Atty. Yasser Aureada, CPA

11/06/2026

Accident ba agad kapag walang foul play? Not always.

Sa nangyari kina Rene Baterbonia at Divine Adili, kailangang maging maingat tayo: hindi dapat mag-akusa nang walang ebidensya, pero hindi rin dapat matapos ang usapan sa salitang “aksidente”.

Sa batas, may pagkakaiba ang walang intensyong manakit at walang kapabayaan. Puwedeng walang gustong mangyari na masama, pero may pananagutan pa rin kung may risk na foreseeable at naiwasan sana.

Kung beach training or team-building ito, ang tanong: may proper safety briefing ba? May warning ba tungkol sa currents? May lifeguards ba na sapat at trained? May rescue equipment ba? May emergency plan ba? Alam ba ng coaches, resort, at organizers ang kondisyon ng dagat?

Hindi sapat na sabihing athletes sila kaya kaya nila. Ang lakas sa basketball court ay hindi automatic na safety sa open water. Ang rip current, kahit malakas kang lumangoy, puwedeng magdala sa’yo palayo sa pampang kapag hindi mo alam ang gagawin.

Hindi rin automatic na hazing ang intense training. Pero kung may coercion, punishment, humiliation, or forced dangerous activity, ibang usapan na iyon.

Kaya ang tamang tanong ngayon ay hindi lang: “Ano ang nangyari?”
Kundi: “May dapat bang gumawa ng mas maingat bago ito nangyari?”

The sea will always have currents.
But institutions must have safeguards.

10/06/2026

FACT CHECK: Hindi sinabi ng Supreme Court na “valid” or “void” ang quorum ng 12 senador.

Ang tunay na nangyari: Ibinasura ng Supreme Court ang petisyon dahil ang naghain nito ay walang “legal standing.”

Sa simpleng salita, parang sinabi ng Korte:
“Hindi ikaw ang tamang tao o proper party para magdala ng kasong ito, kaya hindi namin pagdedesisyunan ngayon kung valid o invalid ang 12-senator quorum.”

Ibig sabihin, hindi pa tinalakay o hinusgahan ng Korte ang mismong issue kung tama ba ang quorum na 12 senador. Ang dinecide lang nila ay kung may karapatan ba ang petitioner na dalhin ang kaso sa Supreme Court.

At ang sagot ng Korte: wala.

Kaya mali o misleading kung sasabihin na:
“Kinumpirma ng Supreme Court na valid ang 12-senator quorum.”

Mas tamang sabihin:
“Ibinasura ng Supreme Court ang petisyon dahil walang legal standing ang petitioner; hindi pa nito dinidesisyunan ang mismong validity ng 12-senator quorum.”

In short: Dismissed ang kaso, pero hindi ibig sabihin approved or disapproved na ng Supreme Court ang 12-senator quorum.

Ang na-rule lang: Hindi proper person ang petitioner para kuwestiyunin ito sa korte.

04/06/2026

01/06/2026

Yung bigla ka pinauwi 🤧

01/06/2026

A typical day in the life of a CPA Lawyer in the Philippines 🇵🇭

25/05/2026

⚖️ TRO HINDI KALASAG: Korte Suprema, Pinili ang Konstitusyon kaysa Pulitika

Sa pagbasura ng Korte Suprema sa hiling ni Senador Ronald “Bato” Dela Rosa para sa TRO at Status Quo Ante Order laban sa posibleng pagpapatupad ng ICC-related arrest mechanisms, malinaw na ipinakita ng Hukuman ang isang mahalagang prinsipyo:

Ang extraordinary remedy ay hindi maaaring gawing pananggalang laban sa isang prosesong hindi pa napatutunayang labag sa batas.

Mahalagang maintindihan:
Hindi sinabi ng Korte na tama o mali ang ICC.
Hindi rin nito tuluyang nilutas ang usapin ng international jurisdiction.

Ang sinabi lamang ng Korte ay mas malalim — at mas mahalaga:

⚖️ Hindi sapat ang takot, haka-haka, o pulitikal na tensyon upang pigilan agad ang proseso ng batas.

Sa ilalim ng ating sistema, ang TRO ay hindi ibinibigay dahil lamang sa pagiging kontrobersyal ng isang kaso. Kailangan munang patunayan ang malinaw at umiiral na karapatan (“right in esse”), aktuwal na paglabag, at agarang panganib ng hindi na maaayos na pinsala.

