Adwokat Bartosz Łuć

21/05/2026

SZCZEGÓLNA OCHRONA DZIADKÓW W PRAWIE SPADKOWYM

W polskim prawie spadkowym dziadkowie spadkodawcy korzystają ze szczególnej ochrony przewidzianej w art. 938 Kodeksu cywilnego (dalej: „KC”). Nie jest to jednak zachowek ani klasyczne dziedziczenie. Przepis ten przyznaje dziadkom spadkodawcy szczególne roszczenie o środki utrzymania, jeżeli znajdują się oni w niedostatku i nie mogą uzyskać należnego wsparcia od osób, na których ciąży wobec nich ustawowy obowiązek alimentacyjny.

Warto odróżnić roszczenie z art. 938 KC od sytuacji, w której spadek przypada dziadkom spadkodawcy w ramach zwykłego dziedziczenia. Dziedziczenie ustawowe działa według określonej kolejności. W pierwszej kolejności powołane są zwykle dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek, a dopiero w dalszej kolejności rodzice spadkodawcy, rodzeństwo spadkodawcy oraz zstępni rodzeństwa spadkodawcy.
Dopiero w braku zstępnych spadkodawcy, małżonka, rodziców, rodzeństwa i zstępnych rodzeństwa spadkodawcy, spadek może przypaść dziadkom spadkodawcy. Jeżeli któreś z dziadków spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, jego udział spadkowy może przypaść jego zstępnym, czyli np. dzieciom lub dalszym zstępnym dziadków spadkodawcy. W braku takich osób udział przypada pozostałym dziadkom w częściach równych.
Nie jest to jednak to samo, co szczególne roszczenie o środki utrzymania. Dziedziczenie dziadków dotyczy sytuacji, w której dziadkowie wchodzą do kręgu spadkobierców ustawowych. Roszczenie z art. 938 KC ma inny charakter — nie rozstrzyga o tym, komu przypada cały spadek, lecz pozwala dziadkom znajdującym się w niedostatku żądać wsparcia od spadkobiercy w granicach określonych przez prawo.

Więcej na ten temat na moim blogu - link w komentarzu

10/05/2026

09/05/2026

Szczególna ochrona dziadków w prawie spadkowym

Zdarza się, że dziadkowie żyją w niedostatku. Niewielka emerytura nie wystarcza im na czynsz, leki, leczenie i codzienne utrzymanie. Co do zasady powinni otrzymać pomoc od swoich dzieci. Tak wynika z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej: „KRO”), w szczególności z art. 128–134 KRO, które regulują obowiązek alimentacyjny między krewnymi.

Problem pojawia się wtedy, gdy dzieci same są ubogie i nie są w stanie realnie pomóc rodzicom. W takiej sytuacji dziadkowie mogliby szukać wsparcia u dalszych zstępnych, na przykład u zamożnego wnuka.

Ale co, jeżeli wnuk nagle ginie w wypadku, a cały majątek zapisuje testamentem swojej partnerce? Dla dziadków jest ona formalnie osobą obcą. Nie ciąży na niej zwykły obowiązek alimentacyjny wynikający z KRO.

Właśnie na taką sytuację odpowiedzi może udzielać art. 938 Kodeksu cywilnego (dalej: „KC”).

Zgodnie z tym przepisem dziadkowie spadkodawcy, jeżeli znajdują się w niedostatku i nie mogą otrzymać należnych im środków utrzymania od osób zobowiązanych alimentacyjnie, mogą żądać środków utrzymania od spadkobiercy, który sam nie jest wobec nich zobowiązany alimentacyjnie.

To nie jest zachowek. Dziadkowie nie należą do kręgu osób uprawnionych do zachowku. Jest to szczególne roszczenie o charakterze alimentacyjnym, związane ze spadkiem.

Spadkobierca nie odpowiada jednak bez ograniczeń. Zakres roszczenia zależy od potrzeb dziadków oraz wartości udziału spadkowego. Może on także zwolnić się z dalszego obowiązku przez zapłatę jednorazowej kwoty odpowiadającej wartości jednej czwartej części swojego udziału spadkowego.

W literaturze prawniczej podkreśla się, że roszczenie z art. 938 KC ma charakter alimentacyjny albo quasi-alimentacyjny. Ma ono chronić dziadków spadkodawcy wtedy, gdy klasyczne alimenty rodzinne okazują się niemożliwe do uzyskania albo niewystarczające.

Dlatego w sprawach spadkowych warto pamiętać: brak prawa do zachowku nie zawsze oznacza brak jakiejkolwiek ochrony. Dziadkowie spadkodawcy, jeżeli znajdują się w niedostatku, mogą w określonych sytuacjach żądać środków utrzymania od spadkobiercy na podstawie art. 938 KC.

