12/03/2026
Dnia 11 lutego 2026 r. Sąd Najwyższy uchwałą w sprawie III CZP 27/25 orzekł, że złożenie przez wierzyciela wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym dłużniku przerywa bieg terminu przedawnienia roszczenia, jeżeli jest ono niezbędne do dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia tego roszczenia.
Co to w praktyce oznacza?
Po śmierci, długi osoby zmarłej nie znikają a wchodzą w skład masy spadkowej. Fakt ten daje wierzycielowi spadkodawcy możliwość wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku. Ustalany jest wówczas krąg spadkobierców, od których po przyjęciu spadku wierzyciel może dochodzić swojego roszczenia.
Jednakże aby skutecznie dochodzić swojej wierzytelności, nie może być ona przedawniona. Jeżeli przykładowo między momentem śmierci dłużnika a przedawnieniem wierzytelności jest już mało czasu, wierzyciel musi szybko działać.
Mankament całej sprawy tkwi w treści art. 123 § 1 pkt 1 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia.
Zagadnienie prawne dotyczyło więc kwestii "bezpośredniości" wniosku o stwierdzenie nabycia spadku, tj. czy można uznać iż faktycznie bezpośrednio zmierza on do wywarcia skutków z ww. przepisu i przerywa bieg przedawnienia.
Mimo wszystko, przedmiotem takiego wniosku nie jest dochodzenie zapłaty a ustalenie kręgu osób od których można by dług egzekwować. Z drugiej jednak strony, bez ustalenia kręgu spadkobierców wierzyciel nie może podejmować dalszych kroków windykacyjnych.
Sąd Najwyższy stanął więc po stronie wierzycieli, dając im realne narzędzie ochrony przed przedawnieniem. Na chwilę obecną brak jest uzasadnienia powyższej uchwały, jednakże już teraz wierzyciele mogą się na nią powoływać przy udowadnianiu niezbędności wniosku o stwierdzenie nabycia spadku. Choć nie stanowi ona zasady prawnej, znacznie przyczynia się do interpretacji prawa.
Nadmienić należy, iż spadkobiercy nie pozostają bezbronni w walce z długami spadkodawcy. W terminie 6 miesięcy od dnia powzięcia wiadomości o powołaniu do spadku mogą oni złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku bądź jego przyjęciu z dobrodziejstwem inwentarza, co ogranicza ich odpowiedzialność za długi spadkowe do pewnego stopnia.