31/07/2026
Jeżeli na Twoim gruncie znajdują się urządzenia przesyłowe – linie lub słupy elektroenergetyczne, urządzenia telekomunikacyjne, gazociągi lub inne instalacje – a nie została zawarta umowa o ustanowienie służebności i nie została wydana odpowiednia decyzja administracyjna, to warto sprawdzić, czy przedsiębiorstwo przesyłowe ma tytuł prawny do korzystania z Twojej nieruchomości.
Dlaczego w ogóle dochodzi do takich sytuacji?
W czasach PRL, ale też w późniejszych latach, przedsiębiorstwa przesyłowe, które były wówczas przedsiębiorstwami państwowymi, często nie przejmowały się takimi „drobiazgami” jak zgoda właściciela gruntu na budowę linii czy innych urządzeń na jego nieruchomości. Właściciele gruntów często mieli bardzo ograniczone możliwości skutecznego przeciwstawienia się takim inwestycjom.
Od 3 sierpnia 2008 r. w polskim prawie funkcjonuje instytucja służebności przesyłu. Ma ona uporządkować relację pomiędzy przedsiębiorstwem przesyłowym jako właścicielem urządzeń przesyłowych a właścicielem gruntu.
Dobrze przygotowana umowa o ustanowienie służebności przesyłu określa m.in. rodzaj urządzeń, zakres korzystania z nieruchomości przez przedsiębiorstwo przesyłowe oraz kwestie finansowe.
W przypadku nowych inwestycji korzystanie z cudzej nieruchomości powinno zostać odpowiednio uregulowane. Co więcej, zarówno właściciele gruntów, jak i przedsiębiorstwa przesyłowe mogą negocjować ustanowienie służebności przesyłu również w odniesieniu do istniejących, starszych urządzeń.
Jeżeli nie uda się dojść do porozumienia, sprawa może zostać skierowana do sądu.
Co zatem może zrobić właściciel gruntu, na którym znajdują się urządzenia przesyłowe, a przedsiębiorstwo przesyłowe nie ma odpowiedniego tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości?
Co do zasady może żądać:
1️⃣Ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem,
2️⃣Wynagrodzenia za bezumowne korzystanie przez przedsiębiorstwo przesyłowe z nieruchomości,
3️⃣Usunięcia urządzeń przesyłowych z nieruchomości.
Znaczenie dla takich spraw ma również wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. (sygn. akt P 10/16).
Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przedsiębiorstwa przesyłowe nie mogły nabyć przez zasiedzenie służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu za okres sprzed 3 sierpnia 2008 r., jeżeli nie została wydana decyzja wywłaszczeniowa.
A właśnie możliwość powoływania się przez przedsiębiorstwa przesyłowe na zasiedzenie była przez wiele lat jednym z najważniejszych argumentów w tego rodzaju sprawach.
Na Twojej nieruchomości znajdują się takie urządzenia. Co możesz z tym zrobić?
Przede wszystkim trzeba ustalić stan prawny inwestycji.
Czy została wydana decyzja wywłaszczeniowa? Czy przedsiębiorstwo posiada inne dokumenty potwierdzające tytuł prawny do korzystania z nieruchomości? Czy Twoi poprzednicy prawni podpisywali jakieś dokumenty? Kiedy urządzenia zostały wybudowane? Czy później były przebudowywane lub modernizowane?
Dopiero po przeanalizowaniu tych informacji można ustalić, jakie roszczenia mogą przysługiwać właścicielowi i czy możliwe jest dochodzenie wynagrodzenia.
Jeżeli nie wiesz, od czego zacząć albo masz pytania dotyczące urządzeń przesyłowych znajdujących się na Twojej nieruchomości – zapraszam do kontaktu.