Więcej na ten temat przeczytacie na moim blogu do którego link znajdziecie w komentarzach.

Adw. Bartosz Łuć

Fot. OpenIA

06/05/2026

Bankowa dyspozycja na wypadek śmierci – wygodna forma spadkobrania, ale z ograniczeniami

Bankowa dyspozycja wkładem na wypadek śmierci to proste narzędzie, które pozwala wskazać bankowi osobę, która po naszej śmierci otrzyma pieniądze z rachunku. Nie trzeba w tym celu sporządzać testamentu. Nie trzeba też czekać na zakończenie sprawy o stwierdzenie nabycia spadku.

Podstawą jest art. 56 ust. 1 Prawa bankowego. Zgodnie z tym przepisem posiadacz rachunku oszczędnościowego, rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego albo lokaty może polecić bankowi, aby po jego śmierci wypłacił określoną kwotę wskazanym osobom.

Nie można jednak wskazać dowolnej osoby. Dyspozycja może być ustanowiona tylko na rzecz najbliższych: małżonka, dzieci, wnuków, rodziców, dziadków albo rodzeństwa. Tak samo wskazują formularze bankowe – np. wzór dyspozycji przewiduje wpisanie beneficjenta, stopnia pokrewieństwa i udziału procentowego, a także zastrzega, że suma udziałów nie może przekroczyć 100%. 

Najważniejszy skutek wynika z art. 56 ust. 5 Prawa bankowego. Kwota wypłacona na podstawie takiej dyspozycji nie wchodzi do spadku. Oznacza to, że nie podlega zwykłemu dziedziczeniu. Nie jest dzielona według udziałów w spadku. Spadkobierca nie może żądać jej wypłaty tylko dlatego, że nabył spadek.

To właśnie dlatego dyspozycja bankowa bywa wygodnym sposobem uproszczenia spadkobrania. Bank wypłaca środki bezpośrednio osobie wskazanej przez posiadacza rachunku. W praktyce może to pomóc wtedy, gdy rodzina potrzebuje szybkiego dostępu do pieniędzy po śmierci bliskiej osoby.

Trzeba jednak pamiętać o dwóch ograniczeniach.

Po pierwsze, zgodnie z art. 56 ust. 2 Prawa bankowego, kwota wypłaty „bez względu na liczbę wydanych dyspozycji” nie może przekroczyć ustawowego limitu. Jest nim dwudziestokrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw. W formularzu bankowym wskazano też praktyczne pouczenie, że maksymalna kwota zapisu łącznie na rachunkach we wszystkich bankach nie może przekroczyć tego limitu. 

Po drugie, zaspokojenie kosztów pogrzebu ma pierwszeństwo przed wypłatą z dyspozycji oraz przed wypłatą z tytułu spadku. Wynika to z art. 55 Prawa bankowego. Takie pouczenie znajduje się również w formularzu bankowym. 

Najciekawsze problemy zaczynają się jednak przy zachowku i przy dziale spadku. O tym szerzej przeczytacie na moim blogu, do którego link znajdziecie w komentarzu.

Jeżeli dyspozycja ma służyć wyłącznie prostemu przekazaniu pieniędzy najbliższej osobie, zwykle jest rozwiązaniem praktycznym. Jeżeli jednak ma realizować głębszy cel – na przykład wpłynąć na dziedziczenie, udział w spadku, zachowek albo sytuację kilku spadkobierców – warto wcześniej skorzystać z porady spadkowej. Dzięki temu można ocenić, czy sama dyspozycja wystarczy, czy potrzebne jest szersze planowanie spadkowe.

Fot. OpenAI

18/03/2026

Polecam 👍

Jesteś w trakcie separacji i jesteś ciekawy jakie są skutki prawne?
Czy wiesz, co dzieje się z majątkiem małżonków po ustanowieniu rozdzielności lub orzeczeniu separacji? Jak wyglądają rozliczenia między małżonkami i czy można podzielić majątek już w trakcie separacji?

Sprawdź najważniejsze kwestie prawne w naszym artykule 👇
https://iurislink.pl/index.php/blog/podzial-majatku/rozdzielnosc-majatkowa-i-separacja-skutki-prawne-i-rozliczenia-miedzy-malzonkami

📖 Po orzeczeniu separacji między małżonkami powstaje rozdzielność majątkowa, a dotychczasowy majątek wspólny może zostać podzielony – umownie lub przez sąd - to ważne aby wiedzieć dlaczego tak się dzieje. Zapraszamy do lektury!