Dito bumagsak ang petisyon.

At dito naging makasaysayan ang desisyon.

Sapagkat kung magsisimulang magpalabas ang mga hukuman ng injunction batay lamang sa posibilidad, spekulasyon, o ingay ng politika, mawawala ang pundasyon ng due process at magiging sandata ang korte para hadlangan ang bawat imbestigasyon o pananagutan.

Tahimik ngunit matindi ang mensahe ng Korte Suprema:

Ang Konstitusyon ay hindi umiikot sa personalidad.
Ito ay umiikot sa proseso, ebidensya, at prinsipyo.

Sa panahon kung saan madalas hinihila ang hudikatura sa gitna ng pulitikal na digmaan, pinili ng Korte ang mas mahirap ngunit mas tamang landas — ang disiplina kaysa emosyon, batas kaysa ingay, at proseso kaysa presyur.

At iyan ang tunay na lakas ng isang demokratikong institusyon.

11/05/2026

𝗜𝗖𝗖 𝘄𝗮𝗿𝗿𝗮𝗻𝘁 𝘃𝘀. 𝗦𝗲𝗻. 𝗕𝗮𝘁𝗼 𝗗𝗲𝗹𝗮 𝗥𝗼𝘀𝗮: 𝗥𝘂𝗹𝗲 𝗼𝗳 𝗟𝗮𝘄 𝗼𝗿 𝗥𝘂𝗹𝗲 𝗼𝗳 𝗣𝗼𝗹𝗶𝘁𝗶𝗰𝘀?

My Legal POV:

Batay sa pinakahuling public statement na iniulat ng media, kinumpirma umano ng International Criminal Court (ICC) na ang kumakalat na dokumento laban kay Sen. Ronald “Bato” Dela Rosa ay isang tunay na ICC document at na ang warrant ay inilabas confidentially at under seal ng ICC Pre-Trial Chamber I noong Nobyembre 2025.

Gayunman, mahalagang tandaan na sa ilalim ng ating Konstitusyon, hindi absolute shield ang Senado laban sa isang lawful arrest.[1]

Sa ilalim ng 1987 Constitution, ang legislative immunity ng isang senador ay limitado lamang sa mga kasong may kaparusahan na hindi lalampas sa anim (6) na taong pagkakakulong habang nasa sesyon ang Kongreso.[2] Kung ang alegasyon ay crimes against humanity, na likas na mabigat na offense, malinaw na hindi ito saklaw ng ordinaryong parliamentary immunity.

Pero dito pumapasok ang mas mahalagang usapin:

𝗣𝗮𝗮𝗻𝗼 𝗶𝘁𝗼 𝗶𝗽𝗮𝗽𝗮𝘁𝘂𝗽𝗮𝗱 𝗮𝘆𝗼𝗻 𝘀𝗮 𝗯𝗮𝘁𝗮𝘀? 𝗦𝗶𝗻𝗼 𝗮𝗻𝗴 𝗺𝗮𝘆 𝗹𝗮𝘄𝗳𝘂𝗹 𝗮𝘂𝘁𝗵𝗼𝗿𝗶𝘁𝘆 𝘂𝗽𝗮𝗻𝗴 𝗶𝗲𝗻𝗳𝗼𝗿𝗰𝗲 𝗶𝘁𝗼? 𝗔𝘁 𝗻𝗮𝘀𝘂𝗻𝗼𝗱 𝗯𝗮 𝗮𝗻𝗴 𝗱𝘂𝗲 𝗽𝗿𝗼𝗰𝗲𝘀𝘀?

Totoong kinikilala ng ating Konstitusyon na ang generally accepted principles of international law ay bahagi ng law of the land.[3] Ngunit hindi absolute na nangangahulugan ito na bawat international process o foreign tribunal action ay automatic at unconditional nang enforceable sa Pilipinas.

Sa ilalim ng constitutional law ng Pilipinas, nananatiling umiiral ang constitutional safeguards, domestic legislation, at procedural requirements ng ating sariling legal system.[4]

Kaya kahit may authentic ICC warrant pa, hindi ibig sabihin nito na maaaring isantabi ang Bill of Rights, due process, at lawful governmental procedures ng bansa.

