13/08/2026
🧙♂️Wady oświadczenia woli (cz. I)
⚖Każdego dnia składamy różnego rodzaju oświadczenia woli, które odgrywają
w obrocie cywilnoprawnym bardzo ważną rolę. Przez oświadczenia woli, stanowiące uzewnętrznienie wewnętrznej woli danego podmiotu, może on świadomie kształtować swoją sytuację prawną poprzez nawiązanie, zmianę lub rozwiązanie stosunków prawnych.
Są jednak sytuacje, gdy można się uchylić od takiego oświadczenia. Do takich sytuacji zalicza się:
• brak świadomości lub swobody
Zgodnie z art. 82 kodeksu cywilnego, nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych.
Brak świadomości jest powszechnie definiowany jako stan braku rozeznania, niemożność zrozumienia zachowań własnych i cudzych czy niezdawanie sobie sprawy
ze znaczenia i skutków własnego postępowania(wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2016 r., V CSK 578/15).
• pozorność
Nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Jeżeli oświadczenie takie zostało złożone dla ukrycia innej czynności prawnej, ważność oświadczenia ocenia się według właściwości tej czynności. Pozorność oświadczenia woli nie ma wpływu na skuteczność odpłatnej czynności prawnej, dokonanej na podstawie pozornego oświadczenia, jeżeli wskutek tej czynności osoba trzecia nabywa prawo lub zostaje zwolniona od obowiązku, chyba że działała w złej wierze.
I tak na przykład ukryta umowa sprzedaży nieruchomości nie może być ważna, gdy forma aktu notarialnego została zachowana dla pozornej umowy darowizny, której treść wyraża wprawdzie zobowiązanie do przeniesienia własności nieruchomości, ale nie określa ceny (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 października 2001 r., V CKN 631/00).