08/03/2026

Spadek a scheda spadkowa – jak rozlicza się wcześniejsze wsparcie dzieci

Przy dziale spadku pomiędzy dziećmi często pojawia się pytanie, czy to, co jedno z nich otrzymało od rodzica jeszcze za jego życia, powinno być uwzględnione przy podziale majątku. Właśnie temu służy instytucja **zaliczenia na schedę spadkową**.

Mechanizm jest prosty. Najpierw do wartości spadku dolicza się darowizny lub zapisy windykacyjne, które podlegają zaliczeniu. Następnie oblicza się, jaka część przypadałaby każdemu ze spadkobierców, gdyby cały majątek – wraz z tymi wcześniejszymi przysporzeniami – był dzielony jednocześnie. Dopiero w kolejnym kroku wartość otrzymanej wcześniej darowizny zalicza się na poczet udziału danego spadkobiercy.

Co istotne, zasady te stosuje się odpowiednio także do kosztów wychowania i wykształcenia poniesionych przez rodzica na rzecz dziecka, jeżeli **przekraczały one przeciętną miarę przyjętą w danym środowisku**.

Przykład pierwszy – mieszkanie i studia

Bogaty przedsiębiorca pozostawia po sobie majątek o wartości 3 mln zł. Ma troje dzieci.

* Córka Anna kilka lat wcześniej otrzymała od ojca mieszkanie warte 900 tys. zł.
* Syn Marek studiował za granicą – rodzic pokrył jego studia i utrzymanie w wysokości 300 tys. zł, co znacząco przekraczało zwyczajowe koszty edukacji.
* Trzecie dziecko – Piotr – nie otrzymało wcześniej żadnych większych świadczeń.

Najpierw do spadku dolicza się wcześniejsze przysporzenia:

3 mln zł (spadek) + 900 tys. zł (mieszkanie) + 300 tys. zł (studia) = **4,2 mln zł**

Scheda każdego z trojga dzieci wynosi więc **1,4 mln zł**.

Następnie od udziału odejmuje się to, co każde dziecko już otrzymało:

* Anna – 1,4 mln zł minus 900 tys. zł = 500 tys. zł ze spadku
* Marek – 1,4 mln zł minus 300 tys. zł = 1,1 mln zł ze spadku
* Piotr – 1,4 mln zł ze spadku

Dzięki temu wcześniejsze wsparcie rodzica zostaje uwzględnione przy podziale majątku.

Przykład drugi – różne formy wsparcia

Rodzic pozostawia w spadku 2 mln zł. Ma dwoje dzieci.

* Jedno z nich otrzymało kilka lat wcześniej darowiznę domu o wartości 1 mln zł.
* Drugie korzystało przez wiele lat z finansowania kosztownych studiów i kursów zawodowych o wartości 200 tys. zł.

Do spadku dolicza się oba świadczenia:

2 mln zł + 1 mln zł + 200 tys. zł = **3,2 mln zł**

Każde z dzieci powinno otrzymać **1,6 mln zł**.

Po zaliczeniu wcześniejszych świadczeń:

* dziecko, które dostało dom, otrzyma jeszcze 600 tys. zł ze spadku,
* drugie dziecko – 1,4 mln zł.

Wspólna własność przedmiotu spadkowego

Przepisy dopuszczają także inne rozwiązanie. Jeżeli kilku spadkobierców tego chce, sąd może wydzielić im schedę w taki sposób, że przyzna im **konkretny składnik majątku jako współwłasność w częściach ułamkowych**.

Może to dotyczyć np. rodzinnej kamienicy, gospodarstwa lub firmy. Zamiast sprzedawać majątek, spadkobiercy mogą stać się jego współwłaścicielami w określonych udziałach, odpowiadających ich schedom spadkowym.

Instytucja zaliczenia na schedę spadkową ma więc jeden zasadniczy cel: **sprawiedliwie rozliczyć to, co dzieci otrzymały od rodzica jeszcze za jego życia**, tak aby przy podziale spadku uwzględnić wcześniejsze wsparcie finansowe.

Adwokat Bartosz Łuć
Kancelaria Spadkowa i Sukcesyjna
Jelenia Góra

Więcej na

Pojęcie schedy spadkowej W planowaniu sukcesji rodzinnej oraz przy dziale spadku często pomija się jedno ważne pojęcie prawa spadkowego – schedę spadkową. Scheda spadkowa to wartość, jaka ostatecznie powinna przypaść spadkobiercy przy dziale spadku. Uwzględnia ona przysporzenia otrzyma...

04/03/2026

Spis inwentarza i co dalej?

Dziedziczenie z dobrodziejstwem inwentarza chroni spadkobierców przed odpowiedzialnością za długi przekraczające wartość odziedziczonego majątku. W praktyce jednak sama treść postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku nie wystarczy.