Totoo ring maaaring maglabas ang ICC ng sealed or confidential warrants bago ito opisyal na i-unseal o ipatupad.[5] Ngunit kahit ang Rome Statute mismo ay kumikilala na ang arrest at surrender proceedings ay kailangang isagawa alinsunod sa batas at procedures ng requested State.[6]

Ibig sabihin: kahit international tribunal pa ang ICC, hindi nawawala ang requirement ng lawful implementation, proper governmental authority, at constitutional due process.

Dito nagiging mas mahalaga ang legal precision kaysa political emotion.

Sapagkat sa isang bansang pinamamahalaan ng rule of law, hindi sapat ang political pressure, leaked documents, media circulation, o social media outrage upang tanggalan ng kalayaan ang isang tao.[4]

Kapag minadali ang pag-aresto nang walang malinaw at maayos na legal foundation, nagiging delikado ang precedent na nalilikha natin.

Today, it may be a controversial senator. Tomorrow, it can be any ordinary citizen.

Kapag pinayagan nating manaig ang “arrest by publicity” kaysa “arrest by lawful process,” hindi na iyon tunay na rule of law — kundi rule of power.

At tandaan natin:

𝗝𝘂𝘀𝘁𝗶𝗰𝗲 𝘄𝗶𝘁𝗵𝗼𝘂𝘁 𝗱𝘂𝗲 𝗽𝗿𝗼𝗰𝗲𝘀𝘀 𝗯𝗲𝗰𝗼𝗺𝗲𝘀 𝗮𝗯𝘂𝘀𝗲.
𝗕𝘂𝘁 𝗶𝗺𝗺𝘂𝗻𝗶𝘁𝘆 𝘄𝗶𝘁𝗵𝗼𝘂𝘁 𝗮𝗰𝗰𝗼𝘂𝗻𝘁𝗮𝗯𝗶𝗹𝗶𝘁𝘆 𝗱𝗲𝘀𝘁𝗿𝗼𝘆𝘀 𝗱𝗲𝗺𝗼𝗰𝗿𝗮𝗰𝘆.

──────────────────
𝗙𝗢𝗢𝗧𝗡𝗢𝗧𝗘𝗦 / 𝗥𝗘𝗙𝗘𝗥𝗘𝗡𝗖𝗘𝗦

[1] CONST. (1987), art. VI, sec. 11.

[2] Id. Legislative immunity applies only to offenses punishable by imprisonment of not more than six (6) years.

[3] CONST. (1987), art. II, sec. 2.

[4] CONST. (1987), art. III, secs. 1–2.

[5] Rome Statute of the International Criminal Court, art. 58, July 17, 1998, available athttps://www.icc-cpi.int/sites/default/files/RS-Eng.pdf (last accessed May 11, 2026).

[6] Rome Statute of the International Criminal Court, arts. 59 & Part IX (International Cooperation and Judicial Assistance), available athttps://www.icc-cpi.int/sites/default/files/RS-Eng.pdf (last accessed May 11, 2026).

08/05/2026

📣

29/04/2026

Pwede bang buksan ang ITR ni VP Sara Duterte? Legal ba talaga?

Mainit ngayon ang usapan tungkol sa posibilidad na buksan ang Income Tax Returns (ITR) ni VP Sara Duterte, pati ng kanyang asawa at mga negosyong iniuugnay sa kanya. Pero linawin natin, hindi ito simpleng usapin ng transparency. Usapin ito ng batas, Konstitusyon, at tamang proseso.

ITR: “Public record” ba talaga?

Unang punto, kahit sinasabing “public record” ang ITR sa ilalim ng Section 71 ng National Internal Revenue Code (NIRC), hindi ito basta-basta bukas sa publiko. May malinaw na kondisyon, kailangan ng pahintulot ng Pangulo at pagsunod sa itinakdang proseso. Dagdag pa rito, sa ilalim ng Section 270 ng NIRC, bawal ilabas ang tax information nang walang legal na authority, at may kaakibat itong criminal liability. Kaya sa praktika, nananatiling confidential ang ITR, maliban kung may malinaw na legal na batayan para ibunyag ito.

