05/03/2026
📢 Czy wiesz, że WIBOR ustalany był na podstawie deklaracji banków i nie miał oparcia w rzeczywistych transakcjach na rynku międzybankowym?🤔
Dane podawane przez banki na potrzeby obliczenia wskaźnika WIBOR nie dotyczyły rzeczywiście zawieranych przez banki transakcji, a stanowiły jedynie ofertę stawki, po której banki były skłonne pożyczać sobie nawzajem środki w określonym horyzoncie czasowym (np. 1M, 3M, 6M).
Przed manipulacjami chronić miało założenie, że banki zobowiązane były do stosowania zadeklarowanego oprocentowania, jeżeli w ogóle dochodziło do zawierania transakcji między tymi bankami.
Nie jest to jednak dostateczny mechanizm kontrolny w sytuacji, w której niejako z góry wiadomo, że banki takimi transakcjami nie są zainteresowane, a ostatecznie do tych transakcji w ogóle nie dochodzi.
Gdy wskaźnik bazuje na faktycznych transakcjach, manipulacja jest dużo trudniejsza.
Trzeba bowiem przeprowadzić transakcję o znacznych nominałach, zaangażować realne pieniądze i wziąć na siebie realne ryzyko.
Jeśli wskaźnik opiera się jedynie na deklaracjach, a nie na realnych transakcjach – bardzo łatwo ustawić go na „wygodnym” poziomie. Dodatkowo, wąska grupa banków ustalających poziom indeksu zwiększała ryzyko zmowy, ogromne portfele instrumentów finansowych oparte na tych wskaźnikach tworzyły silną pokusę manipulacji, a nawet minimalna zmiana indeksu wpływała na istotną zmianę wyceny lub zmianę kwoty rozliczenia transakcji.
Jednocześnie banki podając dane o charakterze deklaracji działały w warunkach konfliktu interesów, bowiem wysokość stawek referencyjnych ustalonych w tym procesie wpływała zarówno na ich wyniki finansowe, jak również na ocenę ich wiarygodności jako kontrahentów na rynku finansowym. Zagrożenie manipulacją indeksów wynikało przede wszystkim ze słabości procesów związanych z kwotowaniami i brakiem odpowiedniej kontroli nad tymi procesami.
Efekt?🧐
• spadek wiarygodności rynku
• osłabienie wartości informacyjnej indeksów
• większe ryzyko strat po stronie klientów banków
• nieuprawnione zyski banków wynikające z asymetrii informacji między instytucją finansową, a klientem.
r.pr. Olga Wojtania-Ślipek
Źródła:
Vide Piotr Mielus, Dylematy reformy indeksów rynku finansowego, Gospodarka Narodowa nr 284, Rok L###VI/XXVII, lipiec–sierpień 2016, s. 96–97.