Kluczowe jest niezwłoczne sporządzenie spisu inwentarza, który określa granicę odpowiedzialności spadkobiercy. Bez tego wierzyciel może bardzo szybko uzyskać klauzulę wykonalności i skierować sprawę do komornika. Zdarza się, że egzekucja obejmuje kwoty wyższe niż wynika to z wartości spadku. Zanim się obejrzymy a nasze konto zostanie "wyczyszczone". Odzyskiwanie pieniędzy trwa bardzo długo.

Gdy wierzycieli jest kilku, spadkobierca powinien co do zasady zaspokajać ich proporcjonalnie. Inaczej wygląda sytuacja, gdy egzekucję prowadzi komornik – wtedy kolejność zaspokojenia wynika z przebiegu egzekucji.

Orzecznictwo sądów potwierdza jednak jedno: spadkobierca odpowiada tylko do wartości stanu czynnego spadku. Po osiągnięciu tej granicy nie ma obowiązku spłacania dalszych długów.

Dlatego po stwierdzeniu nabycia spadku nie warto zwlekać – szybkie działania mogą uchronić spadkobiercę przed poważnymi konsekwencjami finansowymi.

adwokat Bartosz Łuć
Jelenia Góra

Więcej na https://bartoszluc.pl/bez-kategorii/spis-inwentarza-i-co-dalej-o-praktycznych-konsekwencjach-dziedziczenia-z-dobrodziejstwem-inwentarza/

01/03/2026

Ważne dla tych, którzy myślą o przeprowadzce za granicę.

Masz już nieruchomość w Hiszpanii? Coraz więcej Polaków inwestuje w nieruchomości w Hiszpanii. Od 2020 r. nasi obywatele kupili tam ponad 15 tys. mieszkań. Dla wielu to drugi dom, lokata kapitału albo co raz częściej - realna szansa na zaplanowaną na przyszłość zmianę miejsca zamieszk...

28/02/2026

Pies w spadku ?

Spadek potrafi zaskoczyć. Czasem obejmuje mieszkanie, czasem samochód, a czasem… psa. W sprawie przed Sądem Rejonowym w Warszawie o sygn. I C 1272/13 po śmierci właściciela nie było osób uprawnionych do dziedziczenia. W ówczesnym stanie prawnym w takiej sytuacji spadek przypadał Skarbowi Państwa. Wraz z całym majątkiem – również z czworonogiem.

Dziś sytuacja wygląda inaczej. Zgodnie z art. 935 § 3 k.c., w braku małżonka i krewnych spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, a dopiero gdy takiego miejsca nie da się ustalić – Skarbowi Państwa. Oznacza to, że współcześnie „spadkobiercą ustawowym ostatniej kolejności” jest co do zasady gmina.

W tamtej sprawie formalnym właścicielem psa został Skarb Państwa. Problem polegał na tym, że nikt z urzędników nie zapewnił zwierzęciu realnej opieki. Psem zajęła się osoba prywatna – to ona zapewniła mu miejsce, wyżywienie i leczenie.

W efekcie w sądzie nie rozstrzygano już, kto psa kochał, lecz kto powinien pokryć koszty jego utrzymania.

Rozliczane wydatki obejmowały m.in.:
• zakup karmy i suplementów,
• wizyty weterynaryjne (badania, szczepienia, leczenie),
• zakup leków,
• środki higieniczne,
• bieżące utrzymanie,
• transport do lecznicy.

Sąd ustalił, że udokumentowane i uzasadnione nakłady wyniosły około 8 800 zł. Były to koszty konieczne – związane z zapewnieniem psu podstawowej opieki i zachowaniem jego zdrowia.

Prawo bez wahania wskazało właściciela – najpierw Skarb Państwa, dziś byłaby to gmina.

Ale realną troskę zapewniła osoba prywatna.

Ta sprawa pokazuje praktyczny wymiar dziedziczenia „ostatniej kolejności”: jednostka publiczna staje się spadkobiercą z mocy prawa, lecz obowiązki – także te bardzo przyziemne, jak zakup karmy czy opłacenie weterynarza – muszą być faktycznie wykonane. A jeśli wykona je ktoś inny, pojawia się roszczenie o zwrot nakładów.

Bo nawet pies odziedziczony przez państwo (dziś – przez gminę) nadal je, choruje i wymaga opieki. A rachunki trzeba rozliczyć.

Adw. Bartosz Łuć

26/02/2026

Wspólny testament małżonków? ❌ Prawo tego zabrania.
Dlaczego tak jest i jakie rozwiązania są dopuszczalne?

Odpowiedź znajdziesz w artykule.
👉 https://iurislink.pl/index.php/blog/prawo-spadkowe/dziedziczenie-w-malzenstwie