Kapangyarihan ng Kongreso, may hangganan

Totoo, may kapangyarihan ang Kongreso na mag-imbestiga sa ilalim ng Article VI, Section 21 ng Konstitusyon. Pero hindi ito absolute. Sa Bengzon v. Senate Blue Ribbon Committee, binigyang-diin ng Korte Suprema na ang imbestigasyon ay dapat tunay na “in aid of legislation.” Hindi ito maaaring gamitin para lamang mag-usig ng mga indibidwal o manghimasok sa mga kasong nasa hurisdiksyon na ng korte. Dagdag pa, kailangang igalang ang mga karapatan ng mga taong sangkot sa imbestigasyon.[1]

Puwede bang pilitin ang paglabas ng ITR?

Kung sa BIR manggagaling ang ITR, dito nagiging kritikal ang usapin. Dahil sa Section 270, hindi basta maaaring pilitin ang BIR na ilabas ito nang walang malinaw na legal basis. Kung gagawin ito nang labag sa batas, maaari itong magresulta sa criminal liability.

Pwede bang i-compel ang Vice President?

Hindi rin automatic na hindi maaaring tawagin ang Vice President o ibang executive officials. Sa Senate v. Ermita, malinaw na maaaring i-compel ng Kongreso ang kanilang pagharap kung ang imbestigasyon ay tunay na in aid of legislation. Gayunman, may mahahalagang limitasyon:
(a) Hindi dapat ito maging fishing expedition;
(b) Kailangang may malinaw na legislative purpose; at
(c) Kung may itataas na objection (hal. executive privilege), dapat ito ay specific, malinaw, at properly invoked.[2]

Subpoena: hindi rin absolute

Sa Neri v. Senate, kinilala ng Korte Suprema na kahit may subpoena ang Senado, hindi absolute ang obligasyon na sumagot. Maaaring tumanggi ang isang opisyal kung:
(a) May valid na claim ng executive privilege
(b) Maayos itong na-invoke (hindi general o blanket)
(c) At limitado lamang sa mga tanong na saklaw ng privilege
Importante, hindi ito pahintulot para tumanggi sa lahat, selective at justified refusal lamang ang pinapayagan.[3]

Paano kung impeachment?

Mas malakas ang kapangyarihan ng Kongreso kapag ito ay kumikilos bilang impeachment court. Ngunit hindi ibig sabihin nito na awtomatikong nawawala ang confidentiality ng ITR. Mas tamang pagtingin:
(a) Maaaring mas lumakas ang pangangailangan sa ebidensya
(b) Pero kailangan pa rin ng lawful process
(c) Dapat may malinaw na relevance sa kaso
(d) At dapat igalang ang umiiral na batas sa tax secrecy at constitutional rights
Sa madaling salita, hindi automatic override ang impeachment sa confidentiality ng ITR, kailangan pa rin itong ipaglaban sa tamang legal na batayan.

Mas sensitibo: asawa at negosyo

Mas lalo pang nagiging komplikado kung asawa o mga negosyo ang pag-uusapan. Sila ay private individuals at hiwalay na legal entities. Ibig sabihin, mas mataas ang antas ng proteksyon nila sa ilalim ng batas. Kung walang malinaw at direktang koneksyon sa isyu, maaaring ituring ang paghingi ng kanilang ITR bilang paglabag sa right to privacy o bilang overbroad inquiry.

Ang bottom line

Ang prinsipyo ay malinaw:
(a) Ang ITR ay confidential;
(b) May proseso bago ito mabuksan;
(c) May limitasyon ang kapangyarihan ng Kongreso; at
(d) Hindi pwedeng lampasan ang batas kahit gaano kalaki ang isyu.

Hindi lang ito tungkol kay VP Sara Duterte. Ito ay tungkol sa mas malaking tanong: Hanggang saan ang kapangyarihan ng gobyerno, at saan nagsisimula ang karapatan ng mamamayan?

Sa isang demokratikong sistema, iisa lang ang sagot: Dapat laging umiiral ang batas.

References:
[1] Bengzon v. Senate Blue Ribbon Committee, G.R. No. 89914 (1991)
[2] Senate v. Ermita, G.R. No. 169777 (2006)
[3] Neri v. Senate, G.R. No. 180643 (2008)



Photo courtesy of Philippine Daily Inquirer. No copyright infringement intended. For news and commentary use only.

02/11/2025

Hello there!?