przypisany z osobna do każdego z krajów związkowych, a więc łącznie 9 osób. Kadencja każdego z Rzeczników trwa 5 lat.
Instytucja Rzecznika została powołana w ramach ustawy o ochronie zwierząt (2004):
https://www.ris.bka.gv.at/Dokumente/BgblAuth/BGBLA_2004_I_118/BGBLA_2004_I_118.pdfsig
Link do oficjalnej strony austriackiego Rzecznika Praw Zwierząt: https://www.verbrauchergesundheit.gv.at/tiere/tierschutz/ombudspersonen/ombudsstelle.html

Finlandia:
urząd ten został stworzony w roku 2013, a obecnie piastuje je Saara Kupsala.
Link do oficjalnej strony fińskiego Rzecznika Praw Zwierząt: https://www.elainsuojeluasiamies.fi/en/home/

Niektóre miasta europejskie decydują się na powołanie lokalnych rzeczników praw zwierząt: https://www.themayor.eu/en/a/view/braga-will-have-an-ombudsman-for-animal-rights-8510

Petycja stowarzyszenia Otwarte Klatki w sprawie powołania Rzecznika Praw Zwierząt: https://otwarteklatki.pl/petycje/rzecznik-ochrony-zwierzat

13/11/2023

ANIMAL PROTECTION INDEX: ranking państw prowadzony przez działaczy kilku wiodących organizacji pozarządowych zajmujących się ochroną praw zwierząt m.in.:

1. World Animal Protection: https://www.worldanimalprotection.org/
2. Royal Society for the Prevention of Cruelty to Animals: https://www.rspca.org.uk/home
3. Eurogroup for Animals: https://www.eurogroupforanimals.org/
4. Compassion in Group Farming: https://www.ciwf.org/

W ramach badania ocenie podlega 50 państw. Każde z nich otrzymuje notę od A (najlepsza ochrona) do G (najgorsza ochrona). Przy wystawianiu oceny pod uwagę branych jest kilkanaście czynników, ujętych w czterech grupach:

1. Uznanie przez państwo zdolności zwierząt to odczuwania cierpienia i ich ochrona prawna
2. Dobrostan zwierząt w ustawodawstwie państwowym
3. Organy rządowe zajmujące się dobrostanem zwierząt
4. Uznanie międzynarodowych standardów ochrony zwierząt

W najnowszym rankingu API (2020 r.) żadne z ocenianych państw nie otrzymało najwyższej noty - A.
Ocenę B uzyskało jedynie kilka państw, wszystkie znajdujące się w Europie - Szwajcaria, Wielka Brytania, Dania, Szwecja, Holandia i Austria.
Polska plasuje się w rankingu stosunkowo wysoko, z oceną C.
Najgorszą notę - G - otrzymał Iran oraz Azerbejdżan.

Kraje do rankingu wybierane są wg. statystyk ONZ spośród 50 państw z największym wskaźnikiem produkcji nabiału, mięsa oraz jaj (źródło: https://www.fao.org/3/i3138e/i3138e.pdf).

Link do rankingu: https://api.worldanimalprotection.org/

25/10/2023

Serdecznie zapraszamy do zapoznania się z wywiadem! 🐱🐼🦆

25 października obchodzimy Dzień Ustawy o Ochronie Zwierząt 🐄🐕🐈

Co o ustawie mówi dr Marlena Drapalska-Grochowicz z Wydział Prawa i Administracji UŚ, opiekunka Koło Naukowe Praw Zwierząt UŚ?

🟡 Wprowadzenie ustawy o ochronie zwierząt z 1997 roku było rewolucyjne chociażby pod kątem wprowadzenia zasady dereifikacji: „Zwierzę, jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą. Człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę” (art. 1 ust. 1).

🟡 Ustawa wielokrotnie zmieniała się od 1997 roku (szczególnie jeśli chodzi o sankcje za znęcanie się nad zwierzętami). Jej efektywność zależy przede wszystkim od konsekwentnej i jednolitej praktyki organów stosujących prawo, która oddziałuje na społeczną percepcję ustawy.

🟡 Nie każde zwierzę w prawie ma równy zakres ochrony; ustawa dzieli je na kategorie. Zwierzęta domowe jako towarzysze w codziennym życiu człowieka korzystają z szerszego zakresu ochrony prawnej, niż zwierzęta gospodarskie, które są traktowane przede wszystkim jako przedmiot obrotu.

📰 Więcej informacji znajdziecie w artykule: https://us.edu.pl/25-pazdziernika-dzien-ustawy-o-ochronie-zwierzat/

24/10/2023

Cześć!

dokładnie 26 lat temu, 24 października 1997 roku weszła w życie ustawa o ochronie zwierząt (tekst ustawy: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19971110724/U/D19970724Lj.pdf). Nie oznacza to, że wcześniej w polskim ustawodawstwie kwestia ochrony zwierząt nie była regulowana: ustawa z 1997 roku uchyliła rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. o ochronie zwierząt (rzućcie okiem aby ocenić jak wiele się zmieniło: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19280360332/O/D19280332.pdf).

Ustawa o ochronie zwierząt z 1997 roku wprowadziła do polskiego porządku prawnego zasadę dereifikacji: "Zwierzę, jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą. Człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę". (art. 1 ust. 1).

Jak wskazywali projektodawcy ustawy "Zwierzęta - istoty żywe i czujące są bardzo ważną częścią środowiska naturalnego i powinny mieć zapewnioną ochronę życia i zdrowia oraz właściwe warunki bytu. Powinny więc znajdować się pod ochroną prawną. Ochrona zwierząt wiąże się również z wychowaniem człowieka w duchu szacunku do przyrody i wszelkiego życia oraz humanitarnego traktowania wszystkich istot żyjących. (...) Sytuacja zwierząt w Polsce uzależnionych od człowieka jest bardzo zła, wręcz tragiczna. Na porządku dziennym są przypadki okrutnego traktowania zwierząt (...) u podstaw tego okrucieństwa leży opacznie pojmowana zasada, że człowiek ma (...) Przełamanie tej ostatniej zasady i wprowadzenie pełnej i skutecznej ochrony zwierząt przed okrutnym traktowaniem jest głównym celem projektowanej ustawy".

Jak myślicie, czy ten cel udało się zrealizować? Czy wielokrotnie nowelizowana już od 1997 roku ustawa o ochronie zwierząt spełnia postawione zadania?